«Այ, որ տանը նստեիք, գիրք կարդայիք, կիմանայիք», թե ով է իրականում էլեկտրական լամպի գյուտարարը
ЛАЙФՄենք գիտենք, որ...
Շիկացման (էլեկտրական) լամպը հայտնագործել է հանրահայտ ամերիկացի գյուտարար Թոմաս Էդիսոնը:
Իրականում դա ճշմարտության միայն մի մասն է:
Էլեկտրական լամպի հայտնագործման պատմության մեջ Էդիսոնից բացի ավանդ ունեն նաև բազմաթիվ այլ գյուտարարներ: Սա եղել է աստիճանական գործընթաց, ժամանակի ընթացքում կատարվել են հայտնագործություններ, որոնցից օգտվելով էլ Էդիսոնը հանրագումարի է բերել՝ ստեղծելով էլեկտրական լամպը և սկսել դրա արդյունաբերական արտադրությունը:
Շիկացման լամպը էլեկտրական լույսի աղբյուր է՝ դժվարահալ մետաղից (սովորաբար՝ վոլֆրամից) թելիկի կամ պարույրի ձևով պատրաստված ճառագայթիչով, որն էլեկտրական հոսանքով շիկանում է և լուսավորում: Մարդիկ էլեկտրական հոսանքի հայտնագործումից հետո մտածել են շրջապատը լուսավորելու մասին:
Շիկացման լամպ ստանալու առաջին փորձերը կատարվել են 1840 թվականին անգլիացի աստղագետ Դե Լա Ռյուի կողմից: Նա վաակուումում ստացավ պլատինե պարույրով լամպ, բայց չշարունակեց հետազոտությունները: 1841 թվականին առաջին արտոնագիրը ստացավ իռլանդացի Ֆրեդերիկ Դե Մոլլենը՝ նույն Ռյուի մեթոդով աշխատող շիկացման լամպի համար: 1844 թվականին ամերիկացի Ջոն Ստարը արտոնագիր է ստացել ածխե թելով լամպի համար: 1854 թվականին «ժամանակակից» լամպ է հայտնագործել գերմանացի Հենրիխ Գյոբելը վակուումային անոթում բամբուկե թելի օգնությամբ, սա առաջին պրակտիկ օգտագործման լամպն էր: 1860 թվականին արտոնագիր է ստացել անգլիացի Ժոզեֆ Սուոնը վակուումում ածխե թելով լամպի համար: Հետագայում 1878 թվականին նա արտոնագիր ստացավ ածխե թելով լամպի համար, որը գտնվում էր թույլ թթվածնային միջավայրում, որը թույլ էր տալիս ստանալ պայծառ լույս: Սուոնին երբեմն համարում են շիկացման լամպի գյուտի համահեղինակ: 1874 թվականին ռուս ինժեներ Ալեքսանդր Լադիգինը արտոնագիր է ստացել վակուումում ածխե թելով լամպի համար: 1875 թվականին Դիդրիքսոնը կատարելագործեց Լադիգինի լամպը՝ լավացնելով վակուում ստանալու գործընթացը և օգտագործելով մի քանի ածխաթելեր:
Թոմաս Էդիսոնը դեռևս 1870–ականների կեսերից էր զբաղվում շիկացման լամպ ստեղծելու ուղղությամբ: Նա շիկացման թելի համար տարբեր նյութեր էր օգտագործում, այդ նպատակով կատարվել են ավելի քան 1500 փորձեր տարբեր նյութերով և մինչև 6000 փորձեր տարբեր բույսերի կարբոնիզացիայի միջոցով շիկացման թել ստանալու ուղղությամբ: 1879 թվականին Էդիսոնը արտոնագիր է ստացել պլատինե թելով լամպի, իսկ 1880–ին ածխե թելովի համար: Նրա ստեղծած լամպերի կյանքի տևողությունը արդեն հասնում էր 40 ժամի, և նա, հիմնելով Edison Electric Light ընկերությունը, որը մի քանի տարի անց վերանվանվեց Edison General Electric–ի, սկսում է շիկացման լամպեր արտադրել: 1990 թվականին Լոդիգինը սկսեց շիկացման թելի համար օգտագործել դժվարահալ մետաղներ՝ վոլֆրամ, մոլիբդեն և տանտալ: 1906 թվականին նա իր ստեղծած վոլֆրամե պարույրով լամպի արտոնագիրը տվեց General Electric ընկերությանը, որը լամպեր էր արտադրում: 1909 թվականին ամերիկացի Իրվինգ Լենգմյուրը արտադրության մեջ մտցրեց լամպեր՝ լցված իներտ գազերով, մասնավորապես արգոնով: 1910 թվականին Ուիլ յամ Կուլիջը կատարելագործեց վոլֆրամե թելի արտադրությունը , որի հետևանքով վոլֆրամը դուրս մղեց մնացած նյութերին լամպերի արտադրությունից:
Էդիսոնին կարելի է համարել ինչպես մեծ գյուտարար, այնպես էլ մեծ գործարար: Պատկերացրեք՝ նա ստեղծում է մի ընկերություն, որը արտադրում է այն, ինչը ոչ մեկին պետք չէ: Միաժամանակ սկսում է արտադրել գեներատորներ, լարեր և այն ամենը, ինչ պետք է էլեկտրական լուսավորության համար, ու աստիճանաբար հասնում նրան, որ շիկացման լամպը արդեն պահանջված լինի: Ընդ որում, սկզբի 4 տարին նրա ձեռնարկությունը վնասով էր աշխատում: Սկզբից 110 ցենտ ինքնարժեքով լամպը նա վաճառում էր 40 ցենտով, աստիճանաբար արտադրանքի ինքնարժեքը իջնում էր, իսկ վաճառքի ծավալները՝ ավելանում, և այդպիսով մի քանի տարի անց, երբ լամպի ինքնարժեքը հավասարվեց 22 ցենտի, իսկ վաճառքը կազմեց մեկ միլիոն հատ, մեկ տարում ծածկվեցին բոլոր ծախսերը:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը:
Поздравление лидера движения «Всеармянский фронт» с Днем Независимости Армении
Заявление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю второй годовщине сдачи Арцаха и депортации армян
Ральф Йирикян встретился с участниками программы Ucom Fellowship
Юнибанк — титульный спонсор футбольного клуба «Алашкерт»
Колл-центр Юнибанка по будням перешел на круглосуточную работу
Ральф Йирикян обсудил с участниками Школы лидерства вызовы современного
управления
Юнибанк стал главным спонсором AGBU Global Run в поддержку Camp Nairi
По новому адресу открылся переименованный филиал Юнибанка «Туманян» 
Моя задача — чтобы вы трезво оценили ситуацию. Аршак Карапетян
Ucom продолжает масштабную модернизацию сети, расширяя покрытие 5G и повышая качество связи
Ни один исторический документ никогда не останавливала агрессора. Аршак Карапетян
Отношение армянского народа к русскому народу: глубже, чем геополитика
Станьте акционером Юнибанка и приобретите бессрочные облигации с доходностью 13,25%
Оценка действий российского миротворческого контингента в Арцахе. Аршак Карапетян
Полный каталог Armflix вновь доступен на Uplay
Всё, что я говорю, оно опирается на факт. Аршак Карапетян
Верите вы мне или не верите — это ваше дело, но от этого сказанное мной не перестает быть правдой
Что будет если 102-я российская военная база выйдет из Армении?
Арутюн Арутюнян: «Власти не намерены подавать заявку на членство в ЕС, а закон
приняли, чтобы не допустить референдума»
Что если 102-я российская военная база выйдет из Армении?
Алиев наступает, Ереван оправдывается: К чему приведет «мир» по-азербайджански и как это остановить
Присоединяйтесь к Движению "Всеармянский фронт". Вместе мы победим!
Ucom стал технологическим партнером Coca-Cola Fest 2026
Воспитанники «Оррана» начали новый учебный год при поддержке инициативы «Сила одного драма»
Верите вы мне или не верите — это ваше дело, но от этого сказанное мной не перестает быть правдой. Аршак Карапетян
Стипендиаты «Армянских виртуозов» — на сцене IV Международного фестиваля молодежных оркестров мира
Юнибанк запустил акцию «U-Teenager»: главный приз — обучение в зарубежном университете
«Юниспорт» вышел в основной раунд Лиги чемпионов по футзалу
Выпускники курса по кибербезопасности приняли участие в программе Ucom «Junior Academy»
Ucom представляет тарифные планы Green, превращая повседневную связь во вклад в защиту окружающей среды
Кто на самом деле предатель. Раскрытие генерала Карапетян
Ucom представляет специальное предложение «Unity — снова в школу» к новому учебному году
Обновленный Центр продаж и обслуживания Ucom открылся на улице Саят-Нова 7 в Гюмри
Ответье честно на эти вопросы. Аршак Карапетян
«Юниспорт» примет участие в Лиге чемпионов УЕФА по футзалу
Предатель в одном прав: если народу что-то не нравится, пусть делают революцию. Аршак Карапетян
История покажет, кто друг, а кто враг. Аршак Карапетян
Парламентская реформа Казахстана: первые выборы и новый Курултай
Арам Барсегян назначен генеральным директором Team Telecom Armenia, Айк Есаян возглавит группу компаний Team
Поздравительное письмо Его Святейшеству Гарегину II с 75-летием
Поздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня принятия Декларации о независимости Армении
Казахстан выбирает новый парламент — Курултай
Придет момент, когда эта власть начнет убеждать, что мы не христиане. Аршак Карапетян
Программа «Бок о бок» для семей из Арцаха, проживающих в общине Севан: IDBank
Поздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю 75-летия со дня рождения Верховного Патриарха и Католикоса Всех армян, Его Святейшества Гарегина II
История покажет, кто друг, а кто враг. Аршак Карапетян
Стартовал финальный этап турнира Junius
Церемония награждения победителей конкурса «100 лучших студентов Армении»: вручение сертификатов
Новый Samsung Galaxy A27 в рамках специального предложения Ucom «Снова в школу 2026»
Миллениалы, Gen Z или Gen Alpha: как разные поколения готовятся к новому учебному году: Idram&IDBank 
