Արցախի սպարտական իրականությունը և աթենական տեսլականը
BLOG
Կոնստանտին Տեր-Նակալյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է.
Հին Հունաստանի պատմության թերևս ամենադրամատիկ դրվագը Աթենքի և Սպարտայիգլխավորած պոլիսների միությունների դիմակայությունն էր։ Պատմության մեջ այդ կոնֆլիկտները հայտնի են որպես Պելապոնեսյան պատերազմներ։ Այդպիսի պատերազմները մի քանիսն էին ու ընթանում էին փոփոխական հաջողություններով, բայց դրանք սոսկ պատերազմներ չէին՝ տարբեր հունական պոլիսների միջև։ Այդ պատերազմները աշխարհայացքների ու քաղաքակրթական մոդելների միջև էին․ մի կողմից բացարձակ միլիտարիզացված սպարտական մոդելն էր, մյուս կողմից ավելի համակողմանի զարգացած ու բալանսավորված աթենական մոդելն էր։
Պատերազմներն ընթանում էին փոփոխական հաջողությամբ, բայց, պատմության մեջ շատ չխորոնալով, ասեմ․ թեև Սպարտան հիմնականում հաղթում էր առանձին ճակատամարտերում ու հերթական պատերազմներում և անգամ գրավեց հենց Աթենքը, բայց, ի վերջո, Սպարտան պարտվեց և դուրս մղվեց հիմնական դերակատարի իր ավանդական դիրքերից։ Սպարտական հասարակության մոդելի խնդիրը միակն էր․ Սպարտան չուներ այնքան մարդկային ռեսուրս, որ դինամիկ լրացներ իր կորուստները, և դրա հատընտիր զինվորների թիվը նվազում էր ամեն ճակատամարտից հետո՝ անախ նրանից՝ հաղթո՞ւմ էին սպարտացիները, թե՞ պարտվում։ Ու մի գեղեցիկ օր պարզվեց, որ Սպարտան պարզապես չունի բավարար քանակով բնակչություն, որպեսզի դիմակայի իր ախոյաններին, իսկ Աթենքը, որը ոչ պակաս մարտական ու ոչ մարտական կորուստներ էր կրում այդ պատերազմներում, այդուհանդերձ կարողանում էր լրացնել իր կորուստները և հզորացնել իր դիրքերը։
Վերադառնանք մեր օրեր։ Ունենք մերօրյա Սպարտա՝ ի դեմս Արցախի։ Հայաստանի այս մասը նույնքան միլիտարիզացված է, որքան պատմական Սպարտան ու չափազանցություն չի լինի, եթե ասենք, որ Արցախը գոյատևում է հիմնականում բանակի ու բանակին կից ենթակառուցվածքների շնորհիվ։ Հարցը միայն ֆինանսական-նյութկան կողմում չէ։ Մարդիկ ծնվում ու մահանում են պերմանենտ պատերազմի պայմաններում, գոյատևում են պատերազմող պետության տրամաբանությունում և իրենց կյանքը հիմնականում դասավորում են այս պարադիգմայում։
Լա՞վ է արդյոք սա։ Չգիտեմ։ Մի կողմից՝ պերմանենտ պատերազմի պայմաններում այլ կերպ անհնար է։ Սակայն մյուս կողմից, աչքներիս տակ ունենք Սպարտայի պատմական դասը, երբ ինչ որ մի պահ՝ 1 կամ 11 պատերազմներից հետո, 10 կամ 100 ճակատամարտերից հետո, էլ բավարար քանակով զինվոր չես ունենում, որովետև բնակչությունը չի կարողանում վերարտադրվել միլիտարիզացված հասարակությունում բավարար արագությամբ։
Ու սա ստեղծում է օրվա հրամայական՝ Սպարտական իրականությունից՝ Աթենական տեսլականի անցնելու մեխանիզմների վերաբերյալ։ Դա չի նշանակում զգոնություն թուլացնել։ Բնավ։ Դա պարզապես նշանակում է մեխանիզմների ու ենթակառուցվածքների կայացում, որոնց առկայության պարագայում Արցախի հայի համար այլընտրանքը բանակի ու անորոշության/արտագաղթի մեջ չի լինի։ Արցախի հային հիմա զենքից ու տուշոնկայից ոչ պակաս պետք է հենց այդ ալընտրանքը։ Արցախին ու մնացյալ Հայաստանին պետք է զինվոր՝ լավ զինված ու մշտապես զգոն, բայց լավ զինված ու մշտապես զգոն զինվոր չի լինում մի տեղ, որտեղ թիկունքում անորոշությունն է ու չարաբաստիկ «գաղջը», բայց այդ մասին՝ հաջորդիվ։
Prominent Armenian Statesman Levon Sahakyan Passes Away at 89
Ucom’s Unity Packages with the Best Fixed Network in Armenia
Get 1% idcoin at TOON EXPO with Idram&IDBank
Olympic sport should unite people, not become an arena for political campaigns
USD 60 Million: Ameriabank Joins Financing of Firebird’s AI Data Center Construction in Armenia
Statement by Archbishop Bagrat Galstanyan
Financial Literacy Course at YSU: Idram and IDBank
Ameriabank named the Best Bank in Armenia for 2026 by Global Finance magazine
IDBank warns about scams disguised as remote work
AraratBank Donates Proceeds from "Armenian Legends and Poems" to the City of Smile Foundation
The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest Project
Idram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden Mall
Ucom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers
IDBank and Idram Continue Cooperation with the “ZARK” Educational Foundation
IDBank issued the 2nd and 3rd tranches of bonds of 2026
Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams
IDBank Launches Special Campaign for SWIFT Transfers
Converse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets Armenia
Ucom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia
The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025
IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial Tool
Safe Workplace as a Guarantee of Development
Spring Promotion at Megamall from Idram&IDBank
“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms
Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure Funding
IDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles Times
AraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive Year
Ucom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee
Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the Diaspora
New Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBank
New Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBank
UBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK
In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms
Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance Group
IDBank Expands Travel Benefits of Premium Cards
Free Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle East
Love Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris
Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin Branch
Ucom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom
Individuals and businesses, near and far, all welcome
Trust and reach across the globe
Choosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank App
Ucom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable Gifts
AraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback 
“My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.
Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network
Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange
Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia
2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca Cards 
