«Եկա, դժվարություններ ունեցա, հիմա էլ ունեմ, բայց հստակ որոշել եմ՝ Հայաստանից չեմ հեռանալու»

Լրագրող Դավիթ Այվազյանը ծագումով Պարսկաստանից է, Սպահանի հայկական Փերյա գավառից: «Փոքր էի, ընտանիքով տեղափոխվեցինք Թեհրան: Այնտեղ եմ անցկացրել իմ մանկությունն ու պատանեկությունը, ապա տեղափոխվել ենք Սպահանին կից Շահինշահր քաղաք: Տասներկուամյա ուսում եմ ստացել հայկական վարժարաններում, ապա սովորել Սպահանի իսլամական ազատ համալսարանի քաղաքագիտության բաժնում, միաժամանակ զբաղվել մանկավարժությամբ տեղի հայկական Ս. Վարդան դպրոցում: 

Պատանեկության տարիքից մասնակցել եմ հայկական համայնքի հասարակական, մշակութային և ներհայկական քաղաքական կյանքին, անդամակցել մարզական, թատերական և այլ խմբակների: 1998 թ.-ին ավարտեցի համալսարանը: Թե՛ ուսումս շարունակելու համար, թե՛ աշխատանքի բերումով առաջարկ ստացա և իբրև լրագրող ու հասարակական գործիչ տեղափոխվեցի Հունաստան»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Այվազյանը:

Նա ընդգծում է՝ երբ պատանի էր, Պարսկաստանում տեղի ունեցավ 1979 թ.-ի հեղափոխությունը: «Գրեթե մոռացանք պատանեկան ու երիտասարդական կյանքը և լծվեցինք հասարակական-քաղաքական կյանքին ու գործունեությանը: 1987 թ.-ից՝ Թեհրանում հրատարակվող «Արաքս» մշակութային, հասարակական շաբաթաթերթի հիմնադրման օրվանից իբրև լրագրող և թարգմանիչ, համագործակցել եմ դրա հետ: Այն կանոնավոր լույս է տեսնում մինչ օրս: Միաժամանակ համագործակցում էի Հունաստանում հրատարակվող հայկական ժողովրդական շարժման պաշտոնաթերթի՝ «Ժողովրդային պայքարի» և պարսկերենով հրատարակվող «Ապրիլ» պարբերաթերթի հետ»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

Իրանից Հունաստան տեղափոխվելուց հետո շարունակել է համագործակցությունը տարբեր պարբերականների հետ: «2000 թ.ին մի խումբ ընկերներիս հետ հիմնադրեցինք «Հայաստան» հասարակական-մշակութային կենտրոնը, որը մինչ օրս հսկայական աշխատանք է կատարում հունահայ քաղաքական-հասարակական և մշակութային կյանքում: 2001 թ.-ին սկսեցինք հրատարակել «Հայաստան» հասարակական-մշակութային կենտրոնի պաշտոնաթերթը՝ «Հայաստան» պարբերաթերթը, որը հրատարակվում է մինչ օրս: Հիմնեցինք նաև համաեվրոպական «Հայաստան» լրատու ցանցը»,-պատմում է Դավիթը:

Հետաքրքրվում ենք՝ ե՞րբ է որոշում կայացրել տեղափոխվել Հայաստան: Ասում է, որ հայրենիքում հաստատվելն իր մանկության երազանքներից է եղել: «Ցավոք, 2016 թ.-ին հայրս մահացավ: Դա ծանր կորուստ էր մեր ընտանիքի համար: Մայրս առողջական խնդիրներ ուներ և հայրիկիս արհեստանոցի կառավարումը մնաց կախյալ վիճակում, ուստի ես և կինս՝ Եվան, որը Հայաստանից է, որոշեցինք տեղափոխվել Իրան: 

Ինձ համար բավականին դժվար էր 18 տարի անց այնտեղ լինելը. իմ շրջապատից այլևս մարդ չէր մնացել, բոլորն արտագաղթել էին ԱՄՆ: Մի քանի ամիս Իրանում մնալուց հետո, հաշվի առնելով երկրի տնտեսական վիճակը, հոգեբանական խնդիրները, նաև այն հանգամանքը, որ բալիկ էինք ունենալու, որոշեցինք վերջնականապես տեղափոխվել Հայաստան. չէինք ուզում, որ մեր երեխան արտասահմանում ծնվեր ու մեծանար»,-խոստովանում է Դավիթը: 

Հարցին՝ ի՞նչ մտավախություններ կային՝ նախքան տեղափոխությունը, նա պատասխանում է՝ իր մասնագիտությունն այնպիսին է, որ նա սերտ շփումներ էր ունեցել հայաստանյան կյանքի հետ, լավատեղյակ եղել այստեղի իրականությանը, իմացել, թե Հայաստանում ինչ դժվարությունների է հանդիպելու, բայց նաև հոգեպես պատրաստ է եղել: «Հիմնական մտավախությունս աշխատանք գտնելու հետ էր կապված: Այդ մասին ինձ շատերն էին ասում, սակայն որոշումս վերջնական էր, պետք է գայի: Կյանքը պայքար է, ուր որ լինես: 

Գոնե գիտես՝ եթե մի բան ստեղծես, ուրիշին չի մնա: Եկա և, անկեղծ ասած, բավականին դժվարություններ ունեցա: Ցանկացած տեսակի աշխատանք կատարել եմ: Ինձ համար Հայաստանն իսկապես դրախտավայր է՝ դրական ու բացասական կողմերով, սակայն իմն է: Մարդկանց ժպիտը, զրույցներն ու անգամ բացասական երևույթները մի տեսակ հարազատ են: 

Միգուցե նեղվեմ որևէ երևույթից, սակայն դա մի պահ է, ժպտում եմ ու անցնում: Աշխատանքիս բերումով լինելով տարբեր երկրներում, ապրելով ու շփվելով տարբեր ժողովուրդների հետ՝ կուզենայի, որ մենք էլ կարողանանք մի կողմ թողնել մեր մեջ եղած բացասական երևույթները, որոնք խանգարում են մեզ զարգանալ, միանալ և միասնական ազգային-հոգևոր կյանք կերտել:

 Հայաստանում բավականին մեծ ներուժ կա զարգանալու համար: Դա գիտակից երիտասարդների հսկա զանգվածն է, ինչպես նաև նախորդ սերնդից ժառանգած հսկա գիտական ներուժը»,-ասում է զրուցակիցս:

Խոսելով հանդիպած դժվարությունների մասին՝ Դավիթը շեշտում է՝ նպատակին հասնելու համար համբերություն և համառ պայքար է պետք: «Ցավոք, Հայաստանում այնպես է, որ ամեն մարդ պարտավորված ամեն ինչով զբաղվում է: Մարդիկ ամեն ինչի մասնագետ են ու չեն: Դրա համար էլ տարբեր ոլորտների իսկական մասնագետները հիմնականում գործազուրկ են: Որպես լրագրող աշխատելու և պատշաճ գումար վաստակելու համար կա՛մ պետք է տվ յալ թերթի հիմնադիր անդամ լինես, կա՛մ գոնե 3-4 թերթի հետ համագործակցես, որ կարողանաս այդ եկամուտով ընտանիք պահել: Նախարարություններում, որոնք թափուր աշխատատեղի հայտարարություն էին ներկայացնում, նույնպես դիմում էի, բայց պետական համակարգում մի քանի տարվա փորձի, քաղծառայության քննության ու որակավորման հարցն էր առաջանում, որն ինձ համար, իբրև սփյուռքահայ, ամենամեծ խոչընդոտն էր: Ոչ մի սփյուռքահայ ՀՀ-ում չունի պետական ոլորտում աշխատանքի փորձ և քաղծառայության որակավորում: 

Օրերս տեղեկացա, որ սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարի գրասենյակը մեկնարկում է «իԳործ» ծրագիրը և սփյուռքահայ մասնագետներին հրավիրում աշխատելու Հայաստանի պետական մարմիններում: Չգիտեմ՝ սա որքանո՞վ է իրատեսական: Եթե Հայաստանում ունես մասնագետներ, որոնք գործազուրկ են, ինչպե՞ս ես նման հայտարարություն անում: Սա կատակ բան չէ: 

Ժամանակ, ֆինանս, ներդրումներ, կազմակերպչական հսկայական աշխատանք այն բանի համար, ինչի վերջը հայտնի չէ: Սա լավ միտք է, բայց պետք է նախ և առաջ Հայաստանում բնակվող մեր հայրենակիցների համար ստեղծենք այնպիսի պայմաններ, որ կարողանան արժանավայել ապրել ու արարել՝ օրենքի խիստ գերակայության ներքո, այն ժամանակ, վստահ եղեք, սփյուռքահայ մեր այն հայրենակիցները, որոնք ցանկանում են գալ 

Հայաստան, ներդրումներ անել կամ հաստատվել, ինքնաբերաբար կգան: Սկսենք ներսից: Իհարկե, դեմ չեմ նաև այդ ուղղությամբ աշխատելուն, բայց առաջնահերթությունը տանք Հայաստանում բնակվող մեր հայրենակիցներին: Սա ամենալավ գովազդն է ներգաղթի համար»,-նշում է մեր զրուցակիցը: 

Դավիթը հավելում է՝ սփյուռքահայ մեր հայրենակիցները մեծամասամբ գործարարներ, բիզնեսով զբաղվող մարդիկ չեն: Հակառակը: Մեծամասամբ միջին խավի, ցավոք, անգամ ֆինանսական մեծ դժվարություններով հանդերձ արտասահմանում գոյատևողներն են: «Նրանցից շատերը մասնագետներ են: 

Պետք է մտածենք նրանց երկիր բերելու, տեղավորելու, ապահովելու մասին: Իշխանությունները պետք է նկատի ունենան, որ ամեն սփյուռքահայ չէ, որ միլիոններով գումարը գրպանում գալիս է Հայաստան: Մեծամասնությունը պարզ քաղաքացիներ են: Վստահ եղեք՝ լավ ապահովված սփյուռքահայը դժվար թե ընտանիքով տեղափոխվի հայրենիք: Կարող է գա, բնակարան գնի՝ տարվա մեջ մի քանի ամիս այստեղ իր հանգիստն անցկացնելու համար: 

Մեծամասնությունն արվեստի ու արհեստի, քաղծառայության ոլորտի մարդիկ են, լրագրողներ, մտավորականներ, որոնք բավականին լուրջ թիվ են կազմում սփյուռքում, երիտասարդներ են, որոնք նոր են ընտանիք կազմել: Ցավոք, Հայաստանում դեռ հստակ պաշտպանված չեն աշխատողների իրավունքները: Պետությունը այստեղ լուրջ աշխատանք ունի անելու»,- ասում է «Փաստի» զրուցակիցը:

Չնայած առկա դժվարություններին՝ Դավիթը հստակ որոշում ունի՝ Հայաստանից չի հեռանալու: Մի խումբ գաղափարակից ընկերների հետ հիմնել է «Նոր սփյուռք» ամսաթերթը: Նրա խոսքով, բոլորը հոժար կամքով անվճար աշխատում են: 

«Կողքից ինչ աշխատանք լինի, չէ չեմ ասում. հոդված գրելուց մինչև թարգմանություններ, բանվորություն, ներկարարություն, շինարարության վրա աշխատելուց մինչև ատաղձագործություն, ինչն իմ ընտանիքի ու գերդաստանի ժառանգական գործն է եղել: Ամենաբարդ շրջանը, որը դեռ շարունակվում է, իմ մասնագիտությամբ աշխատանք գտնելն ու դրանով զբաղվելն է, որով կարողանամ ընտանիքիս կարիքները հոգալ»,-եզրափակում է մեր զրուցակիցը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ