Պատիժը չի նվազեցնում բռնության փորձերը

«Փաստ» օրաթերթի հյուրն է իրավապաշտպան Վարդան Հարությունյանը

 

– Պարոն Հարությունյան, հերթական ահաբեկչական խումբը վերջերս գաղտնազերծվեց: Նման խմբերի այսքան առատությունն ինչի՞ հետ է կապված:

– Առաջինը՝ ես չեմ կարծում, որ գաղտնազերծվել է: Որովհետև այն հրապարակային գործող ինչ–որ խումբ է եղել սոցիալական կայքում: Գաղտնազերծել կարելի է ասել որևէ գաղտնի գործող խմբավորում բացահայտելու դեպքում: Երկրորդը՝ Հայաստանում ստեղծվել է այնպիսի իրավիճակ, երբ մարդիկ սկսել են մտածել, որ երկրում օրինական ճանապարհով, այն է՝ ընտրությունների միջոցով, իշխանություն փոխել հնարավոր չէ:

Եվ այս հուսահատությունից շատերն այն եզրակացությանն են հանգում, որ պետք է բռնություն կիրառելու միջոցով՝ ոչ օրինական ճանապարհով երկրում ինչ–որ բան փոխեն: Իմ կողմից, իհարկե, նման մոտեցումը դատապարտելի է: Բայց փաստն այն է, որ օր օրի այդպես մտածող մարդկանց թիվն ավելանում է: Եվ այս ամենի մեղքն իշխանություններինն է: Քանզի երկրում հարկավոր է ստեղծել այնպիսի մթնոլորտ, որ այդ կարգի մտքերով տարված մարդիկ հնարավորինս քիչ լինեն:

 

– Իսկ դա ի՞նչ վտանգներ է իր մեջ պարունակում մեր պետության ու պետականության համար:

– Ընդհանրապես, շատ վտանգավոր է կամայական բռնությունը: Ցանկացած բռնության կոչ ինքնին ընդունելի և արդարացված չէ, և այն կարող է հանգեցնել շատ ծանր հետևանքների, եթե, Աստված չանի, իրականություն դառնա: Իսկ այս մասին առաջին հերթին պետք է մտածեն իշխանությունները: Նրանք պետք է երկրում ձևավորեն այնպիսի մթնոլորտ ու ստեղծեն այնպիսի իրավիճակ, որպեսզի նման մտադրություն ունեցող մարդկանց թիվն օր օրի պակասի:

 

– Մեզ մոտ պատժի պրոցեսներ են ընթանում: Նկատի ունեմ Սասնա ծռերի զինված, բանդայի դատավարությունները: Տարօրինակ չէ՞, որ այս ամենը չի վախեցնում մարդկանց:

– Բոլորովին տարօրինակ չէ: Մարդկության պատմությունն է ցույց տալիս, որ պատիժն ու հալածանքները չեն, որ կանխում են այդ կարգի զարգացումները: Ընդհակառակը, նման զարգացումները կարող են կանխվել միմիայն երկրում ժողովրդավարական ինստիտուտներ ստեղծելու, քաղաքացու ընտրության իրավունքը հարգելու, մարդու իրավունքները պաշտպանելու ճանապարհով:

Այնպես որ, երբ օրենքի դաշտն ավելի հաստատուն և ընդարձակ կլինի մեր երկրում, այն ժամանակ այդպես մտածող մարդկանց թիվը կպակասի: Բռնությունները, հալածանքները, դատավարություններն ու դատապարտումները նման գործողությունների միտում ունեցող մարդկանց թիվն ի վիճակի չեն պակասեցնել:

 

– Նշանակում է՝ այս ամենի հիմքը քաղաքական է:

– Միմիայն քաղաքական է: Երբ որ մարդիկ իշխանությունը փոխելու համար բռնության կոչեր են անում, դրա հիմքը քաղաքական է: Եվ եղած պրոբլեմները քաղաքական հարթության մեջ էլ պետք է լուծվեն: Եվ էլի եմ կրկնում այս ամենի վերաբերյալ պետք է մտածեն իշխանությունները: Նրանք, ովքեր գտնվում են իշխանության ղեկին:

 

– Վարուժան Ավետիսյանը բանտից հոդվածաշարեր է գրում ապագաղութացման վերաբերյալ: Կարելի՞ է այս երկու հարցերը կապել իրար և նույն ուղղության մեջ դիտարկել:

– Վարուժանը կապում է, ուրեմն կարելի է կապել: Մարդիկ կան, որ կապում են, մարդիկ կան, որ չեն կապում:

 

– Այսինքն՝ մեր երկրի արտաքին քաղաքական ուղղվածությո՞ւնն էլ է նպաստում, որպեսզի երկրում նման իրավիճակներ առաջանան:

– Վարուժանի դեպքում այդպես է. նա այդ երկու համատեքստերը՝ ներքին և արտաքին քաղաքական համատեքստերը կապում է իրար: Եվ նման մտածողներ, անշուշտ, կան:

 

– Մեր երկիրը շրջանակային համաձայնագիր ստորագրեց Եվրամիության հետ: Այս փաստն ինչ–որ ձևով կբեռնաթափի՞ երկրում ստեղծված իրավիճակը:

– Ստորագրումից առաջ, նաև ստորագրելիս, ինչպես նաև ստորագրելուց հետո իշխանություններն իրենց ստորագրությունը պետք է հարգեն: Եվ առաջնորդվեն այն չափորոշիչներով, որոնք թելադրում է եվրոպական աշխարհը: Եթե նրանք չեն հարգի իրենց որոշումը և չեն փորձի տվյալ չափորոշիչները դնել մեր քաղաքական և հասարակական կյանքի մեջ, ապա մեր երկրում կշարունակվի ամեն ինչ այնպես, ինչպես որ հիմա է:

Եվ այս վտանգները, որոնց մասին խոսում ենք, կպահպանեն իրենց գոյությունը: Իսկ եթե իշխանությունները եզրահանգումներ կանեն, իրենք կփոխվեն և կփորձեն փոխել նաև մեր իրականությունը, քաղաքական մեր դաշտը, ապա այդ ժամանակ արդեն բոլորովին այլ բանի մասին խոսակցությունը կընթանա:

 

– Իսկ ինչպե՞ս եք դիտում մեր երկրում ընթացող դատավարությունները, որոնք ձևով քրեական են, իսկ բովանդակությամբ՝ քաղաքական:

– Ես ընդհանրապես չեմ համարում, որ տեղի են ունենում դատավարություններ: Դրանք դատավարություններ չեն: Իշխանությունները ոչ թե դատավարություններ են կազմակերպում, այլ ցուցադրում են շոու: Եվ արդարադատության կայացման մասին հնարավոր չէ խոսել՝ հետևելով դրանց:

 

Գոհար Սարդարյան