Ереван, 02.Март.2026,
00
:
00
ВАЖНО


Շարունակվող տոտալիտարիզմ

АНАЛИТИКА
Խորհրդային ժառանգությունն իր ամբողջ հմայքով առկա է հայաստանյան իրականության հետխորհրդային փուլում։ Եթե արտաքին շղարշը և լույսերը չհաշվենք, ապա կյանքի բոլոր ոլորտները սերտորեն կապված են ամբողջատիրական համակարգի հետ։ Այս ամենի ասոցիացիան նախ և առաջ տեղի է ունենում քաղաքականության միջոցով։ Հայաստանում ուզուրպացված են կյանքի բոլոր ոլորտները, որոնք բնորոշ են տոտալիտար համակարգերին։ Այսպես.
 
Իշխանության համակարգի լիարժեք յուրացում այս կամ այն կազմակերպության՝ տվյալ դեպքում կուսակցության կողմից: Սրա ցայտուն օրինակն առկա է Հայաստանում` Ազգային ժողովի գոնե վերջին երկու ընտրություններում նույն կուսակցությունը ձայների կեսից ավելին հավաքելով և հաղթելով, դաշտում միանձնյա որոշումներ կայացնելու իրավունք է ձեռք բերել: Այստեղ չի քննարկվում այդ ընտրությունների թափանցիկ, արդար կամ անարդար լինելու փաստը: Այստեղ առկա է ամբողջատիրությանը տիպական երևույթ, երբ ֆորմալ միջոցն օգտագործվում է ոչ ֆորմալ բացարձակության հասնելու: Այս հանգամանքը մեզանում առավել քան հիմնային, հատկապես, եթե հաշվի առնենք այն հանգամանքը, որ մյուս քաղաքական ուժերն էապես մեկուսացված են կամ ունեն ռեսուրսների բացակայության խնդիր։ Իսկ այդ ռեսուրսների բացակայությունը գալիս է նաև ամբողջատիրության մեկ այլ բնորոշչի առկայությունից՝ տնտեսական փակ համակարգ և մոնոպոլիաներ։ Ամբողջատեր համակարգը, որը Հայաստանում վերահսկում է կյանքի բոլոր ոլորտները, այս հատվածում ևս բացառություն չի կազմում։ Իր մոտ պահելով օլիգարխներին և հովանավորելով մոնոպոլիաները, իշխանությունը մնացած քաղաքական ուժերին զրկում է որևէ առումով ֆինանսական կամ տնտեսական հենարան ունենալ։ Իսկ դա նշանակում է, որ այդ ռեսուրսների կենտրոնացումով հաղթելու հնարավորություն ունեն միայն իշխողները։ Այս ամենը հանգեցնում է միակուսակցական համակարգի, որը կարծես մեզանում նշմարվում է։ Կարելի է չդիտարկել թղթի վրա գրվածը կամ բազմակուսակցական համակարգը։ Մեկ երկու բացառությունները չհաշված, մնացածը կարող են դիտարկվել հանրապետականի կցորդ կամ երիտհանրապետական «կռուժոկներ»։ Այս ֆոնին, շարունակվում են նաև մամուլում խոսակցությունները Սերժ Սարգսյանի ցուցակում չհայտնվելու մասին։ Եթե անգամ, մեր հեռավոր երազներում պատկերացնենք, որ նախագահի ժամկետի ավարտից հետո նա կհրաժարվի վարչապետի պաշտոնից, ապա գործունեության հերթական շղթան առավել կմոտեցնի մեզ խորհրդային հասարակարգին ՝ «գենսեկի» պաշտոնում։ Դե իսկ մնացած ընդդիմության փշրանքներին ընդամենը կարելի է անվանել «տրոցկիստներ», որոնց հետ հարցերի լուծումն ընդամենը ժամանակի խնդիր է։ Պատմության կենսափորձը ցույց է տալիս, որ նման փակ միակուսակցական համակարգերը, որոնք բնորոշ են հետխորհրդային տարածքի երկրներին և դասական ամբողջատիրական ռեժիմներին, ուղղակի կործանման է տանում երկիրը։ Այս պարագայում ոչ թե պետականությունը, այլ հենց երկիրը։ Պետականությունը մնում է ֆորմալ առումով, հետևանքները կործանարար են լինում բնակչության համար։ Սովորաբար, նման համակարգերի քայքայումը սկսում է ներսից։ Ինչպես վերը նշեցինք, սնանկացնելով քաղաքական դաշտը, և այլևս չունենալով մրցակիցներ, իշխող կուսակցությունը չունի որևէ մեկին կամ որևէ կառույցին հակադրվելու խնդիր, որն այնքան կարևոր է ինքնաիրացման համար։ Իսկ անընդհատ ռեսուրսներ սպառող հասարակարգը, տվյալ դեպքում քաղաքական ռեսուրսներ, կայանում է անընդհատ հակադրության և պայքարի մեջ։ Այս հեռանկարը մեզ սպասվում է ապրիլից հետո, եթե հնարավոր է դառնում իշխողների վերարտադրությունը նույն ձևաչափով։

Վահրամ Թոքմաջյան

Past.am վերլուծաբան

От полученных ранений скончалась также супруга покойного Верховного лидера Ирана ХаменеиАрхимандрит армянской церкви: Армян среди жертв в Иерусалиме нетДень благодарности для клиентов в филиале в Эчмиадзин: IDBankПосол Ирана: Мы уважаем подход Армении по диверсификацииФранция выразила «готовность защищать государства Персидского залива от Ирана»СК: В Армении арестовали обвиняемого в убийстве военнослужащего Нарека АкопянаУчастники инкубационной программы Ucom Fellowship посетили UcomСоболезнование лидера Движения «Всеармянский фронт», генерал-майора Аршака КарапетянаПоражение было следствием системы управления. «Паст» Шеф, ЕС деньги не отдал. «Паст»Как воздух и вода необходима новая программа прослушивания. «Паст»Растущий рейтинг Карапетяна может заставить систему пересмотреть правила игры. «Паст»«Загадка» АНИФ: что раскрывают официальные цифры. «Паст»Смена власти, реальная возможность выбора, оздоровление политического поля: формируется новый оппозиционный полюс. «Паст»Частные лица и компании из любой точки мира – всегда желанные клиентыАрхиепископ Хажак Парсамян: Позиция Патриарха Саакa всегда чёткая: он поддерживает Верховного Патриарха Доверие и глобальный охватАрсен Торосян и Рафаэль Бенитес обсудили направления развития сотрудничества с Советом ЕвропыGlobalSource: Ядерный выбор Армении сопряжен с серьезными долговыми рискамиВыбираем лучшие подарки к 8 Марта и оплачиваем через приложение Idram&IDBankВ Гюмри из супермаркета «Вива» в медцентр «Гюмри» доставлено тело 65-летней женщиныАвтодекларирование и новые исключения в Армении: что можно не указывать в налоговой отчетностиКГД Армении— о видах и порогах не подлежащих декларированию необлагаемых налогом доходовВ Грузии временно закрыли дорогу, ведущую к границе с АрмениейВесеннее предложение Ucom: HONOR X7d 5G и ценные подаркиСША перебросили в Британию две эскадрильи истребителей для отправки на Ближний ВостокСегодня мы чтим память жертв сумгаитских погромов․ Лидер Движения «Всеармянский фронт» генерал-майор Аршак КарапетянГосударство на «ара»? Когда заместитель председателя НС забывает о своей должности. «Паст»Предвыборная «благосклонность» к пенсионерам на фоне многомиллионных премий. «Паст»«Не регистрировать и не допускать»: политическая анатомия опасного мышления. «Паст»«Не мойтесь, не купайтесь, не пейте воду — что за «позёрство» такое?» «Паст»Кто станет новыми обвиняемыми по делу «1 марта»? «Паст»Сомнительные «решения» на границе с Грузией: чьи интересы обслуживаются? «Паст»«У меня зазвонил телефон…»: IDBank предупреждает о росте мошенничества по схеме «звонок из банка»Пейзаж Айвазовского выставят на торги в Москве за 60 млн рублейХачанов улучшил свою позицию в рейтинге ATPМишустин: В России в целом находятся около 1 млн. нелегальных иммигрантовUcom признан оператором №1 в Армении с самым быстрым мобильным интернетом и лучшей фиксированной сетью Бессрочные облигации Юнибанка прошли листинг на Армянской фондовой бирже Марукян: Если власти победят, отыграются на пенсионерах за повышение пенсийГубернатор Калифорнии опубликовал мемуарыИран назначил нового посла в ЛиванеСемья Рубена Варданяна: Отказ от апелляции – это не завершение борьбы, а отказ участвовать в фарсеСамолёт авиакомпании American Airlines обстреляли при посадке в КолумбииГуманитарная помощь беженцам из Арцаха в Ехегнадзоре и ВайкеКакого мнение президента о полномочиях Никола Пашиняна? «Паст»Одна «деревня», тысяча статусов и ноль ответов на реальные вопросы: «Паст»Грузовики стоят на границе, а власть хвастается в Facebook: «Паст» Домашний арест блогера Армена Алексаняна отмененПартия «Гражданский договор» одобрила рукоположение этого священнослужителя? Требуется юридическое и официальное разъяснение