Արյունը «մտապահում է» ֆաստֆուդը. գիտնականները տագնապալի կենսաբանական հետք են հայտնաբերել

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին 

Գիտնականներն առաջին անգամ բնորոշ նյութափոխանակային «դրոշմ» են հայտնաբերել պարբերաբար մեծ քանակությամբ ուլտրա-վերամշակված սնունդ օգտագործող մարդկանց արյան մեջ։ Հետազոտությունը, որի արդյունքները հրապարակվել են Critical Reviews in Food Science and Nutrition հանդեսում, օգնում է բացատրել, թե ինչու է նման սնունդը նախկինում արդեն բազմիցս կապվել սրտանոթային հիվանդությունների, երկրորդ տիպի շաքարային դիաբետի, ճարպակալման, քաղցկեղի որոշ տեսակների զարգացման բարձր ռիսկի և վաղաժամ մահացության հետ։

Աշխատանքն իրականացրել է միջազգային հետազոտական խումբը՝ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության Քաղցկեղի ուսումնասիրության միջազգային գործակալության մասնագետների ղեկավարությամբ։ Եվրոպական նման խոշոր ընտրանքի վերլուծության համար առաջին անգամ օգտագործվել է թիրախային մետաբոլոմիկայի մեթոդը։ Դա նյութափոխանակության գործընթացում առաջացող մոլեկուլներն ուսումնասիրող գիտության մի ուղղություն է, որը հնարավորություն է տալիս գնահատել, թե ինչպես է սնունդն ազդում օրգանիզմում ընթացող կենսաքիմիական գործընթացների վրա։

Հետազոտության մեջ ընդգրկվել են եվրոպական մասշտաբային European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition (EPIC) նախագծի 15 հազար 200 մասնակիցներ։ Գիտնականները մանրամասն վերլուծել են կամավորների սննդակարգը՝ դասակարգելով մթերքները ըստ NOVA համակարգի, որը սնունդը բաժանում է չորս՝ նվազագույն վերամշակվածից մինչև ուլտրա-վերամշակված կատեգորիաների։

Այնուհետև հետազոտողներն ուսումնասիրել են մասնակիցների արյան նմուշները՝ որոշելով տարբեր մետաբոլիտների և ճարպաթթուների խտությունները, որից հետո վիճակագրական մոդելների օգնությամբ այդ ցուցանիշները համադրել են ուլտրա-վերամշակված սննդի օգտագործման մակարդակի հետ՝ հաշվի առնելով տարիքը, կենսակերպը և այլ գործոններ, որոնք կարող էին ազդել արդյունքների վրա։

Վերլուծությունը ցույց է տվել, որ ուլտրա-վերամշակված մթերքների օգտագործումը կապված է 22 տարբեր մետաբոլիտների մակարդակի փոփոխության հետ։ Այն մարդկանց շրջանում, որոնք ավելի հաճախ են նման սնունդ ներառել իրենց սննդակարգում, նկատվել է այնպիսի միացությունների բարձր պարունակություն, որոնք ճարպաթթուների խաթարված օքսիդացման և էներգիայի արտադրության համար պատասխանատու բջջային կառուցվածքների՝ միտոքոնդրիումների դիսֆունկցիայի ցուցիչներ են։

Միաժամանակ նրանց մոտ նվազել է բջջային թաղանթների կայունության, դրանց թափանցելիության և բջիջների միջև ազդանշանների բնականոն փոխանցման պահպանման համար անհրաժեշտ մի քանի կարևոր լիպիդների խտությունը։

Հեղինակների կարծիքով՝ այդ պատկերը վկայում է այն մասին, որ ուլտրա-վերամշակված սնունդը կարող է խաթարել ճարպերի բնականոն փոխանակությունը՝ ուժեղացնելով օրգանիզմում լիպիդների ներքին սինթեզը և միաժամանակ վատթարացնելով դրանց բնական վերամշակումը։

Բացի դրանից, հետազոտությունը բացահայտել է փոփոխություններ արյան պլազմայի ութ ճարպաթթուների կազմում։ Ուլտրա-վերամշակված մթերքների ավելի մեծ սպառումն ուղեկցվել է ստեարինաթթվի մակարդակի բարձրացմամբ. դա մի ցուցանիշ է, որը կարող է վկայել հագեցած ճարպերի մեծ սպառման կամ նյութափոխանակության խանգարումների մասին։ Միաժամանակ աճել են երկարաշղթա բազմոչհագեցած ճարպաթթուների խտությունները։

Հետազոտողների կարծիքով՝ դա հուշում է, որ ուլտրա-վերամշակված սննդի ազդեցությունը չի սահմանափակվում միայն դրանում պարունակվող ճարպերով։ Հեշտ յուրացվող ածխաջրերի ավելցուկային քանակությունը ևս ընդունակ է խթանել օրգանիզմում սեփական լիպիդների սինթեզը՝ փոխելով նյութափոխանակությունը։

Հեղինակները կարծում են, որ պաշտպանիչ ճարպաթթուների նվազման և մետաբոլիկ սթրեսի նշանների հայտնվելու համակցումը կարող է լինել այն մեխանիզմներից մեկը, որի միջոցով ուլտրա-վերամշակված մթերքները բարձրացնում են խրոնիկական հիվանդությունների վտանգը։ Նման սնունդը ոչ միայն դուրս է մղում սննդակարգից ավելի օգտակար մթերքները, այլև, հավանաբար, անբարենպաստ կենսաքիմիական գործընթացներ է գործարկում բջջային մակարդակում։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ