Վարդան Ոսկանյան. «Մեր խնդիրն այս պահին Հայաստանի անվտանգային շահերը սպասարկելն է»

Ադրբեջանական կողմը փորձում է հնարավորինս օգտվել Հայաստանի և Իրանի միջև առաջացած յուրաքանչյուր կնճիռից, իսկ Իսրայելում ՀՀ դեսպանատան բացման որոշումը երկու պետությունների հարաբերություններում նման խնդիր առաջացրել է: 

«Փաստի» հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը՝ շեշտելով, որ Ադրբեջանում Իրանի դեսպան Ջավադ Ջահանգիրզադեի և, այսպես կոչված , «Լեռնային Ղարաբաղի ադրբեջանցիների համայնք» կազմակերպության ղեկավար Թուրալ Գյանջալիևի հանդիպումը, կարծեք թե, պետք է տեղավորել հենց այդ տրամաբանության մեջ:

«Ըստ էության, ադրբեջանական կողմը փորձում է օգտվել ստեղծված իրավիճակից՝ առաջ տանելու իր շահերը, իսկ այդ շահերը տեղավորվում են նաև թուրք- ադրբեջանական հայտնի ծրագրի շրջանակում, ինչն, ի դեպ, անթաքույց է: 

Այն է՝ շրջափակման մեջ վերցնել Հայաստանը նաև հարավից: Ես կոնկրետ տեղյակ չեմ՝ վերոնշյալ հանդիպումը իրանական կողմի՞ց, թե այդ ինքնահռչակ կազմակերպության ղեկավար հորջորջվող անձի նախաձեռնությամբ է տեղի ունեցել, բայց, համենայն դեպս, առկա է փաստը, որ նման հանդիպում եղել է: 

Կարծում եմ՝ այդ տիրույթում իրանական կողմը չպետք է նման ինքնահռչակ անձանց և ինքնահռչակ կառույցների հետ հանդիպի, իսկ հայկական կողմից առհասարակ այդ կառույցի վերաբերյալ արձագանք պետք է լինի, որովհետև Թ. Գյանջալիևը հանդիպումների շարք է ձեռնարկել, և նրա հետ հանդիպել են անգամ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների ներկայացուցիչները: 

Հետևաբար, կարծում եմ, այս կազմակերպության գործունեությանը պետք է ավելի լուրջ ուշադրություն դարձվի և Հայաստանից պետք է հակադարձումներ լինեն, որովհետև մենք գործ ունենք ինքնահռչակ կազմակերպության հետ, որի ղեկավարը փորձում է քարոզչական, արդեն նաև դիվանագիտական հարթությունում որոշակի գործունեություն ծավալել»,-ասաց իրանագետը: 

Հաշվի առնելով, որ հանդիպման վերաբերյալ ադրբեջանական կողմից ապատեղեկատվություն է տարածվել՝ նա ընդգծեց. 

«Բաքվում Իրանի դեսպանության պաշտոնական կայքում «Հայաստանի բռնազավթման մասին» որևէ հիշատակում չկա, մինչդեռ ադրբեջանական կողմի հաղորդագրության մեջ նման ապատեղեկատվություն կա, որը կրկին միտված է Հայաստան-Իրան հարաբերություններում որոշակի խոչընդոտներ ստեղծելուն: 

Կարծում եմ՝ հստակ պետք է արձանագրենք ադրբեջանական կողմի այդ մոտեցումը և այսուհետ ի նկատի ունենանք, որ թե՛ ադրբեջանական, թե՛ թուրքական կողմը փորձելու է օգտվել «պատուհաններից», որոնք կարող են բացվել ՀայաստանԻրան հարաբերություններում: Առհասարակ, հայկական կողմից քարոզչական հուժկու ճնշում պետք է բանեցվի՝ դադարեցնելու այս «կազմակերպության» նման ակտիվությունը»: 

Վարդան Ոսկանյանը շեշտեց, որ հայ-իրանական հարաբերություններում ծագած խնդիրները չպետք է քարոզչական քննարկման առարկա դառնան. «Բնական է, որ երկու երկրների միջև կարող են խնդիրներ ծագել, որոնք պետք է կարգավորվեն ներքին դիվանագիտական խողովակներով, որ ավելորդ առիթ չտանք մեր հանդեպ թշնամական դիրքորոշումներ ունեցող պետություններին, ուժերին այդ խնդիրները մատի փաթաթան դարձնել և մեզ քարոզչական հարվածներ հասցնել: 

Կարծում եմ՝ Իրանի հետ հարաբերությունները ՀՀ-ի համար կենսական նշանակություն ունեն: Հայաստանի հետ հարաբերությունները Իրանի համար ևս գրեթե նույն նշանակությունն ունեն: Եվ բնական է, որ այդ կենսականությունը երբևէ չի կարող հարցականի տակ դրվել, եթե անգամ տարբեր կողմերից ճնշումներ լինեն»:

Անդրադառնալով մեկ այլ խնդրի՝ ԵԽ պատգամավորների և Ադրբեջանի ԱԳՆ հայտարարություններին՝ կապված Արցախը Հայաստանին կապող մայրուղու կառուցման հետ, Վարդան Ոսկանյանն ընդգծեց. «Պետք է անդրադառնանք խնդրի էությանը: 

Հարցն այն է, որ Հայաստանում, ցավոք, հիմնականում տարված են ներքաղաքական խնդիրներով: Շատ հաճախ այդ խնդիրները կենցաղային մակարդակի բնույթ են կրում, բայց, այդուհանդերձ, հենց այդ խնդիրներն են գտնվում Հայաստանի՝ որպես պետության և հասարակության ուշադրության կենտրոնում: 

Մինչդեռ արտաքին քաղաքական տիրույթում բազմաթիվ խնդիրներ կան, որոնք պատշաճ ուշադրության պետք է արժանանան: Վերոնշյալ հայտարարությունն էլ է այդ խնդիրների շարքից: Կարծում եմ, որ ԵԽ որևէ պատգամավոր կամ որևէ այլ ուժ, ըստ էության, իրավունք չունի վիճարկելու Արցախի ժողովրդի ազատ տեղաշարժի իրավունքը:

 Խնդիրը պետք է տեղափոխվի այս հարթություն և հենց դրա մեջ լուծում ստանա, որովհետև մինչ մենք զբաղված ենք ներքաղաքական խնդիրներով, ցավոք, ադրբեջանական կողմը բավականին ակտիվ աշխատում է տարբեր ուղղություններով: Յուրաքանչյուր բացթողում, թերացում ու ուշադրության պակաս որևէ խնդրի վերաբերյալ կարող է բերել նման դիրքորոշումների ի հայտ գալուն: 

Մեծ ջանասիրությամբ պետք է աշխատել այս ուղղություններով, որովհետև ներքաղաքական պայքարը Հայաստանում մշտապես լինելու է, բայց արտաքին քաղաքական տիրույթում պետք է բացառապես հաջողություններ գրանցենք, որովհետև դրանք առնչվում են մեզանից յուրաքանչյուրին՝ անկախ նրանից ընդդիմության, թե իշխանության շարքերում ենք»:

Ամփոփելով ու խոսելով արտաքին քաղաքականության մեջ անհրաժեշտ քայլերի մասին՝ մեր զրուցակիցը հավելեց. «Մեր խնդիրը Հայաստանի տեսլականի ձևակերպումն է ու այդ տեսլականի շրջանակներում թե՛ ներքին, թե՛ արտաքին քաղաքականության իրականացումը: Ցավոք սրտի, նման տեսլական չկա: 

Հետևաբար կոնկրետ կարճաժամկետ կտրվածքով մեր խնդիրը այս պահին Հայաստանի անվտանգային շահերը սպասարկելն է՝ արտաքին քաղաքական հարթությունում: Մենք պետք է իրացնենք գերակտիվ արտաքին քաղաքականություն, արտաքին քաղաքական տիրույթը պետք է պատշաճ ուշադրության արժանանա: 

Մինչև Հայաստանի տեսլականի հստակեցումը, միայն գերակտիվ, ծրագրավորված ու որակյալ գործողությունների արդյունքում կարող ենք ապահովել մեր պետության շահերը թե՛ անվտանգային, թե՛ տնտեսական ոլորտում, ինչը նույնպես կարևոր է»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ