Ազատական տնտեսությանը պետական միջամտության հնարավորությունները. «Փաստ»

АНАЛИТИКА 29 Август, 2018 8:37

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Երբ վարչապետը՝ ցանկացած վարչապետ, մեկ այլ երկրի ղեկավարի հետ զբոսնում է քաղաքում, դա շատ դրական է, օրինակելի, երբ վարչապետը՝ ցանկացած վարչապետ, այցելում է սովորական քաղաքային շուկա, նույնպես լավ է: Այս տրամաբանությամբ, Նիկոլ Փաշինյանի զբոսանքը երևանյան շուկաներով ու խանութներով դժվար է քննադատության արժանացնել, քննադատության տեղիք էլ չկա:

Մյուս կողմից, սակայն, միայն վարչապետի, ԿԲ նախագահի կամ էլ, ասենք, գյուղատնտեսության նախարարի այցելությունները շուկա, խանութներ, սուպերմարկետներ չեն կարող գործնական մեծ արդյունքներ տալ: Վարչապետը, այցելելով շուկա, զարմացավ որոշ մթերքների գներից, ավելին՝ զարմացավ որոշ մթերքների ընդհանրապես առկայությունից, օրինակ՝ այս սեզոնին՝ ջերմոցի լոլիկի:

Ինչ խոսք, գրեթե բոլորս մեր ամենօրյա առևտրում նկատում ենք գնային հաճախ անբացատրելի տատանումներ, եթե գնումներ ենք կատարում տարբեր խանութներից և շուկաներից: Այս տեսանկյունից վարչապետի այցելությունը շուկա ընդամենը կարող է ազդակ դառնալ ոլորտի կարգավորման պատասխանատու մարմինների համար, որպեսզի վերջիններս համապարփակ և հետևողական ուսումնասիրություններ իրականացնեն:

Ի վերջո, երկրի ղեկավարը չի կարող շուկա այցելելով պարզել, թե ինչպես է տեղի ունենում, ասենք, գյուղմթերքների գնագոյացումը, ովքեր են այս շուկայում գին թելադրողները, ինչով են բացատրվում, ենթադրենք, գյուղացու և վերավաճառողների, Գումի շուկայի և Մեյմանդարի մեծածախ շուկայի գնային անհամեմատելի տարբերությունները: Արդյո՞ք այստեղ չկան մենաշնորհային երևույթներ, արդյո՞ք չկա խոշոր տնտեսավարողների գերշահույթի վտանգ և, ընդհանրապես, այս շուկան ազատականացվա՞ծ է, թե՞ այդպիսին է միայն թղթի վրա, ինչպես բազմաթիվ այլ ոլորտներում:

Սրանք հարցեր են, որոնց պատասխանը վարչապետի կամ որևէ այլ պաշտոնյայի այցելությունը քաղաքային շուկաներ կամ խանութներ չի կարող տալ, ավելին՝ այս ամենի մեխանիզմը հասկանալու համար բազմաշերտ և, ամենակարևորը, հետևողական ուսումնասիրությունների կարիք կա: Հակառակ դեպքում, մեզ կմնան միայն հաճելի հուշեր այն մասին, թե ինչպես էր վարչապետը շրջում շուկայում, հետաքրքրվում գներով՝ այնպես, ինչպես բոլորս, իսկ գործնական արդյունքներ այդպես էլ չենք տեսնի, այդպես էլ չենք հասկանա, թե ինչու են նախորդ տարիների համեմատ տարօրինակ կերպով թանկ մի շարք ապրանքատեսակներ, որոնք, առնվազն այս սեզոնին, ժողովրդական լեզվով ասած, «ջրի գին» ունեին: Չնայած այս առումով պետք է նշել, որ ժողովրդական ասացվածքն էլ իր իմաստն սկսում է կորցնել, քանի որ ջուրը բավական թանկ հաճույք է դարձել, բայց՝ չշեղվենք:

Վերջապես, վարչապետի շրջայցից հետո լավագույն զարգացումը կլիներ, եթե մոտ ապագայում մենք տեսնեինք համապատասխան օղակների հստակ, ուսումնասիրությունների ու հետազոտությունների վրա հիմնված բացատրությունը, թե ինչու է հայաստանյան շուկաներում տիրում առկա իրավիճակը: Անշուշտ, հասկանալի է, որ ազատ շուկայական հարաբերությունների պարագայում գների վրա պետական միջամտությունը ցանկալի չէ, սակայն դա չի նշանակում, որ առերևույթ հակասական իրավիճակի դեպքում պետությունը կամ կառավարությունը պետք է ձեռքները ծալած նստեն՝ մտածելով, որ այս կամ այն ապրանքի գինը զուտ վաճառողի և գնորդի փոխհամաձայնության արդյունքն է:

Այս ամենից զատ, ակնհայտ է, որ կոնկրետ Գումի և մի քանի այլ շուկաներում ու մանրածախ առևտրով զբաղվող կրպակներում գնային տարբերությունները հասնում են անգամների: Նույն ազատ շուկայական հարաբերություններում սա էլ իր հերթին պարադոքսալ է: Նման իրավիճակում ոլորտի կարգավորման պատասխանատուների այցելությունները շուկաներ ու խանութներ խրախուսելի են, եթե դրանք իրականացվում են զուտ հետազոտության շրջանակներում և որոնց արդյունքներին մենք շատ երկար չենք սպասելու, հակառակ դեպքում ամեն ինչ կավարտվի անուշ խոսքուզրույցով, որից ոչ լոլիկի գինը կնվազի, ոչ էլ կհասկանանք, թե ինչ գործ ուներ թանկ ջերմոցային լոլիկը շուկայում՝ օգոստոս ամսվա վերջին:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում