Ереван, 15.Май.2026,
00
:
00
Русский
Հայերեն English
ВАЖНО
Российский фигурист Петр Гуменник будет стажироваться у Рафаэля Арутюняна в США Проведены обыски в офисе «Сильной Армении» в Ванадзоре Арагчи назвал противоречивые сообщения из США главной проблемой на переговорах В Армении официально запущена монетизация YouTube Последний доклад ПАСЕ по Армении — это не просто клочок бумаги: это глубокое разочарование — Амстердам Армения и Иран обсудили работы по модернизации КПП «Мегри» Сын Мадуро рассказал, что его отец сидит в общей камере на 18 человек В офисах партии «Сильная Армения» прошли обыски: есть задержанные Ваге Овеян разгромил соперника и стал чемпионом Европы по греко-римской борьбе NYT: Иран восстановил доступ почти ко всем ракетным базам вдоль Ормузского пролива после ударов США Bloomberg: Saudi Aramco планирует привлечь $10 млрд за счет продажи части активов BBC: Звучит как угроза: Путин за месяц до выборов напомнил Армении об Украине


Պետրոս Առաջին. «մեծ բարեփոխի՞չ», թե՞ «մեծ սրիկա»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Կիսվել

Մենք գիտենք, որ...

Պետրոս Առաջինը ռուսական պետականության պատմության ամենամեծ բարեփոխիչն էր

Իրականում այնքան էլ այդպես չէ։

Պետրոս Առաջինը, որ 17-րդ դարի վերջին և 18-րդ դարի սկզբին եղել է Ռուսաստանի կայսրը, ընդամենը, ըստ պատմաբան Լև Գումիլ յովի, փորձում էր նմանվել եվրոպացիներին, ավելի կոնկրետ՝ հոլանդացիներին, ընդ որում՝ նրա քայլերը նման էին 5 տարեկան աղջկա վարմունքին, որն ընդամենը դնում է մոր գլխարկը և ներկում շրթունքները, որպեսզի նմանվի իր սիրելի մայրիկին։ Իրականում, հաշվի առնելով իրականացված բոլոր սոցիոլոգիական հարցումները, ներկայումս առկա է այն մոլորությունը, որ Պետրոս Առաջինը համարվում է ռուսական իրականության ամենահանրահայտ անձնավորությունը։ 

Նշենք, որ պաշտոնական ռուսական պատմագրությունը ևս նրան համարում է մեծ գործիչ: Շարունակում են կանգնեցվել նրա արձանները, գրքեր գրվել, ֆիլմեր նկարահանվել, նրա մասին շարունակում են հիացմունքով խոսել ժամանակակից քաղաքական գործիչները և այլն։ Բայց կա նաև այդ ամենը ոչ միայն ժխտող, այլ հակադարձող կարծիք, որն արտահայտել են այնպիսի հանրահայտ պատմաբաններ, ինչպիսիք են Նիկոլայ Կարամզինը, Վասիլի Կլ յուչևսկին, Պավել Միլ յուկովը և այլն։ Սկսենք նրանից, որ առաջին հերթին Պետրոս Առաջինը այնպիսի տեսք չի ունեցել, ինչպիսին պատկերացնում ենք մենք ըստ նկարների և նկարագրությունների (բարձրահասակ դյուցազուն՝ աննկուն առողջությամբ)։ Իրականում այդ բավականին բարձրահասակ անձնավորությունը (2 մետր 4 սանտիմետր հասակով) շատ նիհար էր, ուներ նեղ ուսեր և կոնք ։ Ընդ որում, մինչև մեր օրերը պահպանված նրա շորերը այնքան նեղ են, որ ուղղակի անհնար է դրանք կրողին, մեղմ ասած, դյուցազնական կազմվածք ունեցող համարել։ Եվ դա ամբողջը չէ։ Պետրոս Առաջինը հիվանդ էր, նա ունենում էր պարբերական նյարդային նոպաներ, որի պատճառով էլ երբեք չէր բաժանվում դաշտային դեղարկղիկից և պարբերաբար դեղեր էր ընդունում։ Նշենք, որ Պետրոս Առաջինը չի մահացել խեղդվողներին օգնելու պատճառով (չնայած նման դեպք իրոք եղել է, բայց այն ընդամենը սրացրել է նրա հիվանդությունները), ոչ էլ սիֆիլիսից է մահացել, ոչ էլ նրան թունավորել են «հատուկ նվիրված կոնֆետներով»։ Իրականում նա մահացել է միզածորանի բորբոքման հետևանքով, երբ վիրաբույժ Հորնը վիրահատել է նրան, բայց, ավաղ, այդ ամենը վատ վախճան է ունեցել։ Պետրոսին վերաբերող առասպելն այն մասին, որ նա «պատուհան է բացել դեպի Եվրոպա» և որ նա մեծ բարեփոխիչ էր ու բերել է արևմտյան քաղաքակրթությունը Ռուսաստան, ծագել է Եկատերինա Երկրորդի ժամանակ։ Այս գերմանական ծագմամբ ռուսական թագուհու ստեղծած առասպելը չի ժխտվել ոչ 19-րդ և ոչ էլ 20-րդ դարերում։ Իրականում ամեն ինչ այլ կերպ է։ Իհարկե, Պետրոս Առաջինը, վերադառնալով Հոլանդիայից, բավականին դեկորատիվ նորարարություններ մտցրեց՝ սափրվելը, ծխախոտ ծխելը, գերմանական զգեստ կրելը, բայց այդ ամենը, ըստ նրա ժամանակակիցների, չէր փոխում արմատացած սովորույթները։ Բանն այն է, որ Ռուսաստանի կապերը Եվրոպայի հետ առկա էին դեռևս Իվան Երրորդի ժամանակներից և շարունակվում էին, իսկ այն, որ Պետրոսը ծառայության էր վերցնում արտասահմանցի մասնագետների, այնքան էլ անսովոր երևույթ չէր: Ընդհանուր առմամբ, պետրոսյան բարեփոխումները ընդամենը նրա նախորդների սկսած բարեփոխումների սովորական շարունակությունն էին։ Ըստ Գումիլ յովի, պետրոսյան բարեփոխումներն անգամ անուղղելի էին, քանի որ նա ժողովրդին բաժանեց երկու մասի՝ ազնվականությանը հակադրելով ժողովրդին, հենց նրա ժամանակ է Ռուսաստանում ընդունվել ստրկությունը՝ մտցնելով «շնչահարկը», մարդկանց վաճառքը և կտտանքները, իսկ հարկերն աճել են 6,5 անգամ. արդյունքում երկրի ազգաբնակչությունը պակասել է մեկ հինգերորդով, միևնույն ժամանակ նրա իշխանության ժամանակաշրջանում սկսվել է բնապահպանական աղետ՝ կապված անտառների մասսայական ոչնչացման հետ, և արդյունքում Կենտրոնական Ռուսաստանի մշակովի դաշտերի բերքատու հողը քայքայվել է՝ ճահճացման պատճառով։ 

Իհարկե, բազմաթիվ գրական ստեղծագործությունները նպաստել են «Պետրոս Մեծի» առասպելի ստեղծմանը։ Ընդ որում, այդ ամենում ամենամեծ ավանդն ունեն Լև Տոլստոյը՝ «Պետրոս Առաջինի ժամանակների վեպ» ստեղծագործությամբ, և Ալեքսեյ Տոլստոյը՝ «Պետրոս Առաջին» վեպով։ Հետաքրքիր է, որ սկզբից Պետրոս Առաջինին աստվածացնող Լև Տոլստոյը իր կյանքի վերջում փոխել է իր կարծիքն այդ պատմական դեմքի նկատմամբ և սկսել է գրել «մեծ սրիկայի» ու «ազնվական հանցագործի» մասին, որը փորձում էր սրբապղծել Ավետարանը։ Ի վերջո, Տոլստոյը առաջարկում է սերունդներին մոռանալ նրա մասին և ոչ թե հուշարձաններ կանգնեցնել։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

Կիսվել
Лента новостей
Российский фигурист Петр Гуменник будет стажироваться у Рафаэля Арутюняна в СШАПроведены обыски в офисе «Сильной Армении» в ВанадзореАрагчи назвал противоречивые сообщения из США главной проблемой на переговорахВ Армении официально запущена монетизация YouTubeПоследний доклад ПАСЕ по Армении — это не просто клочок бумаги: это глубокое разочарование — АмстердамАрмения и Иран обсудили работы по модернизации КПП «Мегри»Сын Мадуро рассказал, что его отец сидит в общей камере на 18 человекIDBank — партнер мероприятия в рамках кампании Wizz Air «Let’s Get Lost»Важен не процесс, а результат: бывший министр обороны о саммите в Ереване: «Паст»Чтобы ни одна стена не осталась без фотографии Никола Пашиняна: «Паст»Юнибанк более чем 2 000 добросовестным бизнес-заемщикам предоставил кешбэк Властям содержание не нужно: «Паст»Армения перед выбором: суверенитет или геополитический разворот В офисах партии «Сильная Армения» прошли обыски: есть задержанныеВаге Овеян разгромил соперника и стал чемпионом Европы по греко-римской борьбе«Не можем доставить посылку»: IDBank предупреждает о поддельных сообщениях «от HayPost»NYT: Иран восстановил доступ почти ко всем ракетным базам вдоль Ормузского пролива после ударов СШАBloomberg: Saudi Aramco планирует привлечь $10 млрд за счет продажи части активовBBC: Звучит как угроза: Путин за месяц до выборов напомнил Армении об УкраинеПесков: приглашение Путина Трампу посетить Москву всё еще в силеСамое скандальное Евровидение десятилетия: музыка больше не вне политикиСербия впервые провела военные учения с НАТОБорьба против Армянской Апостольской Церкви уничтожает легитимность любой власти․ Арман ВарданянUcom и SunChild продолжают реализацию совместных проектов ради зелёного будущегоТень над Ереваном: Почему Баку уже празднует победу․ Сурен Суренянц Здание семинарии было возвращено армянской епархии при поддержке Самвела Карапетяна: «Паст»«Борьба против Армянской Апостольской Церкви уничтожит легитимность любой власти»: «Паст»Чья кандидатура будет выдвинута на пост президента Союза армян России? «Паст» Разница — как между небом и землёй: «Паст»Армении придётся сделать выбор между ЕС и ЕАЭС: Андрей КлимовЧто такое хантавирус и как он распространяется?Армения создаст дипломатические офисыБудущее армянских продуктов в Евросоюзе зависит от бюджета ЕАЭС? Российские СМИ назвали главный минус от мягкого развода с АрмениейВеликая Победа и великий подвиг армянского народа. Арман Варданян Путин пообещал премьеру Словакии удовлетворить энергетические потребности страныАйк Гаспарян стал двукратным чемпионом по шахбоксу в ТурцииАрмения глазами издания Boston HeraldВ аэропорту Денвера пассажирский самолёт сбил пешеходаКопыркин о коридоре на юге Армении с участием США: Требует анализа и отношение иранской стороныПарад Победы на Красной площади завершился: Путин выступал более 8,5 минутМы обязаны продолжать добиваться защиты прав лишенных родины армян Арцаха: Католикос всех армянПоздравительное послание лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Праздника Победы и МираВ Гюмри появилась Аллея памяти Юнибанк выступил партнером международного форума “Yerevan Dialogue 2026” Актриса Джульетта Степанян удостоена премии «Белый слон» Группа ЕИБ и Америабанк расширяют поддержку армянского бизнеса посредством гарантии, обеспеченной ЕССила одного драма для фонда «Ваге Меликсетян»На Евразийском экономическом форуме в Астане ожидается рекордное число участниковВ Ширакской области правоохранители проводятся обыски в офисе «Сильной Армении»: есть задержанные
Вся лента »
Самое популярное
1 В офисах партии «Сильная Армения» прошли обыски: есть задержанные 2 Парад Победы на Красной площади завершился: Путин выступал более 8,5 минут 3 Bloomberg: Saudi Aramco планирует привлечь $10 млрд за счет продажи части активов 4 Поздравительное послание лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Праздника Победы и Мира 5 Что такое хантавирус и как он распространяется?
Опрос