Լուրջ վե­րա­փո­խում­նե­րի կա­րիք կա, քա­նի դեռ առար­կա­յա­կան խնդիր­նե­րի չենք բախ­վել.

Հայաստանի անվտանգության ապահովումը և տնտեսական զարգացումը մեծապես կախված են մեր երկրի կողմից իրականացվող արտաքին քաղաքականությունից։ Շրջափակման մեջ գտնվող Հայաստանի համար արտաքին աշխարհի հետ հարաբերությունների կառուցումն ու զարգացումը առաջնային նշանակություն ունի։

Եվ նույնիսկ համավարակի տարածման պայմաններում Հայաստանը պետք է շարունակի սերտ փոխգործակցությունը արտաքին գործընկերների հետ։ Իսկ եթե փորձենք ընդհանուր առմամբ ներկայացնել գործող իշխանությունների վարած արտաքին քաղաքականության արդյունքները, ապա հետաքրքիր պատկեր է ստացվում։

Երկու տարվա իշխանությունը բավական էր, որ Փաշինյանի կառավարությունը զգալի աշխատանքներ տաներ և ամրապնդեր գործընկերների հետ հարաբերությունները։ Այս ուղղությամբ հիմնասյունային նշանակություն ունի այն, որ Փաշինյանը շարունակ հայտարարում էր, թե Հայաստանի արտաքին քաղաքականության ուղեգծի կտրուկ փոփոխություն չի լինելու։ Արդյունքում ներկա իշխանությունները շարունակեցին նախորդ իշխանությունների արտաքին քաղաքական ուղեգիծը։

 Եվ չնայած շատ մեծ խոստումներին և բարձրագոչ հայտարարություններին, թե իրենք հայամետ արտաքին քաղաքականություն են վարում, Փաշինյանը և իր թիմակիցներն այդպես էլ լուրջ արդյունքներ չեն կարողանում ունենալ այս ուղղությամբ։

Այնինչ իշխանափոխությունից էական ժամանակ է անցել, սակայն մեր արտաքին քաղաքականությունը շարունակվում է իներցիայի ուժով, իսկ Հայաստանում տեղի ունեցած միջազգային խոշոր իրադարձությունները (Ֆրանկոֆոնիայի գագաթաժողով, WCIT համաշխարհային ՏՏ համաժողով) գալիս էին նախկինների ժամանակաշրջանից։

Հատկանշական է, որ այս ընթացքում չդրսևորվեց իշխանությունների նախաձեռնողականությունը նմանատիպ միջոցառումներ կազմակերպելու և Հայաստանի միջազգային հեղինակությունը բարձրացնելու հարցում։ Հատուկ դավադրապաշտների համար շեշտում ենք՝ խոսքը նախակորոնավիրուսային ժամանակաշրջանի մասին է:

 Սրա հետ մեկտեղ ամենամտահոգիչը դաշնակից Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում առկա իրավիճակն է։ Ինչքան էլ Փաշինյանը փորձում է հավաստիացնել, թե հայ-ռուսական հարաբերությունները փայլուն են, միևնույն է, այդ գործընկերային փոխհարաբերություններում տեսանելի է սառնությունը և  անվստահությունը։ 

ՌԴ նախագահ Պուտինը, որին վարչապետ Փաշինյանը հրավիրել էր Հայաստան, այդպես էլ պաշտոնական այցով չժամանեց Երևան։ Եվ միայն 2019 թվականի հոկտեմբերին վերջինս ընդամենը մի քանի ժամով գտնվեց Հայաստանում՝ այն էլ ԵԱՏՄ բարձրագույն խորհրդի նիստին մասնակցելու նպատակով։ 

Եվ եթե հայ-ռուսական հարաբերությունները փայլուն լինեին, ապա ՌԴ արտգործնախարար Լավրովը ժամանակ առ ժամանակ այնպիսի հայտարարություններ չէր անի, որոնք հայկական կողմի շահերից չեն բխում՝ լինի դա Արցախյան հիմնախնդրի, գազի գնի, թե այլ հարցի շուրջ։

Միևնույն ժամանակ, եթե նույնիսկ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները բարձր մակարդակ ունենային, ապա դա չէր կարող ենթադրել, որ Հայաստանը պետք է լարված հարաբերություններ ունենա Արևմուտքի հետ։ Ընդհակառակը, այդ հարաբերությունները պետք է լինեն իրար փոխլրացնող։

Իսկ ի՞նչ ունենք արևմտյան երկրների հետ հարաբերություններում։ Արդեն երկու տարի է՝ խոսվում է ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների խորացման մասին, նույնիսկ Փաշինյանը մի շարք այցեր ունեցավ ԵՄ երկրներ, սակայն ՀՀ-ԵՄ փոխգործակցության մեջ տեսանելի տեղաշարժ չի նկատվում՝ մանավանդ որ ՀՀ-ԵՄ համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը դեռևս չի վավերացվել բոլոր ԵՄ անդամ երկրների կողմից և ուժի մեջ չի մտել։

Իսկ ԱՄՆ-ի հետ մեր հարաբերությունները նվազագույն սանդղակի վրա են։ ՀՀ իշխանություններին այդպես էլ չի հաջողվում ձևավորել փոխգործակցության այն շրջանակը, որի բովանդակության շուրջ էլ պետք է տեղի ունենան ամերիկյան կառավարող շրջանակների հետ հանդիպումները։

Այսքանով հանդերձ՝ իր ուղիղ եթերների ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանը փորձում է տպավորություն ստեղծել, թե իրենց արտաքին քաղաքականությունը հաջողություններ է գրանցել։ Եվ դրանից է, որ, ըստ նրա, հիասթափվածների շրջանակի մեջ են տեղավորվում արևմտամետները և ռուսամետները, քանի որ իրենք ո՛չ արևմտամետ են, ո՛չ էլ ռուսամետ և միայն ՀՀ ինքնիշխանությունից բխող արտաքին քաղաքականություն են վարել

Սակայն, եթե հայտարարությունները մի կողմ ենք դնում, ապա պարզ է դառնում, որ մեր արտաքին քաղաքականությունը ակտիվացման և լուրջ վերափոխումների կարիք ունի, այլապես Հայաստանը միջազգային հարթակում կարող է առարկայական խնդիրների առաջ կանգնել։ 

Եվ այս ճանապարհին առաջին հերթին պետք է ձևավորել արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները, ապա անցնել պրոֆեսիոնալ կադրերի ներուժն այս գործում ներգրավելու հարցին։

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ