Լևոն Գալստյան. «Անտառները պետք է ունենան հատուկ պահպանվող տարածքի կարգավիճակ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

 

Կառավարությունը հավանություն է տվել Անտառային ոլորտի բարեփոխումների հայեցակարգին, ռազմավարությանը և միջոցառումների ցանկին: Ուշադրություն է դարձվելու անտառային ռեսուրսների վերականգնմանն ու անտառածածկի ավելացմանը: Փոփոխության համաձայն՝ «Հայանտառ» ՊՈԱԿ–ը վերակազմավորվում է որպես կոմիտե և տեղափոխվում Բնապահպանության նախարարության ենթակայության ներքո՝ հաշվի առնելով այն, որ անտառները Հայաստանում ավելի շատ բնապահպանական դեր ունեն:

Թեմայի շուրջ «Փաստ» օրաթերթը զրուցել է աշխարհագրագետ, «Բնապահպանական ճակատ» քաղաքացիական նախաձեռնության անդամ Լևոն Գալստյանի հետ:

 

– Պարոն Գալստյան, «Հայանտառ»–ն անցավ Բնապահպանության նախարարության ենթակայության տակ: Ձեր կարծիքով որոշումը դրական արդյունք կտա՞, թե հերթական կոսմետիկ փոփոխությունը կլինի՞:

– Միշտ կարծիքներ են եղել, որ ավելի ճիշտ կլիներ «Հայանռատ»–ը լինի Բնապահպանության նախարարության կազմի մեջ: Դա ողջունելի է, քանի որ փորձը ցույց տվեց, որ գյուղատնտեսության նախարարությունն անտառի պահպանությունը ձախողել էր և հսկողություն չէր իրականացնում: Բայց հարց է՝ պահպանության համար կամք կձևավորվի՞: Ես կուզեմ, որ այդպես լինի, սակայն, կառավարությունում մի արտահայտություն հնչեց՝ փայտանյութի հատումը կարելի է օրինականացնել և հարկեր մուծել: Այսինքն՝ ապօրինի ծառահատումները տնտեսական գործունեության վերածել: Սա շատ վտանգավոր է, որովհետև խոսք չի գնում անտառների պահպանման մասին: Ցավոք սրտի, մեր կառավարման համակարգում փոփոխությունները քիչ հավանական են: Կլինեն միայն մասնակի՝ կոսմետիկ փոփոխություններ: Ցույց կտան, թե տեսեք, մենք աշխատանք ենք կատարում:

 

– Անդրադարձաք ապօրինի ծառահատումներին: Այս տարի ևս բազմաթիվ դեպքեր գրանցվեցին: «Բնապահպանական ճակատը» մոնիթորինգ է անցկացնում: Ի՞նչ տվյալներ են արձանագրվել:

– Մեկ օրվա ընթացքում կարելի է հայտնաբերել այնքան ապօրինի հատված ծառ, ինչքան «Հայանտառ»–ը մեկ տարվա ընթացքում: Այստեղից կարող ենք հետևություններ անել: Ցույց տրվող ապօրինի ծառահատման դեպքերը հազար անգամ ավելի պակաս են: Ծավալներն իրականում շատ մեծ են:

 

– Իսկ ապօրինի ծառահատումների դեպքերը կանխելու համար ի՞նչ քայլեր պետք է ձեռնարկել:

– Անընդհատ բերել են փաստարկներ, թե մարդիկ սոցիալապես վատ վիճակում են և ծառ են կտրում, բա պետությունն ինչի՞ համար է: 30 տարվա պետություն է, դեռ չի կարողանո՞ւմ բնակչի եկամտային պայմանները բարելավել, ուրեմն՝ ձախողել է կառավարումը, իսկ նրանցից ոչ մեկը պատասխանատվություն չի կրում և դեռ շարունակում են կառավարել: Այս տրամաբանությամբ չեմ կարծում, որ փոփոխություններ լինեն: Անտառամերձ տարածքներում, որտեղ լուրջ աղքատության խնդիր կա, պետք է սուբսիդավորել գազի սակագինը, որպեսզի անտառը չկտրեն: Մեթոդներ շատ կան, պարզապես ցանկություն է պետք: Բյուջեն պետք է ժողովրդի շահերին ծառայեցնել:

 

– Անտառային ոլորտի բարեփոխումները կիրականացվեն 3 տարվա ընթացքում՝ կլինեն ինստիտուցիոնալ, օրենսդրական բարեփոխումներ: Սրանք խնդիրները կլուծե՞ն:

– Վերջին 10 տարիներին այսպիսի հարյուրավոր նախագծեր, որոշումներ, հանձնարարականներ կան արված, ո՞րն է բերել դրական արդյունքի և հետևանքների: Շատ մասնավոր դեպքեր են եղել: Դրական արդյունք չտված որոշումներ կայացնողները շարունակում են կրկին որոշումներ կայացնել: Սա է խնդիրը:

 

– Անտառային ոլորտն այսօր ի՞նչ բարեփոխման կարիք ունի:

– Պետք է վերացնել արդյունաբերական անտառ գաղափարը, որն օրենսդրության մեջ առկա է: Մենք այդպիսի անտառ չունենք: Անտառները պետք է ունենան հատուկ պահպանվող տարածքի կարգավիճակ՝ ծառ չպետք է կտրվի: Կան բազմաթիվ երկրներ, որոնք որոշում են ընդունել, որ իրենց անտառներում ծառ հատել չի կարելի: Մենք այդպիսի բաներ չենք անում, կոսմետիկ փոփոխություններ ենք միայն կատարում: Դա չի լինի: Մեր երկրի տարածքն այնքան փոքր է, կենսաբազմազանությունն՝ այնքան խիտ, որ բնության հետ պետք է զգույշ լինել: Դա որոշում կայացնողները պետք է հասկանան:

 

– Իսկ ինչպե՞ս եք գնահատում անտառածածկի վերականգնման աշխատանքները:

– Մենք պետության կողմից այդպիսի բան չենք տեսել: Դա զրոյին հավասար բան է: Մասնավոր կամ բարեգործական կազմակերպությունների միջոցով կատարվել են: Նույնիսկ «Թեղուտ» կոչեցյալը, որն իբրև պետք է անտառ վերականգներ, չարեց: Այդպես էլ ոչ մի հեկտար անտառ չենք տեսել: Դա ամրագրված է պայմանագրով, սակայն չի իրականացվել:

 

Մանյա Պողոսյան