Ամեն ինչ արվում է, որ մեր հասարակության մեջ զարգացում չապրեն դեմոկրատական ընկալումները

«Փաստ» օրաթերթի հյուրն է հոգեբան Սամվել Խուդոյանը

 

– Պարոն Խուդոյան, եթե Սերժ Սարգսյանը դառնա վարչապետ, այսինքն՝ անընդհատ ղեկավարի երկիրը, այդ փաստն ինչպե՞ս կանդրադառնա մեր ժողովրդի հոգեբանության վրա:

– Զուտ հոգեբանական տեսակետից այն խիստ բացասաբար է անդրադառնալու: Կարող է մի բանի հանգեցնել՝ հուսահատության, անօգնականության զգացումի խորացման: Մարդիկ կհասկանան, որ անարդարություն է տիրում ամենուր, և կմտածեն, որ իրենք ի վիճակի չեն ոչինչ փոխել սեփական կյանքում:

Քանզի կառավարման համակարգում նույն մարդիկ են, նույն ձևերով նույն կեղծիքն է կիրառվում նրանց կողմից: Եվ արդյունքում՝ տարբեր մանիպուլյացիաների միջոցով իշխանությունը պահում են իրենց ձեռքում:

Այսինքն՝ ձեր նշած փաստը թե քաղաքական և թե հոգեբանական տեսակետից իրականում աբսուրդ է: Աբսուրդ է և այդ աբսուրդը բնորոշ է միայն աբսուրդ հասարակություններին:

Այնպիսի հասարակություններին, որտեղ կարող է 15, 20 և ավելի տարիներով իշխի միևնույն մարդը: Դրանք տոտալիտար հասարակություններն են, ուր իշխանությունը պահում են աչքակապությամբ և ուժի միջոցով:

Իսկ նման պարագաներում մարդկանց մոտ խորանում է անարդարության զգացումը: Եվ այդ զգացումը հենց ամենամեծ պատճառներից է, երբ մարդիկ լքում են երկիրը:

 

– Իսկ մեր ժողովուրդն իր մշակութային մակարդակով, արժեքային ընկալումներով համապատասխանո՞ւմ է տոտալիտար իշխանություն ունենալու փաստին:

– Դե, որպես արևելյան ժողովուրդ, նաև խորհրդային մտածելակերպը չմարսած ժողովուրդ, որը դեռևս բավականին հեռու է դեմոկրատական արժեքների ընկալումներից, կարող է համապատասխանել, իհարկե:

Դուք միայն տեսեք, թե ինչպիսի քծնանքներ կան կառավարման մեր համակարգերում: Քծնում են վարից վեր՝ բոլորին, բոլոր պաշտոնյաներին: Իսկ քծնական այդ վերաբերմունքը, ճորտի այդ հոգեբանությունը, կարելի է ասել, նպաստում է, որ քաղաքականության մեջ ամեն ինչ նորմալ ընկալվի, այդ թվում նաև՝ Սերժ Սարգսյանի կողմից երկիրն անընդմեջ ղեկավարելու փաստը:

Ի վերջո, հիշենք, որ ընտրությունների ժամանակ մարդկանց գումարով առան, մարդիկ փող վերցրեցին ու արեցին այն, ինչ ասվում էր իրենց: Է՜, որ ծախվել են մարդիկ, ի՞նչ անես:

Այնպես որ, ճորտի այդ հոգեբանությունը, աղքատությունը, որը նպաստում է ճորտի հոգեբանության խորացմանը, մի բան է վկայում, որ, այո՛, մեր հասարակությունն այսօր անարդար կառավարման համակարգի համար նպաստավոր պայմաններ է ստեղծում:

 

– Ի՞նչ պետք է արվի, որպեսզի հասարակությունն արթնանա, սթափվի: Ինչպիսի՞ թերապիա անցկացնել: Մի խոսքով՝ ելք կա՞:

– Ժողովրդին արթնացնելու համար անհրաժեշտ է, որ դա անելու կամք լինի: Իսկ մեզ մոտ հակառակ կամքն է գործում. գործում է այն մեռցնելու կամքը: Ժողովրդի մոտ դեմոկրատական ընկալումները վերացնելու, դեմոկրատական արժեքներով ապրելու նրա ցանկությունը ոչնչացնելու միտումն է առկա մեզանում: Այնպես է արվում, որ մարդկանց մոտ վերանա արդարության ձգտումն ու նրա ընկալումը: Որ ժողովուրդը հուսահատվի ու ձեռքը թափ տա. ասի՝ չէ՛, ոչինչ հնարավոր չէ անել:

Մինչդեռ եթե ժողովրդին արթնացնելու ցանկություն լիներ, ապա դրա համար կան շատ–շատ միջոցներ: Նախ և առաջ նույն այդ ժողովուրդը թույլ չպետք է տար, որ իրեն խաբեին: Կլիներ՝ խանութում, աշխատավայրում, թե սովորական առտնին կյանքի այլ հանգամանքներում:

Ժողովուրդը թույլ չպետք է տար, որ իրենից անօրինական եղանակով գումարներ շորթեին, ինչպես արվում է ներկայում: Եվ հենց դրա վրա էլ կառուցվում–բարձրանում է կառավարման այս համակարգը:

Ես ժամանակին առաջարկել եմ անցկացնել հասարակության կոլեկտիվ թերապիա: Անշուշտ գուցե և դա մի փոքր երևակայական բան է և պահանջում է մեծ ջանքեր: Բայց բանն այն է, որ մեր հասարակության մեջ կան համոզմունքներ, դիրքորոշումներ, որոնք աղավաղված են, չեն համապատասխանում իրականությանը: Նաև վնասակար են երկրի համար:

Օրինակ, թեկուզ հենց այն ընկալումը, որ բիզնեսմենը սրիկա է, իսկ պաշտոնյա լինելը լավ բան է:

Սա սովետի ժամանակներից եկած մոտեցում է, որ կապիտալիստը վատն է, այս է, այն է: Այս տեսակետը հասել է մինչ օրս ու տարածվել հասարակության մեջ: Անշուշտ, նման կարգի մոտեցումները կարելի է փոխել, փոխել հոգեբանական պրոպագանդայի ճանապարհով: Սակայն բանն այն է, որ դա չի արվում: Եվ հակառակը՝ ամեն ինչ արվում է, որ մեր հասարակության մեջ զարգացում չապրեն դեմոկրատական ընկալումները:

 

 

Գոհար Սարդարյան