Այս քայլերը կասկածի տակ են դնում նրա մտադրության անկեղծությունը
МЕЖДУНАРОДНОЕrussian.eurasianet.org-ը «Հայաստան. անցումային արդարադատությունը որպես նախկին ռեժիմի մնացուկների դեմ պայքարի գործիք» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայաստանում անցումային արդարադատության սկզբունքը բոլորի շուրթերին է, բայց այն հարցը, թե ինչպես է դա իրականացվելու, մնում է բաց: Հայաստանում իշխանության քառորդդարյա ոչ ռացիոնալ կառավարման և պատասխանատվության բացակայության հետևանքների՝ նոր կառավարության կողմից հաղթահարման ֆոնին ակտիվորեն քննարկվում է միջազգային հեղինակավոր իրավունքի հայեցակարգը` անցումային արդարադատությունը: Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը դատական համակարգի բարեփոխման իր տեսլականում կանոնավոր կերպով նշում է այդ տերմինը:
Անգամ մայիսի 24-ին խորհրդարանն անցկացրել է անցումային արդարադատության շրջանակների և կիրառելիության վերաբերյալ հանրային լսումներ: Անցումային արդարադատության կողմնակիցների կարծիքով, դա թույլ կտա սկսել զրոյից և դա այն հիմքն է, որով կարելի է կառուցել ավելի կատարյալ և օրինական իշխանական համակարգ և որը կարող է նաև ծառայել որպես ժողովրդավարական պետություն ձևավորելու անհրաժեշտ ինստիտուտների բարեփոխման գործիք:
Այս հարցը հատկապես սուր է Փաշինյանի և դատական համակարգի միջև վերջերս տեղի ունեցած բախումների ֆոնին, որի ժամանակ վարչապետը բարձրաստիճան դատավորներին անվանել է նախկին համակարգի արտադրանք: Սակայն Հայաստանում այս հայեցակարգի կիրառման մեթոդների և հնարավորությունների մասին հարցերը բաց են մնում: Իրականում հայեցակարգի սահմանները շատ են լղոզված: Միջազգային անցումային արդարադատության կենտրոնի (ICTJ) Նյու Յորքի հիմնադիր կազմակերպության ավագ փորձագետ Ռուբեն Կարանզան սկսել է համագործակցել Հայաստանի նոր իշխանությունների հետ նրանց իշխանության գալուց անմիջապես հետո:
Ըստ նրա, անցումային արդարադատությունը Հայաստանում «կարող է հիմք դնել իշխանությունների՝ հաշվետու լինելուն և ապահովել նրա գոյատևումը էյֆորիայի առաջնային էտապից հետո»: Սակայն հարցը, թե ինչպես են այդ նպատակները գործնականում կյանքի կոչվելու, բաց է մնում, քանի որ իշխանությունները դեռևս չեն քննարկել տվյալ ոլորտում որևէ կոնկրետ օրենքի նախագիծ: Ըստ իշխող կոալիցիայի պատգամավոր Մարիա Կարապետյանի, պատգամավորները պատրաստում են աշխատանքային փաստաթուղթ, որը կուղղորդի գործընթացը:
Անցումային արդարադատության կիրառման պոտենցիալ թիրախներից մեկը կարող է լինել 1990-ականների վիճելի քաղաքական իրադարձությունները: Ըստ Կարապետյանի, անհնար է վերանայել 1991 թվականից եղած բոլոր ընտրությունների քվեաթերթիկները՝ պարզելու համար՝ արդյոք ընտրություններն իսկապես կեղծվե՞լ են, սակայն գործընթացը կարող է կառուցվել որպես մի տեսակ «հիշողության հանձնաժողով»: Անցումային արդարադատությունը կարող է կիրառվել նաև այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են բանակում ոչ մարտական կորուստները (2010-ից մինչև 2016 թվականն ընկած ժամանակահատվածում զոհված 259 զինծառայողներ) և կառավարության կողմից գույքի անօրինական բռնագրավումը (առավել տպավորիչ օրինակ է Երևանի կենտրոնի հարյուրավոր բնակիչների արտաքսումը «Հյուսիսային պողոտա» ծրագրի շրջանակներում):
Ինչպես նշում է Կարապետյանը, արդեն մեկ ոլորտ սահմանվել է, որին անցումային արդարադատությունը չի կպչի` անվտանգության ծառայությունների լ յուստրացիան: Ակնկալվում է, որ անցումային արդարադատության նախաձեռնությունը ղեկավարվելու է ոչ թե գործադիր իշխանության, այլ խորհրդարանի կողմից, քանի որ կառավարությունը առաջին հերթին նպատակաուղղված է նպաստավոր ներդրումային միջավայրի ապահովման և Փաշինյանի, այսպես կոչված, «տնտեսական հեղափոխության» իրականացմանը: Թեև Փաշինյանը չի մասնակցի անցումային արդարադատության համակարգի ձևավորմանը, բայց նա աջակցում է այդ գաղափարին:
Այնուամենայնիվ, նա անցումային արդարադատությունը ավելի նեղ է տեսնում` որպես ներկայիս դատական համակարգի բարեփոխման միջոց: Փաշինյանը կոչ է արել դատավորների վեթթինգ իրականացնել, որը անցումային արդարադատության համակարգերի ստանդարտ պրակտիկա է: Այս նախաձեռնությունը հավանաբար աջակցություն կստանա հանրության կողմից:
Բացի դրանից, դատական բարեփոխումները կարող են ազդել այլ հաստատությունների աշխատանքի վրա:
Սակայն Փաշինյանի կողմից արդարադատության համակարգին վերաբերող այս քայլերը կասկածի տակ են դնում նրա մտադրության անկեղծությունը: Քոչարյանի՝ կալանքից ազատվելուց հետո Փաշինյանը կոչ արեց իր կողմնակիցներին բողոքի ցույցեր անցկացնել դատարանների մոտ:
Շատերն այսպիսի գործողությունները գնահատել են որպես քաղաքական միջամտություն արդարադատության համակարգին: Իսկ վերջերս Սահմանադրական դատարանի նշանակված դատավորը, որը ներկայիս իշխանությունների հին քաղաքական դաշնակիցն է, խախտելով ընդհանուր ընդունված նորմերը, փորձում է դատարանի նախագահ դառնալ: Այնուամենայնիվ, վեթթինգի և անցումային արդարադատության որոշ կողմնակիցներ կարծում են, որ այս ուղղությամբ շատ քիչ բան է կատարվում: Ըստ Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի ղեկավար Արթուր Սաքունցի, «պետք է վեթթինգ իրականացնել բոլոր պետական մարմիններում՝ սկսած ոստիկանությունից, բանակից և ազգային անվտանգության ծառայությունից, վերջացրած դպրոցներով»:
«Բաց հասարակության հիմնադրամի» հայաստանյան գրասենյակի տնօրեն Լարիսա Մինասյանն էլ ասել է, որ հասարակական լսումները լավ սկիզբ են, սակայն դրանք պետք է ընդլայնվեն ինչպես մասշտաբային, այնպես էլ հանրության մասնակցությամբ: Ըստ նրա, «վերջին 15 տարիների ընթացքում վստահությունը ոչ միայն դատական համակարգի, այլ նաև բոլոր հաստատությունների նկատմամբ այնքան ցածր մակարդակի վրա է եղել, որ ցանկացած նման գործընթաց չի կարող վերականգնել հասարակական վստահությունը... եթե դա հիմնված չէ ժողովրդի իրազեկվածության և համաձայնության վրա»: Մինասյանը պնդում է, որ անցումային արդարադատությունը պետք է լինի համապարփակ և փոխհատուցի նախկին իշխանության ներքո մարդու իրավունքների բազմաթիվ խախտումները: Եվ դա անել, ըստ նրա, անհրաժեշտ է, քանի որ այն ամենը, ինչ կառուցված է փխրուն հիմքով, լինում է թերի:
Կամո Խաչիկյան
Ральф Йирикян — о цене цифровой трансформации на 13-й Региональной HR-конференции
Rate.Trading: обмен валюты на новой цифровой платформе
Теперь в Glovo можно платить через Idram - долгожданное партнерство стало реальностью
«Город добрых дел» Idram: от командной игры к реальным благотворительным проектам
Ucom и FAST объединяют искусственный интеллект и зелёные инновации
«Удар по Церкви — удар по армянской идентичности»: эксперты обсудили угрозы национальному наследию
Почему Армения не обратилась в ОДКБ во время войны
От выбора автомобиля до покупки — все это в одном месте: Америабанк представит платформу MyCar.am и специальные предложения на Armenian Auto Show
Рубеж | Двойная игра: какова цена фальшивой искренности?․ Аршак Карапетян
IDBank и фонд «Декавва» поддерживают жителей Арцаха
ARMAT FIGHT SHOW (AFS) × ORION FIGHT CLUB (OFC)․ Армения против всего мира
При поддержке Ucom установлен ИИ-мониторинговый комплекс для охраны природы
Поздравление лидера движения «Всеармянский фронт» с Днем Независимости Армении
Заявление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю второй годовщине сдачи Арцаха и депортации армян
Ральф Йирикян встретился с участниками программы Ucom Fellowship
Юнибанк — титульный спонсор футбольного клуба «Алашкерт»
Колл-центр Юнибанка по будням перешел на круглосуточную работу
Ральф Йирикян обсудил с участниками Школы лидерства вызовы современного
управления
Юнибанк стал главным спонсором AGBU Global Run в поддержку Camp Nairi
По новому адресу открылся переименованный филиал Юнибанка «Туманян» 
Моя задача — чтобы вы трезво оценили ситуацию. Аршак Карапетян
Ucom продолжает масштабную модернизацию сети, расширяя покрытие 5G и повышая качество связи
Ни один исторический документ никогда не останавливала агрессора. Аршак Карапетян
Отношение армянского народа к русскому народу: глубже, чем геополитика
Станьте акционером Юнибанка и приобретите бессрочные облигации с доходностью 13,25%
Оценка действий российского миротворческого контингента в Арцахе. Аршак Карапетян
Полный каталог Armflix вновь доступен на Uplay
Всё, что я говорю, оно опирается на факт. Аршак Карапетян
Верите вы мне или не верите — это ваше дело, но от этого сказанное мной не перестает быть правдой
Что будет если 102-я российская военная база выйдет из Армении?
Арутюн Арутюнян: «Власти не намерены подавать заявку на членство в ЕС, а закон
приняли, чтобы не допустить референдума»
Что если 102-я российская военная база выйдет из Армении?
Алиев наступает, Ереван оправдывается: К чему приведет «мир» по-азербайджански и как это остановить
Присоединяйтесь к Движению "Всеармянский фронт". Вместе мы победим!
Ucom стал технологическим партнером Coca-Cola Fest 2026
Воспитанники «Оррана» начали новый учебный год при поддержке инициативы «Сила одного драма»
Верите вы мне или не верите — это ваше дело, но от этого сказанное мной не перестает быть правдой. Аршак Карапетян
Стипендиаты «Армянских виртуозов» — на сцене IV Международного фестиваля молодежных оркестров мира
Юнибанк запустил акцию «U-Teenager»: главный приз — обучение в зарубежном университете
«Юниспорт» вышел в основной раунд Лиги чемпионов по футзалу
Выпускники курса по кибербезопасности приняли участие в программе Ucom «Junior Academy»
Ucom представляет тарифные планы Green, превращая повседневную связь во вклад в защиту окружающей среды
Кто на самом деле предатель. Раскрытие генерала Карапетян
Ucom представляет специальное предложение «Unity — снова в школу» к новому учебному году
Обновленный Центр продаж и обслуживания Ucom открылся на улице Саят-Нова 7 в Гюмри
Ответье честно на эти вопросы. Аршак Карапетян
«Юниспорт» примет участие в Лиге чемпионов УЕФА по футзалу
Предатель в одном прав: если народу что-то не нравится, пусть делают революцию. Аршак Карапетян
История покажет, кто друг, а кто враг. Аршак Карапетян
Парламентская реформа Казахстана: первые выборы и новый Курултай
