Եթե սահմանադրական նորմերը իրական կյանքում ոչինչ չեն փոխում, ապա Սահմանադրության առաքելությունը դառնում է դեկլարատիվ և ձևական
АНАЛИТИКАՀուլիսի 5-ին Հայաստանը նշեց Սահմանադրության օրը, որը յուրօրինակ նշանակություն է ձեռք բերել մեր հասարակության համար։ Խնդիրն այն է, որ հարյուրամյակներ շարունակ զրկված լինելով պետականությունից՝ հայ ժողովրդի հանրային կյանքը հիմնականում կարգավորվել է կոնկրետ ժամանակաշրջանում Հայաստանը տիրապետողների կողմից պարտադրված կանոններով կամ, ավելի ճիշտ, կամայականություններով։
Մոտ երեք տասնամյակ է, ինչ հայ ժողովուրդը ձեռք է բերել անկախություն և ձեռնամուխ է եղել իր կյանքի կանոնները սահմանող իրավունքի համակարգի ձևավորմանը, որի հիմքում էլ դրվել է 1995 թվականի հուլիսի 5-ին հանրաքվեով ընդունված Սահմանադրությունը։
Սահմանադրությունն, ըստ էության, պետության հիմնական օրենքն է, որը սահմանում է նրա պետական կառուցվածքը, կառավարման և իշխանության մարմինների համակարգը, նրանց իրավասությունները և ձևավորման կարգը, ընտրական համակարգը, քաղաքացիական իրավունքները և ազատությունը, ինչպես նաև դատական համակարգը։ Այլ կերպ ասած՝ այն պետության իրավունքի համակարգի հիմքն է, որը պետության իրավունքի ողջ համակարգի նորմերի նկատմամբ ունի բարձրագույն իրավաբանական ուժ և կոչված է կարգավորելու մի կողմից՝ մարդու և հասարակության, մյուս կողմից՝ մարդու և պետության միջև հարաբերությունները, ինչպես նաև հենց իր՝ պետության կազմակերպման հիմունքները։
Այդ իսկ պատճառով իրավական պետության կայացվածության և հասարակության ու անհատների իրավունքների պաշտպանվածության և ազատությունների ապահովման տեսանկյունից Սահմանադրությունն էական նշանակություն է ձեռք բերում։
Եվ դրա համար պետք է ունենալ այնպիսի մայր օրենք, որի կենտրոնում կլինի պետական և հանրային շահերի առավելագույն պաշտպանվածությունը, պետական կառավարման համակարգի հավասարակշռված մեխանիզմները։
Բայց միայն առաջադեմ և բարձր որակի Սահմանադրություն ունենալը քիչ է, առավել քան կարևոր է, որ Սահմանադրությունը գործողության մեջ դրվի իրական կյանքում։
Եթե սահմանադրական նորմերը իրական կյանքում ոչինչ չեն փոխում, ապա Սահմանադրության առաքելությունը դառնում է դեկլարատիվ և ձևական։ Իսկ մայր օրենքի կյանքի կոչման հարցում արդեն առանձնահատուկ կարևորություն է ձեռք բերում սահմանադրական դրույթների իրացման վերահսկողական մեխանիզմների կիրառումը։
Իսկ պետական գործունեության տարբեր բնագավառներում սահմանադրական կարգի պահպանմանը հետևում է Սահմանադրական դատարանը, որի որոշումների արդյունքում անվավեր են ճանաչվում Սահմանադրությանը հակասող օրենքներն ու այլ իրավական ակտերը։
Բայց երբ Սահմանադրական դատարանի դերակատարությունն անտեսվում է, ապա Սահմանադրության գերակայության ապահովման տեսանկյունից ռիսկեր են առաջ գալիս։ Այդպիսի երևույթի ականատես ենք լինում մեր օրերում, երբ ՍԴ 3 դատավորների պաշտոնանկությանը վերաբերող սահմանադրական փոփոխություններն ընդունվեցին ՍԴ-ի կարծիքը շրջանցելու պարագայում։ Եվ պատահական չէ, որ այդ դատավորները մտադիր են իրենց իրավունքները վերականգնել ՄԻԵԴ-ին դիմելու ճանապարհով։
Երկրի իրավական համակարգի կատարելագործման տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունեն նաև սահմանադրական փոփոխությունները, սակայն դրանք չպետք է լինեն ինքնանպատակ։ Անհրաժեշտ է, որ այդ փոփոխությունները բխեն ժամանակակից առավել արդյունավետ իրավական մեխանիզմների ստեղծման անհրաժեշտությունից և միտված լինեն հասարակության իրավագիտակցության մակարդակի բարձրացմանը:
Սակայն շատ հաճախ մենք ականատես ենք լինում այնպիսի երևույթների, երբ յուրաքանչյուր իշխանություն ցանկանում է Սահմանադրությունը հարմարեցնել իր շահերին և, ըստ այդմ, գնում է Սահմանադրությունը փոփոխելու ճանապարհով։
Եվ առաջիկայում էլ Հայաստանը նոր սահմանադրական փոփոխության է գնալու, և եթե հաշվի ենք առնում, որ վերջին երկու տարում այս իշխանությունները հնարավոր ու անհնար ամեն ինչ ձևում են իրենց քիմքին համապատասխան, ապա դժվար չէ պատկերացնել, թե ինչ նեղ քաղաքական, իսկ այս դեպքում նեղանձնական, մեկ անձի շահերը սպասարկող մայր օրենք կարող ենք ունենալ:
ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ
Поздравление лидера движения «Всеармянский фронт» с Днем Независимости Армении
Заявление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю второй годовщине сдачи Арцаха и депортации армян
Ральф Йирикян встретился с участниками программы Ucom Fellowship
Юнибанк — титульный спонсор футбольного клуба «Алашкерт»
Колл-центр Юнибанка по будням перешел на круглосуточную работу
Ральф Йирикян обсудил с участниками Школы лидерства вызовы современного
управления
Юнибанк стал главным спонсором AGBU Global Run в поддержку Camp Nairi
По новому адресу открылся переименованный филиал Юнибанка «Туманян» 
Моя задача — чтобы вы трезво оценили ситуацию. Аршак Карапетян
Ucom продолжает масштабную модернизацию сети, расширяя покрытие 5G и повышая качество связи
Ни один исторический документ никогда не останавливала агрессора. Аршак Карапетян
Отношение армянского народа к русскому народу: глубже, чем геополитика
Станьте акционером Юнибанка и приобретите бессрочные облигации с доходностью 13,25%
Оценка действий российского миротворческого контингента в Арцахе. Аршак Карапетян
Полный каталог Armflix вновь доступен на Uplay
Всё, что я говорю, оно опирается на факт. Аршак Карапетян
Верите вы мне или не верите — это ваше дело, но от этого сказанное мной не перестает быть правдой
Что будет если 102-я российская военная база выйдет из Армении?
Арутюн Арутюнян: «Власти не намерены подавать заявку на членство в ЕС, а закон
приняли, чтобы не допустить референдума»
Что если 102-я российская военная база выйдет из Армении?
Алиев наступает, Ереван оправдывается: К чему приведет «мир» по-азербайджански и как это остановить
Присоединяйтесь к Движению "Всеармянский фронт". Вместе мы победим!
Ucom стал технологическим партнером Coca-Cola Fest 2026
Воспитанники «Оррана» начали новый учебный год при поддержке инициативы «Сила одного драма»
Верите вы мне или не верите — это ваше дело, но от этого сказанное мной не перестает быть правдой. Аршак Карапетян
Стипендиаты «Армянских виртуозов» — на сцене IV Международного фестиваля молодежных оркестров мира
Юнибанк запустил акцию «U-Teenager»: главный приз — обучение в зарубежном университете
«Юниспорт» вышел в основной раунд Лиги чемпионов по футзалу
Выпускники курса по кибербезопасности приняли участие в программе Ucom «Junior Academy»
Ucom представляет тарифные планы Green, превращая повседневную связь во вклад в защиту окружающей среды
Кто на самом деле предатель. Раскрытие генерала Карапетян
Ucom представляет специальное предложение «Unity — снова в школу» к новому учебному году
Обновленный Центр продаж и обслуживания Ucom открылся на улице Саят-Нова 7 в Гюмри
Ответье честно на эти вопросы. Аршак Карапетян
«Юниспорт» примет участие в Лиге чемпионов УЕФА по футзалу
Предатель в одном прав: если народу что-то не нравится, пусть делают революцию. Аршак Карапетян
История покажет, кто друг, а кто враг. Аршак Карапетян
Парламентская реформа Казахстана: первые выборы и новый Курултай
Арам Барсегян назначен генеральным директором Team Telecom Armenia, Айк Есаян возглавит группу компаний Team
Поздравительное письмо Его Святейшеству Гарегину II с 75-летием
Поздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня принятия Декларации о независимости Армении
Казахстан выбирает новый парламент — Курултай
Придет момент, когда эта власть начнет убеждать, что мы не христиане. Аршак Карапетян
Программа «Бок о бок» для семей из Арцаха, проживающих в общине Севан: IDBank
Поздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю 75-летия со дня рождения Верховного Патриарха и Католикоса Всех армян, Его Святейшества Гарегина II
История покажет, кто друг, а кто враг. Аршак Карапетян
Стартовал финальный этап турнира Junius
Церемония награждения победителей конкурса «100 лучших студентов Армении»: вручение сертификатов
Новый Samsung Galaxy A27 в рамках специального предложения Ucom «Снова в школу 2026»
Миллениалы, Gen Z или Gen Alpha: как разные поколения готовятся к новому учебному году: Idram&IDBank 
