Ереван, 15.Май.2026,
00
:
00
Русский
Հայերեն English
ВАЖНО
Российский фигурист Петр Гуменник будет стажироваться у Рафаэля Арутюняна в США Проведены обыски в офисе «Сильной Армении» в Ванадзоре Арагчи назвал противоречивые сообщения из США главной проблемой на переговорах В Армении официально запущена монетизация YouTube Последний доклад ПАСЕ по Армении — это не просто клочок бумаги: это глубокое разочарование — Амстердам Армения и Иран обсудили работы по модернизации КПП «Мегри» Сын Мадуро рассказал, что его отец сидит в общей камере на 18 человек В офисах партии «Сильная Армения» прошли обыски: есть задержанные Ваге Овеян разгромил соперника и стал чемпионом Европы по греко-римской борьбе NYT: Иран восстановил доступ почти ко всем ракетным базам вдоль Ормузского пролива после ударов США Bloomberg: Saudi Aramco планирует привлечь $10 млрд за счет продажи части активов BBC: Звучит как угроза: Путин за месяц до выборов напомнил Армении об Украине


Արքիմեդն իրո՞ք այրել է հռոմեական նավատորմը

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Կիսվել

Մենք գիտենք, որ...

Արքիմեդը իր հայրենի Սիրակուզա քաղաքը փրկել է, երբ հռոմեացիները շրջափակել էին այն և գրոհում էին։ Նա ճկված հայելիների (այլ վարկածով՝ հսկայական խոշորացույցների) օգնությամբ այրել է հռոմեական նավատորմը։


Իրականում այս հարցը շատ վիճելի է։

Բանն այն է, որ այն ժամանակ Արքիմեդը չէր կարող նման հսկայական օպտիկական սարքեր ստեղծել։ Այնուամենայնիվ, նշենք, որ այն ժամանակ իրոք հռոմեական նավատորմը այրվել է, որը հաստատում են բազմաթիվ անտիկ հեղինակներ։ Սակայն դա բոլորովին չի նշանակում, որ Արքիմեդը այրել էր հռոմեական նավատորմը հայելիներով կամ ոսպնյակներով։ Դա կարելի էր անել նաև այլ եղանակներով։ Ըստ առասպելի, մեր թվարկությունից առաջ 213 թվականին Կարթագենի և Հռոմի միջև պատերազմի ժամանակ Սիցիլիա կղզում գտնվող Սիրակուզա քաղաքը հանդիսանում էր Կարթագենի դաշնակից: Երբ հռոմեական նավատորմը օղակել է Սիրակուզան, Արքիմեդի հրամանով քաղաքի բոլոր կանայք դուրս են եկել և, կանգնելով բերդապարսպի վրա, իրենց հայելիները ուղղել են դեպի ծով, որի հետևանքով հռոմեական առագաստանավերը մեկ առ մեկ բռնկվել են։ Այս ամենը երկար ժամանակ առասպել էր թվում, սակայն 1747 թվականին ֆրանսիացի գիտնական Բյուֆֆոնը որոշում է փորձ կատարել։ 150 ճկված հայելիներ ամրացնելով փայտյա հիմքերի վրա և ֆոկուսավորելով արևի ճառագայթների անդրադարձը՝ նրան հաջողվել է 50 մետր հեռավորությամբ գտնվող տախտակի կտորը մի քանի րոպեի ընթացքում այրել։ Ժամանակի ընթացքում Բյուֆֆոնի աշխատանքները մոռացության են մատնվել մինչև 20-րդ դարը, երբ հույն ինժեներ-մեխանիկ Իոաննիս Սակսը 1973 թվականին նոր փորձարկում կատարեց։ Սակսը ենթադրում էր, որ Արքիմեդի կողմից հայելիների փոխարեն օգտագործվել են բրոնզե վահաններ, որոնցով զինված էին Սիրակուզայի պաշտպանները։ Նա վերցրել է 1,5X1,0 մետր չափերով 50 բրոնզե թիթեղներ և դրանցից արևի արտացոլանքը ուղղել 40 մետր հեռավորությամբ գտնվող փայտի վրա, արդյունքում մի քանի րոպեից փայտը սկսել է ծխալ։ Փորձի ժամանակ հաջողվել է նպատակակետում ստանալ 280-340 աստիճանի ջերմություն, որը լրիվ բավարար է փայտանյութի բռնկման համար։ Այս փորձերը նշանակում են, որ իրոք հնարավոր է նման մեթոդով այրել առագաստանավ։ Այնուամենայնիվ, քիչ հավանական է, որ սիրակուզացիները նման մեթոդով են այրել հռոմեական նավատորմը։ Բանն այն է, որ անտիկ հեղինակներից ո՛չ Պոլիբիոսը, ո՛չ Լիվիոսը, ո՛չ էլ Պլուտարքոսը այդ ամենի մասին ոչինչ չեն գրել։ Ըստ նրանց, սիրակուզացիները նավերի դեմ օգտագործում էին կանթեր և պարաններ ունեցող նետվող արկեր, որոնց միջոցով «որսում» էին նավերը, մոտեցնում պարսպին , բարձրացնում, ապա ցած նետում։ Միայն 2-րդ դարի հույն պատմիչ Լուկիանոսն է գրել, որ Արքիմեդը ստեղծել էր կառավարվող բազմաթիվ հայելիներից կազմված վեցանկյուն հայելի, որի ուղղորդված ճառագայթը այրում էր հռոմեական նավերը։ Այնուամենայնիվ, այստեղ որոշակի անհամապատասխանություններ կան։ Օրինակ՝ եթե նման մեթոդով այրվել է հռոմեական նավատորմը, ապա ինչո՞ւ նույն մեթոդը իրենք՝ հռոմեացիները, չեն օգտագործել հետագայում։ 

Բյուֆֆոնի և Սաքսի փորձերը եղել են հաջող, բայց չպետք է մոռանալ, որ այս ամենը քիչ հավանական է ծովային սառը և քամոտ եղանակին։ Պետք է նաև նշել, որ նման եղանակով հնարավոր է, ասենք, մի քանի նավ այրել, բայց ամբողջ նավատորմը այրել, հավանաբար, շատ դժվար կլիներ։ Նշենք, որ հնէաբանական պեղումները իրոք հաստատել են, որ սիրակուզացիները օգտագործում էին բրոնզե վահաններ, բայց հայտնաբերված այդ վահանները ցույց են տալիս, որ այդպիսի հղկվածության պայմաններում անհնար է ստեղծել հրդեհի ստեղծման ջերմաստիճան։ Ի դեպ, եթե նայենք Սիրակուզայի քարտեզին , ապա կարելի է նկատել, որ հայելիներ ավելի շուտ կարելի է օգտագործել ցամաքային պաշարման դեպքում։

Այնուամենայնիվ, նշենք, որ բոլոր հեղինակները նշում են, թե հռոմեական նավատորմը այրվել է։ Հավանական է, որ հայելիներ իրոք օգտագործվել են, բայց ոչ այրելու համար, այլ որպես հակառակորդին կուրացնելու գործիք և «լազերային նշանակետ»։ Արքիմեդը մեծ գիտնական էր։ Նա ունակ էր ստեղծել կատապուլտներ և ստեղծել է դրանք։ Փորձնական եղանակով կարելի է այնպես հարմարեցնել անդրադարձնող հայելու շողքը և նետող սարքի արկը, որ արկը ճշգրտորեն նետվի հայելու անդրադարձրած շողքի նշանակետին։ Սրան կարելի է հասնել անգամ քաղաքի փողոցում կատարած փորձերի շնորհիվ։ Ընդ որում, նշենք, որ այն ժամանակ օգտագործվում էին հրդեհ առաջացնող արկեր, որոնց մասին հիշատակումներ կան անտիկ պատմագիրների մոտ։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

Կիսվել
Лента новостей
Российский фигурист Петр Гуменник будет стажироваться у Рафаэля Арутюняна в СШАПроведены обыски в офисе «Сильной Армении» в ВанадзореАрагчи назвал противоречивые сообщения из США главной проблемой на переговорахВ Армении официально запущена монетизация YouTubeПоследний доклад ПАСЕ по Армении — это не просто клочок бумаги: это глубокое разочарование — АмстердамАрмения и Иран обсудили работы по модернизации КПП «Мегри»Сын Мадуро рассказал, что его отец сидит в общей камере на 18 человекIDBank — партнер мероприятия в рамках кампании Wizz Air «Let’s Get Lost»Важен не процесс, а результат: бывший министр обороны о саммите в Ереване: «Паст»Чтобы ни одна стена не осталась без фотографии Никола Пашиняна: «Паст»Юнибанк более чем 2 000 добросовестным бизнес-заемщикам предоставил кешбэк Властям содержание не нужно: «Паст»Армения перед выбором: суверенитет или геополитический разворот В офисах партии «Сильная Армения» прошли обыски: есть задержанныеВаге Овеян разгромил соперника и стал чемпионом Европы по греко-римской борьбе«Не можем доставить посылку»: IDBank предупреждает о поддельных сообщениях «от HayPost»NYT: Иран восстановил доступ почти ко всем ракетным базам вдоль Ормузского пролива после ударов СШАBloomberg: Saudi Aramco планирует привлечь $10 млрд за счет продажи части активовBBC: Звучит как угроза: Путин за месяц до выборов напомнил Армении об УкраинеПесков: приглашение Путина Трампу посетить Москву всё еще в силеСамое скандальное Евровидение десятилетия: музыка больше не вне политикиСербия впервые провела военные учения с НАТОБорьба против Армянской Апостольской Церкви уничтожает легитимность любой власти․ Арман ВарданянUcom и SunChild продолжают реализацию совместных проектов ради зелёного будущегоТень над Ереваном: Почему Баку уже празднует победу․ Сурен Суренянц Здание семинарии было возвращено армянской епархии при поддержке Самвела Карапетяна: «Паст»«Борьба против Армянской Апостольской Церкви уничтожит легитимность любой власти»: «Паст»Чья кандидатура будет выдвинута на пост президента Союза армян России? «Паст» Разница — как между небом и землёй: «Паст»Армении придётся сделать выбор между ЕС и ЕАЭС: Андрей КлимовЧто такое хантавирус и как он распространяется?Армения создаст дипломатические офисыБудущее армянских продуктов в Евросоюзе зависит от бюджета ЕАЭС? Российские СМИ назвали главный минус от мягкого развода с АрмениейВеликая Победа и великий подвиг армянского народа. Арман Варданян Путин пообещал премьеру Словакии удовлетворить энергетические потребности страныАйк Гаспарян стал двукратным чемпионом по шахбоксу в ТурцииАрмения глазами издания Boston HeraldВ аэропорту Денвера пассажирский самолёт сбил пешеходаКопыркин о коридоре на юге Армении с участием США: Требует анализа и отношение иранской стороныПарад Победы на Красной площади завершился: Путин выступал более 8,5 минутМы обязаны продолжать добиваться защиты прав лишенных родины армян Арцаха: Католикос всех армянПоздравительное послание лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Праздника Победы и МираВ Гюмри появилась Аллея памяти Юнибанк выступил партнером международного форума “Yerevan Dialogue 2026” Актриса Джульетта Степанян удостоена премии «Белый слон» Группа ЕИБ и Америабанк расширяют поддержку армянского бизнеса посредством гарантии, обеспеченной ЕССила одного драма для фонда «Ваге Меликсетян»На Евразийском экономическом форуме в Астане ожидается рекордное число участниковВ Ширакской области правоохранители проводятся обыски в офисе «Сильной Армении»: есть задержанные
Вся лента »
Самое популярное
1 В офисах партии «Сильная Армения» прошли обыски: есть задержанные 2 Парад Победы на Красной площади завершился: Путин выступал более 8,5 минут 3 Bloomberg: Saudi Aramco планирует привлечь $10 млрд за счет продажи части активов 4 Поздравительное послание лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Праздника Победы и Мира 5 Что такое хантавирус и как он распространяется?
Опрос