Համաշխարհային շուկան հանդարտվել է, իսկ արևը՝ նորից ծագել

Ամբողջ աշխարհին շարունակում է հետաքրքրել՝ Ո՞վ եք դուք, պարոն Թրամփ հարցը: Եվ ամենազարմանալին այն է, որ տարբեր շերտերի համար այս հարցը տարբեր պատասխաններ է ունենում: Մեկի համար նա անկանխատեսելի փսիխոպատ է, համարյա՝ Ապոկալիպսիսի առիթ, մյուսի համար՝ Հիտլեր, Մուսոլինի, երրորդի համար՝ վերածնված Ռեյգան, որով նոր ու փառավոր շրջան կսկսվի Ամերիկայի պատմության մեջ, չորրորդի դեպքում՝ Պուտինի խամաճիկ, ամերիկյան Ժիրինովսկի, իսկ հաջորդի աչքում՝ անպատրաստ արկածախնդիր, համարյա՝ Քաջ Նազար: Ճիշտ է և այն, որ բոլոր այս էմոցիաներն ու հատկապես դրանց հետ կապված զանգվածային նիհիլիզմը համաշխարհային մեդիան էլ ի՛ր հերթին է խորացնում, ասպարեզ բերելով այնպիսի ցցուն վերտառություններ, ինչպիսին է, օրինակ, Թրամփն ու հեղհեղուկ նոր աշխարհակարգը: Որքան էլ տարօրինակ է՝ դեմոկրատներից ու նրանց հետ կապված շրջանակներից զատ, կրակին յուղ են լցնում նաև բոլոր այն հանրապետականները, որոնք Թրամփին նախ և առաջ իրենց իսկ գաղափարախոսությունը–հեղինակությունը ոտնատակ անող դուրսպրծուկ են համարում…

 

Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ԱՄՆ–ն, այնուամենայնիվ, համակարգի, ոչ թե անձերի երկիր է, մեր կարծիքով՝ իրականությունն անհրաժեշտ է որոնել համենայն դեպս ո՛չ ծայրահեղ բևեռներում: Աչքի առաջ ունենալով նաև այն փաստը, որ չէր լինի Թրամփի հաղթանակը, եթե ամերիկյան իսթաբլիշմենթը փոքր–ինչ ավելի ուշադիր լիներ հանրությունից եկող ազդակներին, չբավարարվեր միայն քանակական սոցիոլոգիայի՝ պարզ գլխաքանակ հաշվելու մեթոդին և չտրվեր անփոխարինելի թեկնածուի առաջադրման գայթակղությանը…

 

Ինչ վերաբերում է Ապոկալիպսիսին՝ այս առումով մշտական և կայուն օգնություն կարող է դառնալ շուկայի արձագանքը: Ի տարբերություն մատից հոտ քաշողների վերլուծությունների ու իռացիոնալ տագնապների՝ պրագմատիզմն այստեղ էական կշիռ ունի: Եվ բավական հետաքրքիր էր այն հանգամանքը, որ Թրամփի առաջին ելույթին իսկ, չնայած արդեն արձանագրված ցնցումներին, համաշխարհային շուկան բավական լավատեսորեն արձագանքեց:

 

Ճիշտ է՝ ասիական շուկաները դեռ չեն հասցրել վերականգնվել, և Ճապոնիայի, Հնդկաստանի, նույնիսկ Նոր Զելանդիայի ֆոնդային բորսաները մինչև 6% անկում էին ցույց տալիս երեկ կեսօրվա դրությամբ, սակայն, ընդհանուր առմամբ, շուկան շատ ավելի արագ վերականգնման նշաններ ցույց տվեց, քան նույնիսկ աշխարհի վերջը չհամարվող Բրեքսիթի՛ պարագայում:

 

Փաստացի այդ աութսայդերը հանգստացրեց շուկային՝ հանդես գալով հաղթողի նախագահական ելույթով, որի լեզուն առանձնապես չէր տարբերվում իսթեբլիշմենթի լեզվից...շատ հստակ էր ուղերձը, որ նա պատրաստվում է բոլորի՛ նախագահը լինել՝ Financial Times–ի համար այսպիսի մեկնաբանություն է արել City Index–ի հեղինակավոր փորձագետ Քեթլին Բրուքսը, միաժամանակ հավաստելով, որ շուկայի համարյա բոլոր ցուցանիշները Թրամփի ելույթից հետո էականորեն բարելավվեցին: Նույն եվրոպական ինդեքսներն, օրինակ, այս պահին ընդամենը 0,2–2%–ով են անկում դրսևորում, ինչը, հնարավոր է, այս տողերի հրապարակման պահին արդեն վերադարձած լինի նախկին դիրքին:

 

Մենք ռիսկային ակտիվների մասով բավական տպավորիչ վերականգնման հետ գործ ունենք՝ իր հերթին Bloomberg–ին է փոխանցել Քրեյգ Քոլլինզը՝ լոնդոնյան Bank of Montreal–ի դեպարտամենտներից մեկի տնօրենը, հավելելով, որ հիմնական՝ Dow Jones, NASDAQ ամերիկյան ցուցանիշների արագ վերականգնումն ու ընդամենը 0,3% այսրոպեական անկումը բավական խոսուն է շուկայի ադեկվատության և տարածվող խուճապն արհամարհելու առնչությամբ:

 

Այլ կերպ ասած՝ աշխարհի վերջը հերթական անգամ հետաձգվում է: Եվ ինչպես Օբաման երեկ նկատեց այլևս էքս նախագահության իր առաջին ելույթում՝ արևը շարունակում է արևելքից ծագել, իր ջերմությունից չզրկելով նաև ազատ շուկային, որտեղ, համոզված ենք, բոլոր ցուցանիշները շատ շուտով կդրսևորվեն կոնկրետ ընկերությունների գործունեության, ոչ թե զանգվաային փսիխոզի համատեքստում: