Թի­րա­խա­վոր­վում է խոս­քի ազա­տու­թյու­նը. այս­պի­սի փո­փո­խու­թյունն ան­թույ­լատ­րե­լի է

Քրեական օրենսգրքի՝ նախագծով սուտ մատնության վերաբերյալ 450-րդ հոդվածը պետք է դիտարկել երկրում տիրող մթնոլորտի համատեքստում, որտեղ կարևոր է նաև իրավական և ժողովրդավարական երկիր լինելու կամ չլինելու հարցադրումը։ Այս կարծիքին է փաստաբան Լուսինե Սահակյանը, որի խոսքով, առհասարակ, յուրաքանչյուր օրենքի փոփոխության մասին պետք է խոսել հենց այս տրամաբանության մեջ։ Նշենք, որ 450-րդ հոդվածով «իրավասու մարմիններին հանցագործության դեպքի կամ անձի կողմից հանցանք կատարելու մասին սուտ տեղեկություն տալը կամ զանգվածային լրատվության միջոցներում նույնաբովանդակ տեղեկատվություն հրապարակելը» պատժվում է կա՛մ տուգանքով, կա՛մ հանրային աշխատանքներով, կա՛մ էլ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։ 

«Եթե ոչ թե հռչակված, այլ իրապես իրավական ու ժողովրդավարական երկրի մասին խոսենք, այս հոդվածը միգուցե կարող էր և ընդունելի լինել, որովհետև նման երկրում ոչ ոքի մտքով չէր կարող անցնել լռեցնել զանգվածային լրատվության միջոցներին, ինչպես նաև ապօրինի քրեական հետապնդումներ սկսել այն անձանց նկատմամբ, որոնց կարծիքը չի համընկնում իշխանության կարծիքի հետ։ 

Եթե այս ամենի ականատեսը չլինեինք, միգուցե հոդվածի շուրջ այս աղմուկն էլ չլիներ, և մարդիկ խնդրին այլ կերպ նայեին։ Բայց երբ նշվածը դիտարկում ենք մեր երկրում տիրող իրավիճակի համատեքստում, բնականաբար, հասկանալի է, թե ինչու է սա արվում, որովհետև մենք ինչ-որ խնդիրներ բարձրաձայնող անձանց նկատմամբ քրեական հետապնդումներ սկսելու նախադեպեր արդեն իսկ ունենք։ 

Բացի այդ, կան նաև հետապնդումներ՝ կապված լրատվամիջոցների որոշ հրապարակումների հետ։ Այս ամենը նկատի ունենալով՝ հասկանում ենք, թե որն է այս փոփոխության նպատակը։ Ակնհայտ է, որ թիրախավորվել են լրատվամիջոցները, և նպատակը լռեցնելն է այն լրատվամիջոցներին, որոնք իշխանություններին կամ իշխանության ներկայացուցիչներին ոչ հաճո հարցերի մասին են բարձրաձայնում»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց Լ. Սահակյանը։

Վերջինիս խոսքով, այս տեսանկյունից նման փոփոխությունները վտանգավոր են ապագայի համար. «Արդեն իսկ հասկանալի է, որ խնդիրը կլուծվի ոչ միայն պարզապես դատական գործընթաց սկսելով, տարբեր հայցեր ներկայացնելով, այլ արդեն քրեական հետապնդումներ կլինեն լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների նկատմամբ։ Այստեղ խոսքը լրջագույն իրավունքներից մեկի՝ խոսքի ազատության մասին է։ 

Այսինքն, ամեն ինչ արվում է, որպեսզի անձանց խոսքի ազատությունը սահմանափակվի։ Ու քանի որ թիրախավորվում է խոսքի ազատությունը, մենք պետք է նկատի ունենանք նաև հետևյալը. այո, մենք տեսնում են իրավիճակներ, երբ շատ անձինք դիմացինին մեղադրում են հանցագործությունների կատարման մեջ, երբ ակնհայտ է, որ դրանք չեն եղել։ 

Նրանք ազատորեն խոսում են դրա մասին, իբրև կատարված հանցագործությունները որպես փաստ են ներկայացնում։ Բայց այս պարագայում, չգիտես ինչու, իշխանություններն այդ անձանց չեն լռեցնում։ Նրանք կարողանում են նույնկերպ շարունակել, որովհետև գործում են իշխանահաճո։ Իսկ նրանք, ովքեր իշխանահաճո չեն գործում, բնականաբար, թիրախավորվում են։ 

Հաշվի առնելով այս ամենը, նաև այն, որ խոսքի ազատությունը բարձրագույն արժեք է, մենք, այդուհանդերձ, հասկանում ենք, որ այս փոփոխությամբ ուղղակի լռեցնելու են ընդդիմադիր որոշակի կեցվածք ունեցող անձանց։ Մեծ հաշվով, պետք է հասկանանք, որ այսպիսի փոփոխությունն անթույլատրելի է լինելու։ 

Բացի այդ, հաշվի առնենք այն հանգամանքը, թե այսօր գաղափարների, կարծիքների տարածման իմաստով ինչ կարևորություն ունի Ֆեյսբուքը։ Վերջին շրջանում Ֆեյսբուքում տարածված որոշակի ինֆորմացիան դիտարկվում է որպես հրապարակում, այսինքն, գրեթե հավասարեցվել է լրատվամիջոցների հրապարակումներին։ 

Ուստի, այս առումով ևս հասկանալի է նպատակը։ Խոսքը համատարած վախի մթնոլորտի տարածման մասին է, որպեսզի մարդիկ պարզապես լռեն։ Սա պետք է գիտակցել, առավել ևս, երբ տեսնում ենք երկակի ստանդարտների կիրառում։ 

Օրինակ՝ եթե հարցը վերաբերում է իշխանության ներկայացուցչին, կարող ենք տեսնել, որ նույն անձնական կյանքի վերաբերյալ անմիջապես քրեական գործ է հարուցվում, միանգամից մեղադրանք է առաջադրվում լուրջ հոդվածներով»,-ասաց մեր զրուցակիցը՝ շեշտելով, որ այլ է մոտեցումը այն անձանց պարագայում, որոնք իշխանության ներկայացուցիչ չեն, բայց նրանց պարագայում անձնական կյանքի արդեն իրական միջամտությունների վերաբերյալ բարձրաձայնումները ընթացք չեն ստանում։ 

«Մենք տարբեր գործերով դիմել ենք համապատասխան իրավապահ մարմիններին, որպեսզի քրեական գործ հարուցվի, որովհետև դռնփակ դատական նիստերից ինֆորմացիաների արտահոսք էր տեղի ունենում, անձնական կյանքի հրապարակումներ էին լինում, ապօրինի քրեական գործեր էին հարուցում, դրանով իսկ անձի նեղ անձնական կյանքին վերաբերող հարցեր էին բարձրաձայնվում։ 

Այդուհանդերձ, միևնույն է, քրեական գործեր չհարուցվեցին։ Ընդհանուր առմամբ, երբ կան երկակի ստանդարտներ, չենք կարող մտածել, որ առաջնորդվում են լավագույն շահով։ Չենք կարող մտածել, որ այս փոփոխությունն արվում է, որպեսզի անձինք մյուս անձանց ապօրինի չմեղադրեն հանցագործությունների կատարման մեջ՝ իմանալով հանդերձ, որ նրանք հանցագործություն չեն կատարել։ Այդ հոդվածը գործելու է միայն այն դեպքում, երբ պետք է լռեցնել հակառակ կարծիք հայտնողներին»։

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ