«Այս ամենն իրա­վա­կան անվ­տան­գու­թյան լրջա­գույն սպառ­նա­լի­քի առաջ է կանգ­նեց­նում և՛ պե­տու­թյա­նը, և՛ հան­րու­թյա­նը»

Վերջին մեկուկես տարվա ընթացքում իրավական գործընթացները մեծամասամբ քաղաքականացված են, և առավելապես շատ ցավալի է իրավապահ մարմինների ներգրավումը քաղաքական գործընթացներում: 

«Փաստի» հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց իրավաբան, Պառլամենտարիզմի զարգացման միջազգային կենտրոնի գործադիր տնօրեն Գոհար Մելոյանը:

«Քաղաքական հարցերով, քաղաքական շեշտադրումներով պայմանավորված իրավական գործընթացներում մենք ակնհայտորեն օրենքի տարբերակված մոտեցման ենք ականատես լինում: Կամ էլ՝ հակառակը, տեսնում ենք, թե ինչպես են կոնկրետ քաղաքական նպատակ հետապնդելու արդյունքում իրավական գործընթացներ մեկնարկում՝ այդ գործընթացներում կրկին ներգրավելով իրավապահ մարմիններին, որոնք պետք է մաքսիմալ քաղաքական չեզոքություն դրսևորեն ըստ օրենքի և ըստ Սահմանադրության: 

Քաղաքական-իրավական գործընթացների այս իրավիճակը այնքան է խառնվել իրար, որ թե՛ իմ, թե՛ իրավաբանական համայնքի մեծամասնության գնահատմամբ, ականատես եղանք նաև Սահմանադրության, սահմանադրական կարևորագույն սկզբունքների ոտնահարմանը՝ կրկին պայմանավորված քաղաքական նպատակներով: 

Իմ մատնանշած խնդիրները կոնկրետ դեպքեր ու օրինակներ ունեն»,-ասաց Գ. Մելոյանը՝ շեշտելով, որ նշվածն ամփոփված գնահատական է, որը կարող են կոնկրետ դեպքերով մասնավորեցնել և հիմնավորել: 

«Բայց, ընդհանուր առմամբ, ցավալի փաստն այն է, որ իրապես չհաջողվեց Սահմանադրության և օրենքի ոգուն համահունչ տարանջատված պահել իրավական գործընթացները քաղաքական գործընթացներից և ապահովել օրինականության սկզբունքը, ինչը հստակ ամրագրվել է 2015 թվականի սահմանադրական փոփոխությունների արդյունքում. այն է՝ յուրաքանչյուր պաշտոնատար անձ և պետական մարմին իրավասու են կատարել բացառապես այնպիսի լիազորություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ և օրենքներով: 

Մենք այսօր իրապես ռեալ իրավական անվտանգության խնդրի առջև ենք կանգնել՝ սահմանադրական հիմնարար սկզբունքները ոտնահարել, խախտել, անտեսել, ինչպես նաև իրավական գործընթացները քաղաքական գործընթացներով զուգորդել ու համեմել, քաղաքացիներին տարբերակված մոտեցումներ ցուցաբերել, իրավական նորմերին ըստ քաղաքական նպատակահարմարության տարբերակված մեկնաբանություններ տալ: 

Այս ամենն իրավական անվտանգության լրջագույն սպառնալիքի առաջ է կանգնեցնում և՛ պետությանը, և՛ հանրությանը»,-շեշտեց մեր զրուցակիցը: 

Նա շեշտեց, որ խնդիրը միայն երկակի ստանդարտները չեն. «Մեր երկրում սկսել են ոչ միայն երկակի ստանդարտներ կիրառվել՝ պայմանավորված մարդկանց քաղաքական հայացքներով կամ ոչ իշխանահաճո վարքագծի տարբեր դրսևորումներով, այլև քաղաքական նպատակահարմարությունն է առաջնահերթություն ստացել: 

Այսինքն, տվյալ օրվա իշխանության համար կոնկրետ գործընթացում ինչը առավել նպատակահարմար կլինի, ըստ դրա էլ ամբողջ պետական համակարգը հրահանգավորվում և առաջնորդվում է»:

Անդրադառնալով արտակարգ դրության ռեժիմի երկարաձգմանն ու խաղաղ հավաքներ իրականացնելու արգելքին՝ Գ. Մելոյանը նշեց. «Իմ կարծիքով, իշխանությանը չհաջողվեց ցրել մտահոգություններն առ այն, որ արտակարգ դրության երկարաձգումը բացառապես հետապնդում է նոր կորոնավիրուսի դեմ պայքար և չի ենթադրում կոնկրետ մարդկանց հիմնարար իրավունքների սահմանափակում: 

Թե ինչու չհաջողվեց համոզել հանրությանը և հիմնավորել արտակարգ դրությունը երրորդ անգամ երկարաձգելու որոշումը, պայմանավորում եմ հետևյալ իրավիճակով. այն ժամանակահատվածում, երբ վարակակիրների թիվն ավելանում էր, գրեթե ամբողջությամբ վերացվեցին բոլոր սահմանափակումները, որոնք ենթադրում էին մարդկանց կուտակումներ: 

Իսկ մարդկանց կուտակումները կամ դրանք նվազագույնի հասցնելը համաճարակի դեմ պայքարի առաջնահերթություններից պետք է լիներ: Այս պարագայում, երբ նմանաբնույթ սահմանափակումները վերացվում են, արդեն կասկածելի է դառնում այն նպատակը, որով առաջնորդվում է օրվա իշխանությունը՝ երկարաձգելով արտակարգ դրության ռեժիմը: 

Հաշվի առնելով հանրության կողմից մի շարք բնագավառներում արտահայտվող դժգոհությունները՝ ուղղակիորեն կարելի է պատճառահետևանքային կապի հետևություններ անել առ այն, որ իշխանություններն օգտվում են իրավիճակից և ուղղակիորեն փորձում են զսպել հանրության կողմից հնարավոր ինքնաբուխ հավաքները կամ զրկել մարդկանց իրենց դժգոհությունները արտահայտելու հիմնարար իրավունքից: Մտահոգիչ է, որ շեշտադրումն արված է հիմնականում հավաքների ազատության իրավունքի սահմանափակման վրա: 

Բացի այդ, մտահոգիչ է նաև այն, որ ինչ-որ քաղաքական ենթատեքստերով հարցադրումներ են արվում, հասկանալի բնույթի հակասահմանադրական օրենքների նախագծեր են մտցվում և ընդունվում արտահերթ ընթացակարգով:

 Սա արվում է այն ժամանակ, երբ երկրի իշխանության առաջնահերթությունը պետք է համավարակի դեմ պայքարի ուղղությամբ կոնկրետ գործողությունների, ռազմավարությունների մշակումն ու արդյունավետ իրականացումը լիներ: Բայց՝ ոչ: Այս պահին փորձում են պետության համար «վաթսուներորդական» նշանակության հարցեր լուծել, ինչը բավականին մտահոգիչ է»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ