«Հատ­վա­ծա­յին որո­շում­ներ են կա­յաց­վում, ինչն անվս­տա­հու­թյան որո­շա­կի աճի է հան­գեց­նում».

Արտակարգ դրության շրջանում որոշ նախագծերի և որոշումների շուրջ հարցեր առաջացան, որոնք այդպես էլ պատասխաններ չեն ստանում: Կարող ենք սկսել լրատվամիջոցների՝ ավելի վաղ ներդրված սահմանափակումներից, ավարտել անձի տեղաշարժի նկատմամբ հսկողության վերաբերյալ դրույթով ու անցում կատարել վերջին օրինակին՝ շրջակա միջավայրի նախարարության կողմից ներկայացված «Տեղեկատվության ազատության մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրինագծին: Իհարկե, այլ քննարկման հարց է, թե դրանք որքանով են պայմանավորված պահի դրությամբ, բայց կան խնդիրներ, որոնք այս ամենը մեկ շղթայի մեջ դիտարկելու հնարավորություն են տալիս:

«Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտ» ՀԿ նախագահ Արտակ Կիրակոսյանը վերոնշյալ օրինակների մասին խոսելիս, մատնանշեց ավելի լայն ու խորքային հարցերի մասին: «Ընդհանուր խնդիր կա, որը կապված է ընդհանրապես որոշում կայացնելու գործընթացի հետ: Երբ չկա ընդհանուր ռազմավարական, ինչպես նաև խնդիրների լուծման համընդգրկուն մոտեցում, ապա գալիս են հատվածական լուծումներ, որոնք շատ հաճախ նաև խնդրահարույց են լինում: 

Ու այս հատուկ իրավիճակում պարզապես խնդիրն ավելի է խստացել: Այո, պարզ է, պետք է անընդհատ արձագանքել իրավիճակին, ու քանի որ ինչ-որ մոդելային, ընդհանուր պատկերացումներ, կոնցեպտուալ, հայեցակարգային մոտեցումներ չկան, տարբեր տեսակի խնդիրներ ենք ունենում, որոնք հանրության կողմից քննադատությունների առիթ են դառնում: 

Այո, պարզ է, որ հատուկ իրավիճակներում որոշակի սահմանափակումներ պետք է լինեն, բայց խնդիրն այն է, թե դրանք որքանով են ծառայում բուն նպատակին: Մասնավորապես, դրանով մենք ինչ-որ արդյունքի հասնո՞ւմ ենք, թե՞ ոչ:

 Վերոնշյալ օրինակների պարագայում հիմնական հարցերից մեկը հենց այն էր, թե որքանո՞վ են դրանք արդյունավետ, որքանո՞վ կարող են օգնել իրավիճակի շտկմանը: Մեծ հաշվով, հարցը ռեսուրսների, ժամանակի ու նաև մարդկանց ազատության սահմանափակումների արդյունավետության մասին է, երբ պարզ չէ, թե որքանով են դրանք արդյունավետ լինելու»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց Ա. Կիրակոսյանը: 

 

Չպարզաբանված հարցերը հասարակական հատվածի մոտ կարող են այլ եզրահանգումների առիթ տալ, ինչը, ըստ մեր զրուցակցի, իր պատճառներն ունի:

«Ըստ էության, հեղափոխությունից առաջ էլ նման խնդիրներ ունեինք: Հեղափոխությունը եղավ նաև այն պատճառով, որ մարդիկ, ունենալով բավականին շատ տեղեկատվություն, միևնույն ժամանակ չէին կարողանում մասնակցել որոշումների կայացման գործընթացին: Հեղափոխությունից հետո որոշակի փոփոխություն եղավ, բայց ոչ որակական: Ինչպես նախկինում, այսօր ևս ակնառու չէ, թե համակարգային փոփոխություններն ինչպիսին պետք է լինեն: 

Ինչ-որ հատվածային որոշումներ են կայացվում, ինչը անվստահության որոշակի աճի է հանգեցնում: Եթե ապագայի վերաբերյալ ընդհանուր պատկերացում չունես, չգիտես, թե ուր ենք շարժվում, ապա յուրաքանչյուր քայլ կարող է դիտվել տարբեր տեսանկյուններից: Արդյունքում պարզ չէ, թե այդ ընդհանուր համակարգի մեջ դրանք ինչ տեղ պետք է ունենան, առաջնահե՞րթ էին, թե՞ ոչ»,-նշեց մեր զրուցակիցը՝ շեշտելով, որ ոչ ստանդարտ իրավիճակում այս հարցերը պարզապես սրվել են:

Վերոնշյալ՝ «Տեղեկատվության ազատության մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրինագիծը կառավարությունն արդեն հաստատել է: Այն եղել է չզեկուցվող հարցերի շարքում: Նշենք, որ հասարակական հատվածն այն չեղարկելու պահանջ է ներկայացրել: Մի շարք խնդիրներ են մատնանշել՝ ընդգծելով նաև, որ այն կարող է խախտել լրագրողների՝ տեղեկատվություն ստանալու իրավունքը:

Անդրադառնալով նախարարության նախաձեռնությանը՝ Ա. Կիրակոսյանն ընդգծեց. «Կան ոլորտներ, որտեղ ոչ միայն բարեփոխումների լիարժեք ինչ-որ պատկեր չկա, այլ ընդհանրապես որևէ բարեփոխման քայլ չենք տեսնում: Եվ հիմնականը հենց շրջակա միջավայրի հետ է կապված: 

Այստեղ որևէ առաջընթացի նշույլ անգամ չենք տեսել: Հանքարդյունաբերության գործունեությունը սահմանափակված չէ անգամ հիմա: Ու կարծես հենց այս տրամաբանության մեջ է մտնում նաև վերջին նախագիծը, որը, փաստորեն, դառնում է շրջակա միջավայրի ավերվածության այն մի շղթան, որն առկա է Հայաստանում: 

Այս առումով հասկանալի է հասարակական կազմակերպությունների, լրատվամիջոցների հանրային ընդվզումը, քանի որ նման նախագիծ է բերվում հենց այն ոլորտում, որտեղ մենք ամենաշատ խնդիրներն ունենք: Փաստորեն, սրանով այդ խնդիրներն ավելի են խորացնում»:

Նա շեշտեց՝ խնդիրն ավելի խորքային է, քան կարող է թվալ առաջին հայացքից: Այն չի սահմանափակվում զուտ տեղեկատվության ազատության խնդրով. 

«Մենք ունենք պետական համակարգի ճգնաժամի խնդիր, որը չի լուծվել հեղափոխությունից հետո: 

Ունենք վարչարարության հին ձև, որը որևէ փոփոխության չի ենթարկվել: Միայն մարդիկ են փոխվել՝ ավելի շատ կոռումպացվածները՝ ավելի քիչ կոռումպացվածներով: Որևէ համակարգային փոփոխություն կառավարման իմաստով տեղի չի ունեցել: Եվ բնական է, որ եթե խնդիրները չեն լուծվում, վստահության այն բաժինը, որն ունեն այս իշխանությունները, ժամանակի ընթացքում պետք է նվազի: Եվ սա է պատճառը, որ ստիպված ծակերը փակելու, ինչ-որ տեղ նաև լռեցնելու մեթոդների կիրառմանն են գալիս: Այնպես, ինչպես նախկինում էր արվում»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ