«Եկող տարի սոցիալական լարվածությունը չպետք է բացառել»

Past.am-ի զրուցակիցն է տնտեսագետ Թաթուլ Մանասերյանը

– Պարոն Մանասերյան, ըստ Ձեզ 2018 թվականի բյուջեով հնարավոր է հաղթահարել աղքատությունը:

– Աշխատավարձերի, թոշակների բարձրացում չի նախատեսվում, հետևաբար, ինչի՞ հաշվին կարելի է հաղթահարել, հատկապես, եթե ունենք աշխատատեղերի կրճատում: Չմոռանանք, որ կան աշխատողներ, ովքեր կարող են կոչվել աշխատող աղքատներ, որովհետև նրանց ստացած եկամուտը չի բավարարում կենսապահովման նվազագույն զամբյուղի գումարին:

– Այս տարի հանրապետությունում գնաճ է արձանագրվել: Արդյոք գնաճը պետությունը չի կարո՞ղ զսպել:

– Բոլոր կառույցները կան և մարդիկ գնաճը զսպելու համար աշխատավարձ են ստանում: Կառույցներից միակը՝ Կենտրոնական բանկը բարեխղճորեն կատարում է իր վրա դրված գործառույթները՝ դրամավարկային քաղաքականության մասով նա ապահովում է: Չի կարելի չնկատել, որ վերջին տարիներին զգալիորեն բարելավվել է դրամավարկային քաղաքականությունը: Սա կանխատեսելի քաղաքականություն է: Ասել, որ գնաճը միայն կապված է Կենտրոնական բանկի վարած քաղաքականության հետ, մեծ սխալ կլինի: Եթե գյուղմթերքի կամ այլ շուկայում նպատակ դրվի գների թռիչք արձանագրել, ապա դա շատ արագ կարվի, եթե պետության մյուս կառույցները վերահսկողություն չսահմանեն: Կարող են գյուղացիներից էժան գնով գնել գյուղմթերքը և եռակի գնով վաճառել, դա արդեն գնաճ է: Այստեղ Կենտրոնական բանկը գործառույթ չունի: Այստեղ արդեն կան Տնտեսական մրցակցության պետական հանձնաժողով, հարկային մարմին, վերահսկողական մյուս մարմինները, որոնք պետք է իրականացնեն վերահսկողություն: Այս դեպքում կարող ենք ասել, որ այն ապրանքախմբերում, որտեղ երկնիշ աճ է գրանցվել, կարող են զսպվել:

– 2018 թվականի բյուջեով սպասվող եկամուտների և ծախսերի աճն ի՞նչ փոփոխություններ կբերի:

– Սա վկայում է ստվերային տնտեսության աստիճանական կրճատման մասին: Հուսով եմ, որ Պետական եկամուտների կոմիտեն լրջորեն է տրամադրված ստվերի կրճատման հարցում: Ենթադրում եմ, որ սրա հաշվին է եկամուտների ավելացումը: Բացի հարկային վարչարարությունից, կարծում եմ նաև կառավարությունն իրենից կախված ամեն բան պետք է անի, որ տնտեսական աճ ապահովի:

– 29,8% աղքատության ցուցանիշի պայմաններում սոցիալական լարվածությունը կավելանա՞:

– Սոցիալական լարվածությունը պետք չի բացառել, բայց նաև չէի պնդի, որ լինելու է, որովհետև Հայաստանն այդ իմաստով ավելի կառավարելի երկիր է: Հուսով եմ, որ նման սպառնալիքի առջև չենք կանգնի:

– Հաջորդ տարի կառավարությունը խոստանում է 4,5% տնտեսական աճ՝ մեծամասամբ արդյունաբերության ու ծառայությունների հաշվին։ Հնարավո՞ր է:

– Իհարկե, հնարավոր է: Բայց մենք միայն առանձին ոլորտներով տնտեսական աճը կարող ենք վտանգել, որովհետև ցանկալի է համախառն ներքին արդյունքի կառուցվածքը դիվերսիֆիկացվի: Այս հարցում մենք անելիքներ ունենք, որովհետև ներկայում հանքարդյունաբերությունից զգալի կախվածություն կա: Մենք պետք է փորձենք շեշտը վերամշակող արդյունաբերության վրա դնել: Առաջին հերթին պետք է միջին ձեռներեցության հաշվին աշխուժացում ապահովել: Հարցերի հարցը մնում է գիտությունն ու գյուղատնտեսությունն, առանց որոնց շատ սահմանափակ կլինի մեր ակնկալիքը տնտեսական աճից: Եթե խոսում ենք գիտելիքահեն պետությունից, գիտելիքը պետք է պատշաճ մակարդակի վրա լինի: Գիտության ֆինանսական տրամադրումը շատ անբավարար է: Կրթության ծախսերը նույնպես կրճատվել են, որն աննախադեպ ցածր մակարդակի է հասել: Կառավարությունը պետք է գիտակցի այս խնդիրները և այնպես անի, որ գիտելիքը պահանջարկված լինի և ծառայեցվի տնտեսության զարգացմանը: Այստեղ հսկայական անելիքներ կան: Գյուղատնտեսության վիճակն առավել մտահոգիչ է: Այստեղ ներգրավված են ազգաբնակչության գրեթե կեսը և հատկապես խոշորացման գործընթացը միանշանակ բերում է խնդիրների ավելացմանը: Սա բերում է ուրբանիզացիայի, որն իր հերթին՝ արտագաղթի: Կառավարության համար սա առաջնահերթ խնդիր պետք է լինի, հատկապես, որ ժողովրդագրական տեսանկյունից մենք ունենք ռիսկային համայնքներ: Ծնելիության մակարդակն ընկել է: Սա լուրջ խնդիր է:

Մանյա Պողոսյան