Թեժ շաբաթ՝ աղմկոտ վերջաբանով

Ավարտվող շաբաթը ներքաղաքական առումով թեժ էր ու կարող է շրջադարձային լինել Հայաստանի քաղաքական կյանքում։ Ամեն ինչ սկսվեց Ռոբերտ Քոչարյանի խափանման միջոցի փոփոխությամբ, որն, ինչպես կանխատեսելի էր, դարձավ բուռն զարգացումների ազդակ, ընդ որում՝ ոչ թե իրավական, այլ քաղաքական դաշտում։ Դժվար է ասել, թե իշխանության համար ինչքանով էր անկանխատեսելի դատարանի որոշումը, սակայն այն առիթ դարձավ «հեղափոխությունը» դատական համակարգի վրա տարածելու համար։

Մինչև բուն թեմային անդրադառնալը՝ նկատեմ, որ, մեծ հաշվով, Քոչարյանի հետ կապված դատական որոշման նման արձագանքն իր մեջ շատ մեծ ռիսկեր է պարունակում: Իհարկե, պնդել, թե ինչքանով է իշխանությունը հաշվարկել նման ռիսկերը ու առհասարակ՝ գործ ունեք հաշվարկվա՞ծ որոշումների, թե՞ էմոցիոնալ քայլերի հետ, չափազանց դժվար կլինի։

Օրինակ՝ այդպես էլ մութ մնաց, թե ինչու Նիկոլ Փաշինյանը նախաձեռնեց դատարանների մուտքերի շրջափակման վիճահարույց, իրավական առումով՝ խոցելի օպերացիան, եթե նույն վեթթինգը կարելի էր իրականացնել օրենսդրական փոփոխությունների ճանապարհով՝ հատկապես, որ վարչապետի ղեկավարած խմբակցությունը խորհրդարանում ունի սահմանադրական մեծամասնություն։ «Ժողովրդի գործոնի» շահարկումը պոպուլիստական տրյուկ է, որովհետև Սահմանադրությունը հստակ սահմանում է, թե հասարակությունն ինչպիսի մասնակցություն պետք է ունենա իշխանության ձևավորմանը ու ինչպես կարող է ազդել որոշումների կայացման գործընթացի վրա։ Համենայն դեպս, դատարանների շենքերի շրջափակումը սահմանադրական լեգալ մեխանիզմ չէ, մանավանդ, որ միջազգային կառույցները հստակ արձանագրել են, որ դա տեղի է ունեցել ոչ թե ինքնաբուխ, ինչպես փորձ է արվում ներկայացնել, այլ Նիկոլ Փաշինյանի հստակ կոչի, այսինքն՝ ուղղորդման հետևանքով։

Մյուս կողմից՝ եթե իշխանությունների նպատակն իրապես դատաիրավական բարեփոխումների իրականացումն է, որոնց անհրաժեշտությունը չի վիճարկում որևէ մեկը՝ երկրի ներսում ու դրանից դուրս, ապա ինչո՞ւ է դա տեղի ունենում պետական ինստիտուտների տոտալ վարկաբեկման ճանապարհով, կամ՝ ինչո՞ւ դրա համար չեն ձևավորվում քաղաքական ու հանրային կոնսենսուսի նախադրյալներ։ Օրինակ՝ այդպես էլ անհասկանալի մնաց, թե խորհրդարանական մեծամասնությունն ինչու մերժեց արտահերթ նիստ հրավիրելու ԱԺ ընդդիմադիր երկու խմբակցությունների նախաձեռնությունը, մանավանդ, որ «Լուսավոր Հայաստանն» ու ԲՀԿ-ն վիճարկում են ոչ թե բարեփոխումների անհրաժեշտությունը, այլ իշխանությունների գործելաոճը։

Կամ ինչո՞ւ Նիկոլ Փաշինյանը վեթթինգի մասին հայտարարեց արտակարգ ռեժիմով՝ ֆորս-մաժորային իրադարձությունների ուղեկցությամբ, եթե խորհրդարանում տեղի էին ունենալու անցումային արդարադատությանը նվիրված լսումներ, որոնց ընթացքում կարելի էր քաղաքական, իրավական ինստիտուցիոնալ հիմնավորումներ նախանշել՝ սպասվելիք բարեփոխումների համար։

Այնպիսի տպավորություն է, որ իշխանությունները չունեն բարեփոխումների ռազմավարություն, ու նրանց նպատակը բոլոր ոլորտներում տոտալ վերահսկողության հաստատումն է։ Համենայն դեպս, ԲԴԽ նախագահ Գագիկ Հարությունյանի ու ԵՊՀ ռեկտոր Արամ Սիմոնյանի հրաժարականները ոչ թե ինստիտուցիոնալ լուծումների, այլ ուղղակի ճնշումների հետևանք են։

Այս ամենը տեղի է ունենում վարչապետի անձնիշխանության ուժեղացման համատեքստում, ու բնական է, որ զուգահեռաբար տեղի է ունենում ընդդիմադիր ուժերի բյուրեղացման գործընթաց։ Անցած շաբաթ իշխանության վարքագիծը քննադատող հայտարարություններով հանդես եկան «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցությունն ու ԲՀԿ-ն, ընդ որում՝ առաջին անգամ այս կուսակցությունները խորհրդարանում կոնսոլիդացված գործունեություն ծավալեցին՝ փորձելով հասնել արտահերթ նիստի հրավիրմանը։

Ակտիվ էր նաև խորհրդարանի պատերից դուրս։ Առանցքային ընդդիմություն դառնալու հայտ ներկայացրեց ՀՅԴ-ն՝ հանրահավաքով «լրջացնելով» ու «դեղին քարտ» ցույց տալով Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությանը։

Հեղափոխական էյֆորիան նահանջում է, հասարակական տրամադրությունների բնական սեգմենտացիայի համատեքստում Նիկոլ Փաշինյանը փորձում է ամրապնդել իր իշխանությունը, իսկ հասարակության ընդդիմադիր շերտերը գտնում են իրենց տրամադրությունները նեկայացնող քաղաքական ուժերին։

ՍՈՒՐԵՆ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ