Նարինե Թուխիկյանը համոզված է՝ հին իրերին շունչ ու կյանք կարելի է հաղորդել նոր տեխնոլոգիաների օգնությամբ

Past.am-ը հյուրընկալվել է Հովհաննես Թումանյանի՝ Երևանում գտնվող տուն–թանգարանում, իսկ մեր հարցերին պատասխանել է թանգարանի տնօրեն Նարինե Թուխիկյանը, ում կարծիքով ամեն ժամանակ իր թելադրանքն ունի և չես կարող շրջանցել դա, ու ավելի լավ է ճաշակով ու որակյալ առաջարկ անել հանրությանը, որը նա կընկալի, քան թե սպասել նրա առաջարկներին:

Նարինե Թուխիկյանի համոզմամբ, սխալ է այն կարծիքը, թե թանգարանը մեռած իրերի վայր է, որտեղ որևէ բան չի կարող նորը լինել կամ նորանալ: Նրա համոզմամբ՝ խնդիրն այն է, որ այդ հին իրերին շունչ ու կյանք կարելի է հաղորդել ոչ միայն ստեղծարար մտքով, այլև՝ նոր տեխնոլոգիաների օգնությամբ:

Ինչպե՞ս անել, որ թանգարանը գրավիչ լինի նաև թվայնացված երիտասարդի համար, ինչպե՞ս նրան չվանել հնաոճությամբ կամ հին լինելով հարցերի պատասխանը նա հստակ գիտի. նոր մատուցմամբ ես տալիս, որովհետև նոր սերնդի կողմից դա այլ կերպ չի կարող ընկալվել:

«Շատ դեպքերում բողոքում են, թե երիտասարդները տպագիր գիրք չեն կարդում, բայց նրանք էլեկտրոնային գիրք են կարդում: Ի՞նչ տարբերություն: Չի կարելի բողոքել, թե տպագիր գրքին գալիս է փոխարինելու էլեկտրոնայինը: Դա նույնն է, թե մենք բողոքենք, որ Մեղապարտը հայերեն տպագիր տառեր ստեղծեց, միևնույն է ձեռագրով կկարդայինք: Բայց մենք հիմա չեք կարող պատկերացնել մեր կյանքը առանց տպագրության, որը Մեղապարտը բերեց»,– նշում է նա:

Նարինե Թուխիկյանը գտնում է, որ գյուտերը միշտ կարևոր են, նպաստում են մշակույթի ու արվեստի ավելի արագ տարածմանը, և այդ ամենից ելնելով ու հասկանալով ժամանակի շունչը, թվայնացող դարաշրջանի առանձնահատկությունը՝ իրենք էլ են թանգարանում թվայնացման ճանապարհով ներդրումներ կատարում:

Առաջինը հոլոգրաֆիկ պատկերն է, որն իրենից ներկայացնում է Թումանյանի պատկերը, ով մեկընդմեջ հայտնվում է, քայլում սենյակում, անգամ՝ թերթ կարդում:

«Մարդիկ, ովքեր առաջին անգամ են գալիս, անսպասելիությունից կարկամում են, կարծում են, թե իրենց աչքին երևաց: Ի վերջո, դա պատրանք է, հայտնվում, անհետանում է, բայց մինչ տեսնելը մարդիկ ոտնաձայներն են լսում»,– պատմում է Նարինե Թուխիկյանը:

Թանգարանն ունի նաև եռաչափ անիմացիաներ՝ հիմնված Թումանյանի հեքիաթների վրա, որն այցելուներին մատուցվում է որպես աղանդեր՝ սիմվոլիկ վճարի դիմաց: Թանգարանն ունի բջջային հավելված, պլանշետների ու հեռախոսների մեջ հատուկ ծրագիր ներբեռնելուց հետո հնարավոր է լինում տեսնել ձին թամբող Սասունցի Դավթին, իսկ Թումանյանի մոր դիմանկարի մեջ նրա՝ տարբեր տարիներին ունեցած լուսանկարները:

Թուխիկյանը նշում է, որ Թումանյանը իր ժամանակներում ևս հետևում էր նորագույն սարքավորումներին. «20–րդ դարի սկզբին նորագույն տեխնոլոգիան ստերիոսկոպիկ սարքն էր, որը թույլ էր տալիս եռաչափ պատկեր դիտել: Թումանյանը սրանից 117 տարի առաջ հնարավորություն ուներ սովորական հարթ պատկերը եռաչափ տեսնել: Բացի այդ, 70–ական թթ. իր փոքր աղջիկը՝ Թամարը, ով մասնագիտությամբ ճարտարապետ էր և թանգարանի տնօրենն էր, ստեղծեց Լոռվա ձոր համայնապատկերը. վարագույրները բացվում են, տեսնում ենք Լոռվա ձորը և լսում «Անուշ» օպերայի նախերգանքը: Դա 70–ական թթ. համար նորարարություն էր»,– պատմեց մեր զրուցակիցը:

Հարցին, թե առաջիկայում ի՞նչ ծրագրեր ունեն, պատասխանեց, որ 2019 թ. պետք է նշեն Թումանյանի ծննդյան 150–ամյակը:

«Շատ մեծ ծրագրեր ունենք, արդեն նախապատրաստվում ենք, որոշ առումներով, կարծում եմ, որ մի փոքր ուշացել ենք: Շենքի ներքին նորոգություն պիտի կատարել, բացի այդ, մեր էքսպոզիցիայի դասավորվածությունը չի համապատասխանում ժամանակակից մոտեցումներին: Մենք ունենք նոր հայեցակարգ, որն ավելի գրավիչ կդարձնի և շատ ավելի տրամաբանական կլինի:

Այսօր մենք Թումանյանի կյանքի և գործի մասին պատմում ենք ժամանակագրական առումով, բայց իր պարագայում դա սխալ է: Մենք գտնում ենք, որ նրան պետք է ներկայացնել ըստ ոլորտների՝ Թումանյանը մանկագիր, գրական անձնավորություն, Թումանյանը հայրիկ, ընկեր և այլն»,– ասաց նա:

Ըստ Թուխիկյանի՝ ներկայիս խնդիրներից մեկը Թումանյանին արտասահմանում ճանաչելի դարձնելն է, այդ նպատակով ցանկանում են նրա գրքերը թարգմանել անգլերեն ու գերմաներեն լեզուներով: Այս պահին թարգմանության աշխատանքներ են տարվում, փորձում են դրսում հեղինակավոր հրատարակչություններ գտնել: «Հատընտիրը, որ հավաքել ենք, ներառում է և՛ պոեզիա, և՛ հոդվածներ, որոնք համաշխարհային մշակույթի մասին են՝ Սերվանտեսի, Շեքսպիրի: Վատագույն տարբերակը կլինի այն, որ այստեղ տպագրվեն այդ գրքերը: Վատագույն ոչ որակի առումով, այլ հետո այդ գրքերը դուրս տանելու և ճանաչելի դարձնելու տեսանկյունից»,– ասաց նա:

Թումանյանի տուն–թանգարանում նաև վաճառք են իրականացնում. դրանք գրքեր են, հուշանվերներ, փայտի վրա կատարված փորագրություններ, որ պարունակում են մեծն հայի մտքերը: Միաժամանակ այստեղ Թումանյանի կողմից ստեղծված մտավոր խաղերն են վաճառվում: Ինչպես հայտնի է, Թումանյանը 1915 թ. 3 մտավոր խաղ է ստեղծել, որից երկուսն արդեն թանգարանն ունի, իսկ երրորդի համար մրցույթ է հայտարարվել:

«Փոքրիկ հուշանվերներ ենք պատրաստում: Թումանյանի սենյակում մի դեղատուփ կա, որտեղ ժամանակին պահվել է իր սիրտը մահից հետո: Այդ դեղատուփն ունի բանալի, որի «սրտի բանալի» կոչվող կրկնօրինակը մենք պատրաստել ենք, և մարդիկ դա գնում են իբրև կախազարդ: Ցանկանում ենք Թումանյանի խալաթի ու հողաթափերի կրկնօրինակը ստեղծել այնուհետև վաճառելու համար»,– հավելեց թանգարանի տնօրենը: