«Նման թվա­ցյալ դրա­կան մի­տում­նե­րը, ըստ էու­թյան, գոր­ծին օգուտ չեն տա­լիս»

Դեռ նախորդ տարի հայտարարվեց, որ 2019 թվականի արդյունքներով Հայաստանի տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը շուրջ 7,5% է։ Հիմա հայտարարվում է, թե չի բացառվում, որ այդ ցուցանիշը կարող է 8,2 տոկոս լինել։

 Ընդգծենք, որ խոսքը պաշտոնական տվյալների մասին չէ։ Տնտեսագետ Վարդան Բոստանջյանը թե՛ տնտեսական աճի ցուցանիշը, թե՛ տնտեսության այս կամ այն ճյուղում արձանագրված տվյալները սիմվոլիկ է որակում։ 

«Հատկապես մեր հանրապետության դեպքում տնտեսական ակտիվության վերաբերյալ ցուցանիշը որոշակիորեն հարաբերական ցուցանիշ է։ Իսկ թե ինչո՞ւ, ավելի քան պարզ է։ 

Մեր ընդհանուր տնտեսությունը, մեծ հաշվով, ո՛չ արդիական է, ո՛չ էլ արդյունավետ։ Մեծ հաշվով, մենք տնտեսության վատ կառուցվածք ունենք։ 

Ֆինանսական հոսքերի արագության փոփոխությունը, այո՛, այդ վատ կառուցվածքի պարագայում կարող է բերել տնտեսական աճի ցուցանիշի բարձրացմանը։

 Բայց այլ խնդիր կա։ Այդուհանդերձ, որակական առումով այդ աճը, ըստ էության, առ ոչինչ է դառնում, քանի որ մենք ժամանակակից արտադրանք, նոր աշխատատեղեր չենք ստեղծում, և այդ համատեքստում եկամուտներ չենք բարձրացնում։ 

Նման պայմաններում և հատկապես փոքր շրջանառության դեպքում Հայաստանում արձանագրվող աճը՝ կլինի՛ այն «փորձագիտական», թե «անկախ փորձագիտական», կդասվի սիմվոլիկ ցուցանիշների մեջ»,-«Փաստի» հետ զրույցում նշեց Վ. Բոստանջյանը։ 

Վարդան Բոստանջյանը ավելի գլոբալ խնդրի մասին է մատնանշում՝ ընդգծելով, որ այն մինչ օրս չի լուծվել, և այդ ուղղությամբ համարժեք քաղաքականություն չկա։ «Ընդհանրապես ցուցանիշները գրեթե ոչինչ չասող են, որովհետև, խոշոր առումով, ցանկացած տնտեսության աճ ու զարգացում առաջին հերթին պետք է ունենա ներառականություն։ Պատկերավոր ասած՝ հասարակության անդամները պետք է կարողանան տնտեսական աճը նկատել իրենց «մաշկի» վրա:

 Այս առումով պետք է հաշվի առնենք, որ մենք դժվարություն ունենք՝ կապված որոշակի սոցիալական խմբերի հետ, իսկ մենք շատ խոցելի խմբեր ունենք։ Թող գրանցվի վերոնշյալ ցուցանիշը, բայց այն, միևնույն է, դեռ ներառական բնույթ չի կրելու»,-նկատեց մեր զրուցակիցը։ Անդրադառնալով գրեթե ամեն օր հրապարակվող ցուցանիշներին, որոնք երբեմն որպես մեծ ձեռքբերում են ներկայացվում՝ Վ. Բոստանջյանը նշեց.

 «Առհասարակ այդ դրսևորումները որոշակի առումով հասկանալի են։ Ցանկացած իշխանություն, այսպես թե այնպես, հակված է գերազանցապես վառ գույներով նկարագրել արդյունքները, մինչև անգամ ցույց տալ հաջողություններ։ Բայց իրականում տնտեսությունը չափազանց բարդ ինստիտուտ ու հասկացություն է։ Երբևիցե որևէ մի ցուցանիշով հնարավոր չէ տնտեսության ընդհանուր գնահատականը տալ։

 Հիմա տնտեսությունից, տնտեսական հարաբերություններից ամենայն հավանականությամբ լավ չհասկանալու պարագայում մեզ մոտ առանձին- առանձին թվեր են հրապարակում՝ հայտարարելով, թե տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը լավ ցուցանիշ է, արտագաղթը պակասում է, մյուս ցուցանիշն ավելանում է և այլն։ Իրականում համալիր ձևով պետք է ցույց տրվի, թե տնտեսությունը, այդուհանդերձ, այդ բոլոր գործոնների ազդեցության ներքո, ինչպես է դրսևորվում։ 

Միայն այդ ժամանակ կարելի է խոսել տնտեսական աճի և տնտեսության զարգացման մասին։ Հակառակ դեպքում, ըստ էության, անսահմանությունից մի բան վերցնելը, հրապարակելն ու հայտարարելը, թե լավ է, ճիշտ չէ։ Բնականաբար, հնարավոր չէ դրանով գնահատել ու բնորոշել տնտեսության իրական վիճակը»։ 

Տնտեսագետը շեշտեց, որ այսօր դեռ կան խնդիրներ, որոնք խոչընդոտ են տնտեսական իրական զարգացում ապահովելու տեսանկյունից։ «Ընդհանուր առմամբ, հանրապետությունում 2019թ. ընթացքում միջին աշխատավարձը բարձրացել է 5,8 տոկոսով, պետական հատվածինը՝ 8,4 տոկոսով, իսկ մասնավոր հատվածինը՝ 3,8 տոկոսով։ Եթե մենք հիմա հաշվի ենք առնում նաև սահմանված գնաճի մակարդակը, ստացվում է, որ վերոնշյալ աճը, ըստ էության, չի բերում սպառման մակարդակի բարձրացման՝ հատկապես խոցելի խավերի մոտ։ 

Օրինակ՝ դժվար չէ հասկանալ նույն կենսաթոշակի ավելացումների ազդեցությունն այս գնային պայմաններում։ Եթե մարդը 30-ի փոխարեն 35 հազար դրամ է ստանում, դրանից իր վիճակը չի բարելավվում։ 

Ընդհանուր առմամբ, խնդիրն ավելի լայն է։ Բևեռվածությունը, աղքատության մակարդակը մեզ մոտ բավականաչափ բարձր է, ինչի պարագայում նման թվացյալ դրական միտումները, ըստ էության, գործին օգուտ չեն տալիս»,-եզրափակեց տնտեսագետը։

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ