Եթե կառավարման նախկին համակարգը վատն էր, ապա ինչո՞ւ է Սերժ Սարգսյանը նախագահի պաշտոնը պահում նաև Սահմանադրության փոփոխությունից հետո

Past.am-ի հյուրն է նախկին Սահմանադրական բարեփոխումների հանձնաժողովի նախագահ, Ազգային ինքնորոշում միավորման առաջնորդ Պարույր Հայրիկյանը:

 

 

– Պարոն Հայրիկյան, նախագահ Սերժ Սարգսյանը խորհրդարանի առաջին նիստում ունեցած իր ելույթում արտահայտեց այն միտքը, որ նոր Սահմանադրությամբ մեծանում է քաղաքական մրցակցությունը և հող է նախապատրաստվում պառլամենտարիզմի զարգացման համար: Իրո՞ք այդպես է, և նկատելի՞ է դա:

 

– Սա ավելի շատ քաղաքագիտական և իրավագիտական հարց է: Սերժ Սարգսյանին ես տվյալ դեպքում մաղթում եմ, որ հասկանա մի բան` եթե դու խոսում ես զարգացման մասին, ապա այդ զարգացման նախադրյալները դրվում են Սահմանադրության մեջ: Սահմանադրությունը ոչ միայն նախանշում է քո զարգացման արդյունքն ու ձեռքբերումների փուլը, նաև սահման է դնում հետագա առաջընթացի կամ հետընթացի համար:

 

Փաստորեն, նախագահը պատկերացում չունի Սահմանադրության դերի, պառլամենտարիզմի և, ընդհանրապես, ժողովրդավարության մասին: Որովհետև այն, ինչ արեց այս սահմանադրությունը, միայն կարելի է կոչել «ժողովրդավարության նվազում» արտահայտությամբ:

Որպեսզի խոսքերս մերկապարանոց չլինեն, ասեմ, որ Սահմանադրություն բառն ինքնին, մանավանդ հայերենում, շատ լավ արտահայտում է հիմնական օրենքի գլխավոր առաքելությունը` սահման դնել իշխանությունների լիազորությունների առջև` հանուն քաղաքացու:

 

Իսկ ի՞նչ է կատարվում իրականում: Այս Սահմանադրությամբ քաղաքացիների իրավունքներն իրենց ճակատագիրը տնօրինելու հարցում առնվազն երկու անգամ կրճատվեցին` նախորդի համեմատությամբ: Նախկինում քաղաքացին կարող էր հինգ տարվա ընթացքում երկու անգամ մասնակցել համապետական վճռորոշ գործողությունների, հիմա` մեկ անգամ:

Կամ քաղաքացին կարող էր ընտրել երկրի գլխավոր դեմքին և մասնակից լինել գործադիր իշխանության ձևավորմանն անմիջականորեն, իսկ այժմ նույնն անում է միջնորդավորված, այն էլ` կրկնակի միջնորդավորված:

 

Եվ ինչպե՞ս կարող ենք մենք գոհունակություն արտահայտել մի Սահմանադրության և նրանից բխող Ընտրական օրենսգրքի նկատմամբ, երբ ներկայացուցչական մարմին կոչվող Ազգային Ժողովը կարող է դառնալ ժողովրդի փոքր հատվածի սեփականությունը: Խնդրեմ` այդ 5 և 7 տոկոսների արգելանքները: Փաստորեն ներկայացուցչական մարմնում չեն կարող լինել այն քաղաքական ուժերը, որոնք ավելի ցածր ձայն են հավաքում: Նշանակում է, եթե ընտրություններին մասնակցում են տասը քաղաքական ուժ, տասից ութը ստանում են չորսական տոկոս, և երկուսը` տասական տոկոս, ապա խորհրդարանի բոլոր ձայները բաժին են հասնում այս երկուսին:

 

– Նախագահը նաև ասում է, որ մեր երկրի հիմնական հիմնախնդիրները, այն է` իշխանության թևերի թերի տարանջատումը և, ընդհանրապես, քաղաքական և սահմանադրական մշակույթի ցածր մակարդակը պայմանավորված են կառավարման նախկին համակարգով: Եվ ապրիլի 2–ի ընտրություններն էլ դա ցույց տվեցին:

 

– Ինձ համար շատ ցավալի է, որ նախագահի մակարդակով նման բաներ են հայտարարվում: Ամերիկյան ցանկացած դպրոցական գիտի, որ իշխանությունների տարանջատման միայն մեկ ճանապարհ կա: Այն ժողովրդի կողմից, այսինքն` իշխանության գլխավոր կրողի կողմից, իշխանության առանձին ճյուղերի ձևավորումն է: Հիմա` ինչպե՞ս դու կարող ես խոսել իշխանությունների տարանջատման մասին, երբ ամբողջ իշխանությունը կենտրոնացրել ես խորհրդարանում:

 

Եվ մի բան` եթե նախորդ համակարգը վատն էր, ապա ինչո՞ւ ես նախորդ համակարգի նախագահի պաշտոնը պահում նաև Սահմանադրության փոփոխությունից հետո: Այս հարցը պետք է տաս, չէ՞, նրան: Եթե նախորդը վատն էր, ապա ինչո՞ւ հրաժարական չես տալիս, ինչո՞ւ ես Սահմանադրության մեջ ամրագրել քո պաշտոնը մինչև վերջ պահելու մասին:

 

– Փաստորեն նախագահն ասում էր նաև, որ նոր Սահմանադրությամբ թուլացրել ենք քաղաքական դիմակայությունը հանրային առճակատման վերածելու վտանգը: Դա լա՞վ բան է երկրի քաղաքական դաշտի առողջացման տեսակետից:

 

– Ժողովրդավարությունը մեր Սահմանադրության մեջ ամրագրված է որպես գլխավոր արժեք: Իսկ ժողովրդավարությունը ենթադրում է տեսակետների, գաղափարների բախում: Միայն բռնապետական երկրներում են խոսում ընտրությունների հաճախականությունը պակասեցնելու ճանապարհով, այսինքն` ժողովրդի դերակատարությունը նվազեցնելու միջոցով, ինչ–որ հանդարտության, խաղաղության, կայունության հասնելու մասին:

 

ժողովրդավարությունը նշանակում է նաև քաղաքացիների` անընդմեջ կրքոտ մասնակցություն: Այլ բան է, որ այդ բուռն մասնակցությունը չպետք է հանգեցնի հանցագործությունների: Սա՛ է խնդիրը:

 

 

Գոհար Սարդարյան

Կիսվել