Yerevan, 21.September.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
BREAKING
Lavrov: Russia intends to outline concrete steps to resolve issues in Karabakh Armenia President signs decree on calling snap parliamentary elections on June 20 Armenia President petitions to Constitutional Court Armenia legislature convenes special session to consider new Electoral Code Latvia parliament recognizes Armenian Genocide 145 new cases of COVID-19 confirmed in Armenia Armenia acting Deputy PM receives Iran Ambassador Azerbaijanis advance in territory of Nor Ghazanchi village of Karabakh's Martakert again, negotiations underway Lebanon official to Armenians: You were killed by sword, we—by famine, blockade, but culprit is one Al-Arabia: 10,000 people parade with torches in Yerevan in memory of 1.5 million Armenians killed in Ottoman Turkey Greek PM expects to meet with Erdogan in the near future Armenia Ombudsman on protest held in front of Prosecutor General's Office


Ե՞րբ կվերսկվեն Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ռազմական գործողությունները

ANALYSIS
Կիսվել

Ռուսաստանցի ռազմական փորձագետ Պավել Ֆելգենհաուերը «Առաջին լրատվականի» հետ զրույցում կարծիք է հայտնել, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ռազմական գործողությունները կվերսկսվեն, երբ կողմերը պատրաստ լինեն: «Կարծում եմ՝ կողմերն առայժմ պատրաստ չեն վերսկսել ռազմական գործողությունները, մինչ այդ կպահպանվի հրադադարը: Երբ կողմերը կամ գոնե նրանցից մեկը պատրաստ լինի, կսկսվի նոր սրացում»,- ասել է նա:

Եթե նման կերպ իրերի դրությունը նկարագրեր ֆեյսբուքյան շարքային ստատուսագիր, ապա զարմանալու առիթ չէր լինի, սակայն, երբ դա ասում է ռազմական փորձագետը, հարկ է վերլուծել` իսկապե՞ս այդպես է: Սովորաբար պատերազմների համաշխարհային պատմության մեջ, անգամ կենդանական աշխարհի և սովորական մարդկանց փոխհարաբերություններում ճիշտ հակառակն է տեղի ունենում. երբեք որևէ մեկը ուժ չի կիրառում մյուսի դեմ, եթե վերջինս պատրաստ է պատասխանել առնվազն նույն կերպ:

Եթե վստահ չես, որ հակառակորդդ թույլ է, պաշտպանվելու և հակահարված տալու քեզնից քիչ հնարավորություններ ունի, ապա նրա դեմ հարձակվելը կարող է դառնալ սեփական կործանման պատճառ: Դրա համար գոյություն ունի ռազմավարություն, մարտավարություն, սպառազինությունների մրցավազք, երբ մինչև հարձակման վերջնական որոշում կայացնելը համոզվում ես հաղթանակիդ մեջ: Եթե դիմացինդ պատրաստ է հարձակմանդ և կարող է նույն ցավի հակահարված տալ, ապա պետք է առնվազն դեբիլ լինել, որ հարձակվես` գիտակցելով, որ դրանով որևէ հարց չի լուծվելու:

Հայաստանն ու Ադրբեջանը միշտ պատրաստ են սկսել ռազմական գործողություններ, քանի որ հրադադարի ռեժիմը միշտ խախտվել է և ամեն օր է խոսվել նոր պատերազմի հավանականության մասին: Ամբողջ հարցն այն է, որ դա ցանկալի է միայն Ադրբեջանին: Հետևաբար, Ադրբեջանը պետք է կարողանա հասնել Հայաստանի նկատմամբ այնպիսի առավելության, որ վստահ լինի իր հաղթանակի մեջ: Հայաստան ասելով` նկատի ունեմ նաև Արցախը:

Ադրբեջանը հարձակվեց ապրիլին, քանի որ վստահ էր, որ Հայաստանի նկատմամբ ձեռք է բերել ռազմական որոշակի առավելություն: Դա նույնիսկ մեծ գաղտնիք չէր որևէ մեկի համար, այդ մասին Հայաստանի նախագահն է նույնիսկ հարձակումից կես տարի առաջ ասել, որ «մեր անվտանգության խնդիրները հեռու են լուծված լինելուց», ինչից հետո Ռուսաստանի հետ սպառազինության ձեռքբերման մասին 200 մլն դոլարի վարկային պայմանագիր ստորագրվեց:

Ակնհայտ էր, որ Հայաստանը սպառազինության առումով ունի լուրջ բացեր, ինչից էլ օգտվեց Բաքուն և հասավ որոշ հաջողության, գրավեց, ինչպես պաշտոնապես ասվում է, 800 հեկտար տարածք: Բայց այդ հաջողությունից կարճ ժամանակ անց Ադրբեջանը միանգամից դադարեցրեց ռազմական գործողությունները: Ինչո՞ւ: Նշվում է, որ միջազգային հանրությունը, մասնավորապես` Ռուսաստանը ստիպել են Ադրբեջանին դադարեցնել ռազմական գործողությունները: Բայց մի՞թե պատճառը միայն դա էր: Ո՛չ, իհարկե: Միջազգային հանրությունը միշտ շեշտել է, որ հարցը պետք է լուծվի խաղաղ ճանապարհով:

Բաքուն կանգ առավ, քանի որ հանդիպեց Հայաստանի ուժեղ դիմադրությանը և չնայած սկզբնական նահանջին` նախապատրաստվում էր հակահարձակման: Գրեթե միշտ պաշտպանվող կողմը առաջին հուժկու հարվածից հետո նահանջում է: Դա գրեթե կանոն է բոլոր պատերազմների պատմության մեջ: Այդպես է եղել նաև 1991-1994թթ.: Պարզվեց, որ այդ փոքր հաջողությունը մեծացնելու համար Ադրբեջանից կպահանջվի շատ ավելին, քան այսօր կարող է անել:

Ուստի քանի դեռ Հայաստանն ու Ադրբեջանը պատրաստ են սկսել ռազմական գործողությունները, դրանց մասշտաբային վերսկսումը կարելի է գրեթե բացառել: Դա նույն տրամաբանությունն է, ինչ միջուկային գերտերությունների միջև պատերազմի զրոյական հավանականությունը: Չբացառելով միմյանց դեմ առանձին տեղային բախումները` նրանք երբեք լայնամասշտաբ պատերազմ չեն սկսում, քանի որ երկու կողմն էլ պատրաստ է համարժեք պատասխանել, ինչի արդյունքը կլինի երկու կողմի ոչնչացումը միաժամանակ:

Եթե Հայաստանը պատրաստ չլիներ ռազմական գործողություններին և չունենար այն նվազագույնը, որը հնարավորություն կտար հակագրոհել, ապա կարելի է վստահ լինել, որ Ադրբեջանը չէր կանգնեցնի ռազմական գործողությունները և կգնար մինչև վերջ: Սկսված գործը ավելի հեշտ է շարունակել, քան դադար վերցնել, հակառակորդին վերազինվելու ժամանակ տալ ու նորից հարձակվել: Դա անտրաբանական է: Ուստի Ղարաբաղում կվերսկսվեն ռազմական գործողությունները ոչ թե այն ժամանակ, երբ կողմերը պատրաստ լինեն դրան, այլ այն ժամանակ, երբ կողմերից մեկը` տվյալ դեպքում Հայաստանը, դրան պատրաստ չլինի:

Տիգրան Խաչատրյան

Past.am վերլուծաբան

Կիսվել
Timeline
Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice Ucom Fellowship Participants Meet Ralph Yirikian at UcomUnibank Becomes Title Sponsor of Alashkert Football ClubSergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invite Young Pianists to Apply for the Prestigious Lang Lang Young Scholars ProgramUnibank Call Center Now Available 24/7 on Weekdays Ralph Yirikian Discusses the Challenges of Modern Leadership with Leadership School ParticipantsUnibank Becomes Lead Sponsor of AGBU’s Global Run in Support of Camp NairiUnibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New LocationUcom Continues Large-Scale Network Modernization, Expanding 5G Coverage and Enhancing Connectivity EBRD’s AMD-denominated bonds listed on AMX; Converse Bank acted as underwriterBecome a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yieldThe Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'All Armflix Content Is Once Again Available on UplayHayk Melikyan Opens the 5th Festival of Armenian Culture in KatowiceHarutyun Harutyunyan: “The Government Has No Intention of Applying for EU Membership and Adopted the Law to Prevent a Referendum”Ucom Supports Coca-Cola Fest 2026 “Orran” Students Start the New Academic Year with Support from “The Power of One Dram”It is with deep awareness of the seriousness of this supposition as well as concern that we pose the question of the above headline“Armenian Virtuosos” Scholarship Recipients Take the Stage at the 4th International Festival of Youth Orchestras of the WorldUnibank Launches a New Promotion "U-Teenager": Grand Prize — a Summer Course at One of the Top Universities AbroadSEROOND Begins: Armenia’s First Authored School Model Based on Whole-Child Development, Enabled by AI"Unisport" Advances to the Main Round of the UEFA Futsal Champions League Cybersecurity Course Graduates Take Part in Ucom’s “Junior Academy” ProgramUcom Introduces Green Tariff Plans, Turning Everyday Connectivity into Environmental Impact Ucom Launches “Unity Back to School” Special Offer for the New School YearUcom’s Sales and Service Center Reopens at 7 Sayat-Nova Street in Gyumri "Unisport" Competes in the UEFA Futsal Champions LeagueAram Barseghyan Appointed CEO of Team Telecom Armenia, Hayk Yesayan to Lead Team GroupLetter of Congratulations to His Holiness Karekin II on His 75th Birthday “Side by Side” Program for Artsakh Families in the Sevan Community: IDBankArega Hovsepyan is our candidate for Chair of the Committee on European IntegrationThe Final Round of the Junius Tournament Has BegunAwards Ceremony for the “Top 100 Students of Armenia” Competition: Presentation of CertificatesNew Samsung Galaxy A27 as Part of Ucom’s Special “Back to School 2026” OfferMillennials, Gen Z, or Gen Alpha: How Different Generations Prepare for the New School Year: Idram&IDBankFinancial Literacy at the Republican Center for Children and Youth Tent Camp: Idram & IDBankUnlocking the Secrets of the Financial World at ''Hayordi'' Camp with Idram&IDBankUcom Supports the Second Phase of ArmDrone’s FPV Drone Educational Program "The Power of One Dram" to "Orran" Charitable Non-Governmental OrganizationUcom and Microsoft Innovation Center’s Cybersecurity Education Program Concludes with a Mini CTF CompetitionCustomer Appreciation Day - This Time at IDBank’s “Erebuni” BranchResults of the Junius Tournament Announced: The Next Round AheadUcom Expands International Roaming Capabilities"Urgently Confirm Your Card Details": IDBank Warns of Hotel Booking ScamsMher Ananyan joins Unibank's Management Board Ucom Supports the Launch of "Remember the Animals" Educational Game Moody’s changes the outlook on IDBank’s ratings to positive IDBank Introduces the New Mastercard World Card with Exclusive Travel Benefits and a Special Launch CampaignConverse Bank and Visa expand their strategic partnership to introduce new customer solutions Ucom and FPWC Ensure Round-the-Clock Wildlife Monitoring in Gnishik Through Solar Energy
All Timeline »
Most Popular
1 Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice 2 Unibank Becomes Title Sponsor of Alashkert Football Club 3 Unibank Call Center Now Available 24/7 on Weekdays 4 Ralph Yirikian Discusses the Challenges of Modern Leadership with Leadership School Participants 5 Sergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invit...
Poll