Արժե՞ արդյոք վախենալ մենաշնորհներից
ANALYSIS
Վերջին շրջանում կրկին ակտիվացան մենաշնորհների և հակամենաշնորհային քաղաքականության մասին խոսակցությունները: Այդօրինակ խոսակցություններ թե՛ հասարակության շրջանում, թե՛ պատկան մարմիններում մշտապես եղել է քննարկման առարկա, սակայն մենաշնորհների հարցն այդպես էլ մեր երկրում մնում է չլուծված:
Մենաշնորհների օրինակները մեր երկրում բազմաթիվ են, սակայն բոլորին դասակարգել մեկ խմբի մեջ, այնքան էլ խելամիտ չէ: Բան այն է, որ մտածել, որ եթե տվյալ ոլորտում առկա է մենաշնորհ, ուրեմն դա վատ է և սխալ, մեղմ ասած, խելամիտ չէ: Դեռևս տնտեսագիտության դասական տեսությունների մեջ առանձնացվում են բնական մենաշնորհների տեսակներ, որոնք առավել արդյունավետ են հենց մենաշնորհային պայմաններում: Դրա վառ օրինակը բնական գազի, ջրի, էլեկտրաէներգիայի և նմանատիպ ոլորտներն են:
Այս առումով մեր երկրում վառ օրինակ է կապի ոլորտը, որտեղ այսօր արդեն մրցակցային միջավայը բավականին զարգացած է: Սակայն մտահոգության առիթ է մալուխային ծառայությունների ոչ մոնոպոլ կարգավիճակը, որի արդյունքում յուրաքանչյուր ընկերություն մշակում և ստեղծում է իր ցանցը, որը հսկայական ծախսերի հետ է կապված, և ավելի էֆեկտիվ կլիներ այդ ծախսերն ուղղել ոչ թե մայրաքաղաքում մրցակցային միջավայրը բարելավելուն, այլ հանրապետության տարածքում ինտերնետի հասանելիության շերտը մեծացնելուն:
Այս առումով բացառություն չէ նաև ապրանքների շուկան, որտեղ երբեմն մենաշնորհը կարող է ավելի արդյունավետ աշխատել, քան ազատ մրցակցայինը: Օրինակ վերցնենք առավել շատ քննարկված շաքարավազի շուկան: Այստեղ թեև օրենսդրական կարգավորում չկա, այց շուկան փաստացի գտնվում է մոնոպոլ կարգավիճակում: Սա բնավ չի նշանակում, որ այլ կազմակերպություններ շաքարավազ ներկրելու հնարավորություն չունի, սակայն այստեղ առկա է գնային լուրջ խնդիր: Եթե որևէ ընկերություն ցանկանա ներկրել շաքարավազ և հաշվարկի իր ծախսերը, ապա ակնհայտ կդառնա, որ իր կողմից ներկրած 1 կգ-ի ինքնարժեքն ավելի բարձր է, քան շուկայական գինը: Այս ճեղքվածքն առաջանում է ծավալների փոփոխության պատճառով, այսինքն՝ շաքարավազի հիմնական ներկրողը, օգտագործելով մասշտաբի էֆեկտը, նվազագույնի է հասցնում փոխադրման ծախսերը, ինչի արդյուքում էլ նվազում է միավորի հաշվով ինքնարժեքը, այսինքն՝ այս ոլորտը մրցակցային դարձնելու համար պետք է շուկայում հայտնվի խոշոր խաղացող, որը կկարողանա միանգամից գրավել գոնե շուկայի 1/3 մասը: Միայն այդ դեպքում հնարավոր կլինի ստեղծել մրցակցային միջավայր: Հակառակ դեպքում պետք է ստիպված փաստենք, որ առկա վիճակը առավել արդյունավետ է աշխատում: Սակայն նշենք նաև, որ շուկայի այդպիսի մասնաբաժին գրավելու համար անհրաժեշտ են հսկայական ներդրումներ և ծախսեր, իսկ նման խոշոր ծախսերի գործարանները միշտ չէ, որ պատրաստ են:
Հայկ Բեջանյան
Past.am վերլուծաբան
Prominent Armenian Statesman Levon Sahakyan Passes Away at 89
Ucom’s Unity Packages with the Best Fixed Network in Armenia
Get 1% idcoin at TOON EXPO with Idram&IDBank
Olympic sport should unite people, not become an arena for political campaigns
USD 60 Million: Ameriabank Joins Financing of Firebird’s AI Data Center Construction in Armenia
Statement by Archbishop Bagrat Galstanyan
Financial Literacy Course at YSU: Idram and IDBank
Ameriabank named the Best Bank in Armenia for 2026 by Global Finance magazine
IDBank warns about scams disguised as remote work
AraratBank Donates Proceeds from "Armenian Legends and Poems" to the City of Smile Foundation
The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest Project
Idram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden Mall
Ucom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers
IDBank and Idram Continue Cooperation with the “ZARK” Educational Foundation
IDBank issued the 2nd and 3rd tranches of bonds of 2026
Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams
IDBank Launches Special Campaign for SWIFT Transfers
Converse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets Armenia
Ucom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia
The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025
IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial Tool
Safe Workplace as a Guarantee of Development
Spring Promotion at Megamall from Idram&IDBank
“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms
Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure Funding
IDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles Times
AraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive Year
Ucom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee
Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the Diaspora
New Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBank
New Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBank
UBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK
In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms
Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance Group
IDBank Expands Travel Benefits of Premium Cards
Free Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle East
Love Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris
Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin Branch
Ucom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom
Individuals and businesses, near and far, all welcome
Trust and reach across the globe
Choosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank App
Ucom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable Gifts
AraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback 
“My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.
Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network
Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange
Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia
2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca Cards 
