«Դարի դատավարությունը», կամ` Հայաստանի արդարադատության փորձությունը
АНАЛИТИКАԵրեկ մեկնարկել է ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի ու նախկին բարձրաստիճան երեք պաշտոնյաների դատավարությունը, որն արդեն ստացել է «դարի դատ» անվանումը։ Հայաստանում, իհարկե, աղմկոտ դատավարությունների պակաս չի եղել, սակայն այս մեկն առանձնանում է իր նշանակությամբ, իրավական ու քաղաքական հնարավոր հետևանքներով։ Ի վերջո, միայն այն փաստը, որ գործընթացում ներգրավված են երեք նախկին նախագահները, իհարկե՝ տարբեր կարգավիճակներով, արդեն լրացուցիչ ինտրիգ է հաղորդում մեկնարկած դատավարությանը։
Մյուս կարևոր հանգամանքն այն է, որ սա Մարտի 1-ի արյունոտ դեպքերը բացահայտելու երկրորդ փորձն է։ Սերժ Սարգսյանի նախագահության շրջանում եղել են տասնյակ դատավարություններ, որոնց արդյունքում Լևոն Տեր-Պետրոսյանի թիմակիցները ստացել են տարբեր պատժաչափեր, սակայն դրանք այդպես էլ չեն բացահայտել տասը սպանությունների հանգամանքները։ Գուցե պարադոքսալ հնչի, սակայն Քոչարյանի ու մյուսների գործով դատական գործընթացը, ըստ էության, նույնպես բաց է թողնելու տասը զոհերի մահվան հանգամանքների բացահայտման հարցը։ Համենայն դեպս, երկրորդ նախագահին ու նրա գործով անցնող մյուս երեք նախկին պաշտոնյաներին առաջադրված են մեղադրանքներ, որոնք ուղղակի առնչություն չունեն սպանությունների դրվագների հետ։ Այս պարագայում դժվար է ասել, թե մեկնարկած դատավարությունն ինչքանով կնպաստի Մարտի 1-ի ոճրագործության բացահայտմանը, որովհետև առանցքային հարցերից մեկը ու գուցե՝ գլխավորը, անշուշտ, տասը զոհերի մահվան հանգամանքների բացահայտումն է։ Պատահական չէ, որ եթե Նիկոլ Փաշինյանը Մարտի 1-ի գործն, ըստ էության, բացահայտված է համարում, ապա գլխավոր դատախազը ոչ միայն չի կիսում այս պնդումը, այլ նույնիսկ հակադրվում է դրան։
Մյուս սկզբունքային մտավախությունն այն է, որ Մարտի 1-ի գործը ենթարկվում է քաղաքական կոնյուկտուրայի ազդեցությանը։ Այնպես է ստացվել, որ թե՛ նախկինում և թե՛ այսօր այս գործով թիրախավորվում ու քրեական հետապնդման են ենթարկվում այն մարդիկ, որոնք հեռու են իշխանության լծակներից, այլ խոսքով՝ ընդդիմադիր են գործող իշխանություններին։ Անցյալում Տեր-Պետրոսյանի թիմն էր պնդում, թե արդարադատություն չի իրականացվում, և առաջին նախագահի կողմնակիցները ենթարկվում են քաղաքական հալածանքների։ Այսօր նույն բանը պնդում են Քոչարյանի պաշտպանական թիմն ու թիմակիցները։
Ո՞րն է երաշխիքը, որ քաղաքական իրավիճակի հերթական փոփոխությունը Մարտի 1-ի գործի նոր վերանայման ազդակ չի հանդիսանա։ Ի վերջո, մինչև աղմկոտ դատավարության մեկնարկը ՀՔԾ-ն ու դատախազությունը պնդում են, որ մեղադրանքը միանգամայն հիմնավորված է, իսկ պաշտպանական կողմը հանդես է գալիս բացարձակ հակառակ դիրքորոշմամբ, անգամ մի շարք դրվագներով դիմել է ՄԻԵԴ ու, կարծես, դեռ էլի կդիմի։
Բացարձակապես մեզ իրավունք չենք վերապահում կասկածի տակ դնել նախաքննության մարմնի օբյեկտիվությունը կամ պրոֆեսիոնալիզմը, մյուս կողմից՝ պարտավոր ենք հարգել նաև Ռոբերտ Քոչարյանի ու մյուսների անմեղության կանխավարկածը։ Նախաքննության փուլը գաղտնի էր, ինչն օբյեկտիվորեն հնարավորություն չի տալիս անկողմնակալ գնահատել կողմերի հայտարարությունների իսկությունը։ Հրապարակային դատավարությունը տալիս է այդ հնարավորությունը, ու, թերևս, բոլորս պարտավոր ենք անկողմնակալ ու օբյեկտիվ գնահատել մեղադրանքի որակը, պաշտպանական կողմի փաստարկները։
Դատավարությունը պետք է զերծ լինի քաղաքականությունից, էմոցիաներից ու բացառապես իրավական, օբյեկտիվ հարթության վրա տա կատարվածի գնահատականը։ Սա հույժ անհրաժեշտ է պետության միջազգային հեղինակության համար, որովհետև, ի վերջո, այս գործընթացը կամ դրա ինչ-որ դրվագներ, անկասկած, հանգուցալուծվելու են եվրոպական դատարանում, ինչը ենթադրում է, որ Քոչարյանի ու մյուսների դատավարությունն իսկական փորձություն է դառնալու հայկական արդարադատության համար։
Մյուս կողմից՝ այս դատավարությունը տալու է նաև, այսպես կոչված, Նոր Հայաստանի քաղաքական, բարոյական, արժեհամակարգային գնահատականը։ Լեգիտիմ, բյուրեղյա անաչառությամբ գործընթացը միայն կարող է ամրապնդել վստահությունը նոր իշխանության, պետական ինստիտուտների հանդեպ, իսկ հակառակ պարագայում՝ հեղափոխության հեղինակությանը կհասցվի անդառնալի հարված։
Եվ, որ ամենակարևորն է, այս դատավարությունը պարտավոր է, գոնե քաղաքական շահարկումների առումով, վերջակետ դնել Մարտի 1-ի գործում։ Սա ենթադրում է բացառապես օբյեկտիվ դատաքննություն, որի արդյունքում ծնված վճիռը զերծ կլինի անձնական, քաղաքական մոտեցումներից ու համոզիչ կլինի մեր հասարակության ու միջազգային հանրության, նաև՝ դատավարության սուբյեկտների համար։
ՍՈՒՐԵՆ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ
Поражение было следствием системы управления. «Паст»
Шеф, ЕС деньги не отдал. «Паст»
Как воздух и вода необходима новая программа прослушивания. «Паст»
Растущий рейтинг Карапетяна может заставить систему пересмотреть правила игры. «Паст»
«Загадка» АНИФ: что раскрывают официальные цифры. «Паст»
Смена власти, реальная возможность выбора, оздоровление политического поля: формируется новый оппозиционный полюс. «Паст»
Частные лица и компании из любой точки мира – всегда желанные клиенты
Архиепископ Хажак Парсамян: Позиция Патриарха Саакa всегда чёткая: он поддерживает Верховного Патриарха 
Доверие и глобальный охват
Арсен Торосян и Рафаэль Бенитес обсудили направления развития сотрудничества с Советом Европы
GlobalSource: Ядерный выбор Армении сопряжен с серьезными долговыми рисками
Выбираем лучшие подарки к 8 Марта и оплачиваем через приложение Idram&IDBank
В Гюмри из супермаркета «Вива» в медцентр «Гюмри» доставлено тело 65-летней женщины
Автодекларирование и новые исключения в Армении: что можно не указывать в налоговой отчетности
КГД Армении— о видах и порогах не подлежащих декларированию необлагаемых налогом доходов
В Грузии временно закрыли дорогу, ведущую к границе с Арменией
Весеннее предложение Ucom: HONOR X7d 5G и ценные подарки
США перебросили в Британию две эскадрильи истребителей для отправки на Ближний Восток
Сегодня мы чтим память жертв сумгаитских погромов․ Лидер Движения «Всеармянский фронт»
генерал-майор Аршак Карапетян
Государство на «ара»? Когда заместитель председателя НС забывает о своей должности. «Паст»
Предвыборная «благосклонность» к пенсионерам на фоне многомиллионных премий. «Паст»
«Не регистрировать и не допускать»: политическая анатомия опасного мышления. «Паст»
«Не мойтесь, не купайтесь, не пейте воду — что за «позёрство» такое?» «Паст»
Кто станет новыми обвиняемыми по делу «1 марта»? «Паст»
Сомнительные «решения» на границе с Грузией: чьи интересы обслуживаются? «Паст»
«У меня зазвонил телефон…»: IDBank предупреждает о росте мошенничества по схеме «звонок из банка»
Пейзаж Айвазовского выставят на торги в Москве за 60 млн рублей
Хачанов улучшил свою позицию в рейтинге ATP
Мишустин: В России в целом находятся около 1 млн. нелегальных иммигрантов
Ucom признан оператором №1 в Армении с самым быстрым мобильным интернетом и лучшей фиксированной сетью
Бессрочные облигации Юнибанка прошли листинг на Армянской фондовой бирже
Марукян: Если власти победят, отыграются на пенсионерах за повышение пенсий
Губернатор Калифорнии опубликовал мемуары
Иран назначил нового посла в Ливане
Семья Рубена Варданяна: Отказ от апелляции – это не завершение борьбы, а отказ участвовать в фарсе
Самолёт авиакомпании American Airlines обстреляли при посадке в Колумбии
Гуманитарная помощь беженцам из Арцаха в Ехегнадзоре и Вайке
Какого мнение президента о полномочиях Никола Пашиняна? «Паст»
Одна «деревня», тысяча статусов и ноль ответов на реальные вопросы: «Паст»
Грузовики стоят на границе, а власть хвастается в Facebook: «Паст»
Домашний арест блогера Армена Алексаняна отменен
Партия «Гражданский договор» одобрила рукоположение этого священнослужителя? Требуется юридическое и официальное разъяснение
Мунат лечится или мультфильм «Рыбка-унывака. Подводное приключение»
По инициативе семьи Рубена Варданяна в общине Татев 7 семей из Арцаха получили землю для ведения сельского хозяйства
ISNA: Гросси может принять участие в переговорах Ирана и США в Женеве
СМИ: Подорожание платных парковок – удар по карманам водителей или не просчитанный шаг?
WP: США содействовали Мексике в ликвидации главаря наркокартеля CJNG
Фонд «Музыка во имя будущего» воплотит в жизнь Международную академию-фестиваль «Армянские Виртуозы»
Reuters: Иран готов пойти на новые уступки Трампу для избежания удара США
Шахматист Арам Акопян победил на международном турнире «Al-Beruniy» в Ташкенте 
