Մենք վտան­գի առաջ ենք. թվե­րով կե­րակ­րե­լը կա­րող է մի­այն մեկ կամ եր­կու օր­վա էֆեկտ ունե­նա

ՀՀ-ում, ըստ վիճակագրական կոմիտեի, սպառողական շուկայում 12-ամսյա գնաճը (2019թ. հուլիսը 2018թ. հուլիսի նկատմամբ) կազմել է 1.7%, իսկ նախորդ ամսվա նկատմամբ արձանագրվել է 1.9% գնանկում:

 

Մինչ անդրադառնալը բուն ցուցանիշներին, տնտեսագետ Վարդան Բոստանջյանը «Փաստի» հետ զրույցում նկատում է. «Երկրում թե՛ քաղաքական, թե՛ տնտեսական առումով տխուր վիճակ ունենք:

 

Ես դադարել եմ զարմանալ առանձին ցուցանիշներ ներկայացնելու դրսևորումներից, գնաճի հետ կապված նկարագրության մասով ևս չեմ զարմանում: Պատճառը պարզ է. նախ՝ վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած ցուցանիշներին ես չեմ վստահում:

 

Երկրորդ՝ եթե անգամ այդ թվերն արտացոլեն իրականությունը, ապա դրանք առանձին բնույթ են կրում: Այսինքն, գրեթե առնչություն չունեն ընդհանուր տնտեսական զարգացման հետ: Ես բոլոր ցուցանիշներն իրար հետ վերցրած եմ ասում, որ իսկապես տխուր իրավիճակ է:

 

Մասնավորապես, նույն կոմիտեի կողմից հրապարակված ցուցանիշներով՝ ներդրումները հինգ անգամ պակասել են: Մենք առանց այն էլ ներդրումներ չունեինք, իսկ հինգ անգամ պակասելը նշանակում է, որ երկրում ընդհանրապես որևէ տնտեսական զարգացում չկա»:

 

Ինչ վերաբերում է կոնկրետ գնաճին, տնտեսագետը նշում է. «Փոքր գնաճի մասին, լինի 1,9, թե՝ 1,7 տոկոս, կարող են բարձրաձայնել ու այդ ցուցանիշով ուրախանալ մարդիկ, որոնք մասնագետներ չեն, ինչպես նաև առնչություն չունեն իրականության հետ:

 

Մասնագիտական առումով, փոքր գնաճը, ըստ էության, ավելի պարզ լեզվով ասած, նշանակում է տնտեսության կանգառ:

 

Ցանկացած տնտեսության զարգացում առաջին հերթին պայմանավորված է նաև գնաճով: Իսկ գնաճը մի ինստիտուտ է, որը մեր պարագայում սահմանում է Կենտրոնական բանկը:

 

 ԿԲ-ն յուրաքանչյուր տարվա բյուջեին կից փաստաթղթում սահմանում է 4 տոկոս գնաճ, գումարած՝ 1,5 տոկոս տատանում:

 

յսինքն, այդ թվից ավելի ներքև արձանագրված ցուցանիշը նշանակում է, որ տնտեսությունը չի աշխատում»:

 

Վ. Բոստանջյանը ընդգծեց, որ տնտեսության մեջ նման տխուր վիճակի առկայության պարագայում ինչ-որ թվերի մեջ մխրճվելը անօգուտ գործ է: «Տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի մասին են հորջորջում, բայց այն, ըստ էության, կեղծ ցուցանիշ է, որը չի արտացոլում տնտեսության իրական վիճակը:

 

Բոլոր պարագաներում երևույթը, ինչի մասին մենք խոսում ենք, որոշակի վերապահումներով, ինչ-որ տեղ նման է հունական առասպելաբանության մեջ գոյություն ունեցող «սիզիփոսյան աշխատանքին»:

 

Այսինքն, աշխատանք, որը անօգուտ է ու անհեռանկար: Տնտեսության ամբողջ զարգացումը չափագրվում է նրանով, թե մենք համախառն ներքին արդյունքի աճ ունե՞նք, թե՞ ոչ:

 

Ու խոսքը մեխանիկական աճի մասին չէ: ՀՀ-ի պարագայում փոքր շրջանառության դեպքում հնարավոր է նաև որոշակի աճ ցույց տալ, բայց մեր երկրին տնտեսական որակական աճ է պետք, ինչը, ցավոք, չունենք»,-նշեց տնտեսագետը՝ ընդգծելով, որ այս պահին չի տեսնում նաև կառավարության հստակ որոշումներ:

 

«Չեմ տեսնում ոչ թե նրա համար, որ կարճատես եմ, այլ պարզապես տեսնում եմ, որ ամենապարզ հարցերի դեպքում անգամ գոյություն ունի ոչ պրոֆեսիոնալիզմ:

 

Ցցուն օրինակը Ամուլսարի շահագործման խնդիրն է, երբ սուղ հնարավորություններ ունեցող պետությունից ինչ-որ մեկին 400 հազար դոլար են տալիս, որ գնահատական տա, բայց պարզվում է, որ այդ գնահատականը, համենայն դեպս, մինչ այս պահը, որևէ մեկին չէր բավարարում: 

 

Եթե նման ձևով որոշումներ են ընդունվում, ուրեմն, պետք է ցավալ նման երկրի համար: Կարելի է զանազան՝ իրավական, քաղաքական, տնտեսական հիմքեր գտնել, բայց հիմքերը պետք է զուգորդել մեր երկրի քաղաքացիների ու պետության շահերի հետ:

 

Խոշոր առումով, քաղաքացին կոչված է ապրելու, աշխատելու, եկամուտ ունենալու և բարելավելու իր բարեկեցությունը՝ թեկուզ փոքր արդյունքներով:

 

Սա ցանկացած երկրի զարգացման հիմքում ընկած ամենահասարակ նպատակն է: Ու եթե նման բոլոր նպատակները վտանգված են, ապա այդ նպատակների հիմքում որևէ այլ հիմք չի կարելի դնել»,-նշեց տնտեսագետը՝ հավելելով, որ կա վտանգավոր մի խնդիր:

 

«Իրականությունը չպատկերացնելը դեռ մի կերպ կարելի է տանել: Բայց գիտե՞ք անտանելին որն է. երբ զգացվում է, որ իրենք երբեք էլ չեն պատկերացնի այն: Տեսանելի չէ, որ գոնե վաղը կարող են պատկերացնել, որովհետև մեկուկես տարին պետություն կառավարելու համար քիչ ժամանակահատված չէ:

 

Եթե մինչև հիմա երկրի կառավարման, զարգացման շարունակության մասով գոնե փոքր միտումներ չեն արձանագրվել, նշանակում է՝ մենք վտանգի առաջ ենք:

 

Մեծ հաշվով, մարդկանց թվերով ու սուտ օդով կերակրելը կարող է մեկ, երկու օրվա էֆեկտ ունենալ, բայց երկար՝ երբեք»,-եզրափակեց տնտեսագետը:

 

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ