«Տնտեսությունը լուրջ հիվանդ է». երբ պատասխանատուներ են նշանակվում հետագիծ չունեցող մարդիկ

Գրեթե ամեն օր հրապարակվող ցուցանիշներն ու իրականության մեջ ակնկալվող արդյունքները տնտեսագետ Թաթուլ Մանասերյանը դիտարկում է մի քանի ուղղություններով՝ հաշվի առնելով նաև իր ունեցած օրինակները: Սկսելով վիճակագրությունից՝ տնտեսագետը նշում է. «Մի թիվ ընդամենը վերցնեմ. հիմա խոսվում է 65 հազար աշխատատեղի մասին:

Ընդհանրապես շատ կարևոր է հաշվի առնել մի բան, ըստ որի՝ նախքան տոկոսային որևէ հարաբերակցություն ներկայացնելը, պետք է հաշվի առնել, որ գործազրկության բացարձակ թիվը մեկ տարի առաջ 218 հազար էր: Մեկ տարի առաջ 218 հազար մարդ գործազուրկ էր ու եթե 65 հազար աշխատատեղ է ստեղծվել, այսօր պետք է ունենայինք 140 հազար գործազուրկ: Բայց երբ նայում ենք մեր վիճակագրական տվյալներին, բացարձակ հաշվով, այդպիսի թիվ չկա»:

Թ. Մանասերյանը շեշտեց՝ գործազուրկների թիվն իրականում շատ ավելին է՝ հաշվի առնելով նաև հավել յալ ստվերային գործազրկությունը, որն ավելի մեծ թիվ է:

«Պատճառն այն է, որ ամեն մարդ չի գնում ու որպես գործազուրկ գրանցվում, քանի որ դրա համար արդեն նպաստ էլ չի տրվում, այսինքն՝ որպես գործազուրկ գրանցվելու մոտիվացիա այլևս չկա: Մեծ հաշվով, եթե անգամ միայն պաշտոնական թվերը վերցնենք, կարող ենք ասել, որ ցուցանիշների շատ լուրջ վիճակագրական խզումներ կան: Ինձ մոտ երբեմն տպավորություն է, որ թվեր ներկայացնող ոմանք, կլինի օգնական, խորհրդական, թե վիճակագրական կոմիտե, կարծես, անլուրջ վերաբերմունք են դրսևորում: Բայց չէ՞ որ, ի վերջո, այդ թվերը կառավարության ղեկավարի շուրթերից են դուրս գալիս:

Ազգային հաշիվները, որպես այդպիսին, բոլորն իրար հետ պետք է խոսեն: Մի մասով չի կարող լինել մեծ աճ, իսկ մյուս հատվածներն իրենց վրա չզգան այդ տարբերությունը: Այնպես որ, իրականությունը մի փոքր այլ է, ու լավ կլինի առերեսվել այդ իրականության հետ»,-«Փաստի» հետ զրույցում ընդգծեց տնտեսագետը:

Նրա խոսքով, ամբողջ խնդիրն այն է, որ մարդիկ պետք է իրենց տեղերում լինեն. «Առանձին բացառություններ, իհարկե, կան: Այդուհանդերձ, շատ լուրջ կառույցներում հիմնականում պատասխանատուներ են նշանակվում հետագիծ չունեցող մարդիկ, ինչից հետո ուզում են արդյունքներ ակնկալել, որոնք այս դեպքում չեն կարող լինել: Բառացիորեն երկու օր առաջ հանրային խորհրդում քննարկում էինք Կադաստրի պետական կոմիտեի օրենքի նախագիծը՝ կապված անշարժ գույքի գնահատման հետ:

Հարց է տրվում՝ մասնակցե՞լ են տնտեսագետներ, իրենց կարծիքը հայտնե՞լ են, ներկայացուցիչն ասում է՝ ոչ, պետք չէ, հետո կարող ենք հաշվի առնել: Սա օրենքներ մշակելու, որոշումներ կայացնելու լրջության աստիճանի ցուցիչ է: Հետո քիչ չեն դեպքերը, երբ մարդիկ ոտքի են կանգնում ու չեղարկվում են որոշումներ, քանի որ իրականության պատկերը չի արտացոլվում պետական փաստաթղթերում: 

Այս ամենը չի կարող խմորումների չբերել ու չնպաստել խնդիրների առաջացմանը, որոնք կարող էին և չլինել, եթե կարողանայինք արհեստավարժ մոտեցում ցուցաբերել»:

Թաթուլ Մանասերյանը բարձրաձայնում է մեկ այլ խնդրի մասին. «Հիմա փորձագիտական միտքը պահանջարկված չէ:

Մի հոծ զանգված ուղղակի դուրս է մնացել այդ գործընթացից: Իհարկե, կան գրպանային փորձագետներ, որոնք շեֆին ինչ ձեռնտու է, դա պետք է զեկուցեն, և վարչապետի հետ նկարվելու համար կարող են շինծու հավաքներ ու քննարկումներ անել, որտեղ լուրջ հեղինակություն ունեցող մասնագետները չեն երևում: Սա ոչ միայն տնտեսագիտական դաշտի, այլ տարբեր ասպարեզների ու ոլորտների մասին է: 

Ես մի ուրիշ բան ասեմ. երբ վարչապետը այցելել էր ԵՊՀ, անձնական զրույցի ժամանակ խոսք գնաց տնտեսագիտական հանրության հետ կապը պահելու մասին, ինքը խնդրեց, որ այդպիսի մեխանիզմ մշակվի, որ հաշվի առնվի տնտեսագետների կարծիքը: Այդ մեխանիզմը մշակվել է, բայց արդեն կես տարի է՝ մենք փորձում ենք դա հասցնել վարչապետին, բայց անօգուտ է:

Գիտեք՝ մենք չպետք է խնդրենք, ասենք՝ եկե՛ք, հաշվի նստեք մեզ հետ: Երբ մարդը հիվանդ է, ինքն է գնում բժշկի մոտ, բժիշկները չեն գալիս ու հերթ կագնում՝ ասելով՝ կարո՞ղ եք մեզ ընտրել, գանք ու ձեզ օգնեք: 

Հիմա տնտեսությունը լուրջ հիվանդ է, իսկ ո՞ւր են բժիշկները: Երբ դոկտորի, ակադեմիկոսի կոչում են տալիս, այդ հեղինակությունը պետք է նյութականացնել՝ նպաստ բերելով երկրին:

 

Մեկ ուրիշ օրինակ բերեմ. տնտեսագիտական վերնախավի մասնակցությամբ Անվտանգության խորհրդում ներկայացվել է Հայաստանի տնտեսության զարգացման ճանապարհային քարտեզը: 

Բավականին լուրջ փաստաթուղթ է մշակված, բայց անգամ այդ մակարդակով ներկայացված փաստաթուղթը որևէ կերպ որևէ արձագանք չի ստացել: 

Ընդհանրապես, պետք է ցանկություն լինի, չէ՞, որ մտքերն օգտագործեն: Ցավոք, հանգում եմ այն եզրակացությանը, որ այդ ցանկությունն ու պահանջարկը չկա»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ