Ինչո՞վ է «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան խանգարում իշխանություններին

Վերջին օրերին ակտիվ քննարկումների առարկա է դարձել ԿԳՄՍ նախարարության կողմից ներկայացված հանրակրթության պետական չափորոշիչների նախագիծը: Հիմնային փոփոխություններ ենթադրող այս նախագիծը բազմաթիվ հարցեր է առաջ բերում։

Բացի «Հայոց լեզվի» և «Հայ գրականության» ժամաքանակի նվազեցման խնդրից, մեծ թվով քաղաքացիներ իրենց դժգոհությունն են հայտնում «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկայի համար առաջարկվող լուծման վերաբերյալ։ 

Խնդիրն այն է, որ Հայ եկեղեցու պատմության ծրագիրը նախատեսված է ուսուցանել հասարակագիտական և հայագիտական առարկաների բնագավառների ինտեգրված առարկայի ձևաչափով:

Այսինքն՝ «Հայոց եկեղեցու պատմությունը»՝ որպես առանձին առարկա, դպրոցներում չի դասավանդվելու։ Եվ ուշագրավ է, որ այս առարկան դպրոցներից հանելու մտադրության մասին իշխանությունները տևական ժամանակ է, ինչ խոսում են։ 

«Հայ եկեղեցու պատմության» և մյուս հայագիտական առարկաների թեման ժամանակին հանրային այնպիսի մեծ հնչողություն գտավ, որ ամիսներ առաջ խնդրին ուղիղ եթերով առանձին անդրադարձավ նաև վարչապետ Փաշինյանը։

Եվ իշխանությունների կողմից տարվող քաղաքականությունը հիմնավորելու համար վերջինս նշում էր, թե իր կարծիքով` «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկայի գոյությունը տրամաբանված չէ։ 

Ըստ նրա` «Հայոց պատմություն» առարկայի գոյության դեպքում առանձին «Հայոց եկեղեցու պատմությունը» խոսում է գոյություն չունեցող տարանջատման և հայ ժողովրդի և Հայ առաքելական եկեղեցու միջև գոյություն չունեցող անջրպետի մասին: 

Եվ, ի հավելումն, վարչապետը համարում էր, որ «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկայի դուրսբերումը դպրոցական ծրագրից միայն դրական ազդեցություն կունենա աշակերտների վրա։ Սակայն հարց է, թե ինչքանո՞վ է տրամաբանված իշխանությունների դիրքորոշումն առ այն, թե «Հայոց պատմություն» և «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկաների դասավանդումը պետք է լինի դրանց ինտեգրման ճանապարհով։

Այս հարցին պատասխանելու համար պետք է անդրադարձ կատարենք «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկայի առկայության կարևորությանը։ 

Ճիշտ է՝ «Հայոց պատմություն» առարկան հանրակրթական համակարգում ունի իր ուրույն տեղը, բայց նրանում անդրադարձ է կատարվում պատմական զարգացումներին զուտ ընդհանրական տեսանկյունից, իսկ «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան արտացոլում է միայն հայոց եկեղեցու պատմությունը, որն էլ իր հերթին առանձնահատուկ նշանակություն է ձեռք բերել հոգևոր մշակույթի, ինքնության և քրիստոնեական արժեքների պահպանման տեսանկյունից։

Իսկ այս հանգամանքը հատուկ կարևորություն է ստանում այն լույսի ներքո, որ Հայ առաքելական եկեղեցին պատմության ընթացքում անուրանալի դերակատարություն է ունեցել հայապահպանության տեսանկյունից։ 

Երբ հայ ժողովուրդը զրկված է եղել պետականությունից, տիրապետող երկրների ղեկավարները հաշվի են նստել առաջին հերթին Եկեղեցու կարծիքի հետ՝ որպես հայ ժողովրդի հավաքականությունը արտահայտող կառույց։ 

Փաստորեն եկեղեցին պետականության կորստի պարագայում պետական կառույցի որոշակի դերակատարություն է ստանձնել հայ ժողովրդի կյանքում։ Էլ չենք խոսում, որ հայկական կրթօջախները և համալսարանները գործել են եկեղեցուն կից։ 

Եվ առաջին հայացքից կարող է տրամաբանական թվալ «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան Հայոց պատմության մեջ ներառելու մտադրությունը, բայց այս առարկաներից յուրաքանչյուրը առանձին խնդիր է լուծում։

Հարցն այն է, որ «Հայոց պատմություն» առարկայի մեջ ինտեգրվելով՝ «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան ամբողջ ծավալով չի ներառվի, ժամանակի ընթացքում կկրճատվի և աստիճանաբար դուրս կմղվի կրթական պրոցեսներից։ Իսկ թե որքան կարևոր նշանակություն ունի այս առարկան արժեքային համակարգի և ինքնության ձևավորման տեսանկյունից, ավելորդ է խոսել։

Մի՞թե հանրակրթական համակարգում բոլոր խնդիրները լուծվել են, իսկ ավելի կատարելագործված կրթություն ունենալու համար «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկայի առանձին գոյությո՞ւնն էր խանգարում։

Այս նախաձեռնությունը իշխանությունների՝ ազգային արժեհամակարգի դեմ տարվող քաղաքականության հերթական դրսևորումներից մեկն է, որի նպատակն է հաճեցնել իշխանությանը սատարող որոշ արտաքին ուժերի։ 

Սակայն այսպիսի հարցերում հանրային կարծիքը պետք է լինի գերակա, և առանց հանրության կարծիքը հաշվի առնելու նման քայլերի գնալը ուղիղ ազդելու է իշխանությունների հանրային վարկանիշի վրա։

ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ