Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Աշխարհը կանգնած է նոր վտանգի առաջ. հակաբիոտիկներին դիմացկուն բակտերիաները սպառնում են միլիոնավոր մարդկանց

Տասնամյակներ շարունակ հակաբիոտիկները համարվել են բժշկության ամենամեծ ձեռքբերումներից մեկը։ Դրանք փրկել են միլիոնավոր մարդկանց կյանքեր՝ հաղթահարելով նախկինում մահացու համարվող բազմաթիվ վարակներ։ Սակայն այսօր աշխարհի գիտնականներն ու բժիշկները ահազանգում են նոր վտանգի մասին. հակաբիոտիկներին դիմացկուն բակտերիաները (հակամանրէային կայունություն) կարող են մոտ ապագայում դառնալ մարդկության առողջության գլխավոր սպառնալիքներից մեկը։

Փորձագետների գնահատմամբ՝ եթե իրավիճակը չփոխվի, առաջիկա տասնամյակներում սովորական վարակները կրկին կարող են դառնալ դժվար բուժվող կամ նույնիսկ մահացու։

Past.am-ը ներկայացնում է, թե ինչ է հակաբիոտիկակայունությունը, ինչու է այն զարգանում և ինչ հետևանքներ կարող է ունենալ։

Ի՞նչ է հակաբիոտիկակայունությունը

Հակաբիոտիկները նախատեսված են բակտերիաների ոչնչացման կամ դրանց աճը դադարեցնելու համար։ Սակայն բակտերիաները կենդանի օրգանիզմներ են, որոնք ժամանակի ընթացքում կարող են փոխվել և հարմարվել։

Երբ հակաբիոտիկները հաճախ կամ սխալ են օգտագործվում, որոշ բակտերիաներ «սովորում են» դիմակայել դրանց ազդեցությանը։ Արդյունքում նախկինում արդյունավետ դեղամիջոցները դադարում են աշխատել, իսկ վարակների բուժումը դառնում է շատ ավելի բարդ։

Այս երևույթը կոչվում է հակաբիոտիկակայունություն։

Ինչո՞ւ է խնդիրը սրվում

Մասնագետները նշում են մի քանի հիմնական պատճառ։

Առաջինը՝ հակաբիոտիկների անհարկի օգտագործումն է։ Շատ մարդիկ հակաբիոտիկ են ընդունում նույնիսկ այն դեպքերում, երբ հիվանդությունը վիրուսային է, օրինակ՝ մրսածության կամ գրիպի ժամանակ։ Սակայն հակաբիոտիկները վիրուսների վրա չեն ազդում։

Երկրորդ պատճառը բուժման կուրսը ժամանակից շուտ դադարեցնելն է։ Երբ հիվանդը իրեն լավ է զգում և դադարեցնում է դեղերի ընդունումը, որոշ բակտերիաներ կարող են կենդանի մնալ և հետագայում ավելի դիմացկուն դառնալ։

Մեկ այլ կարևոր գործոն է հակաբիոտիկների լայն կիրառումը անասնապահության և գյուղատնտեսության ոլորտներում, ինչը նույնպես նպաստում է կայուն բակտերիաների տարածմանը։

Ինչո՞ւ է սա վտանգավոր

Եթե բակտերիաները դառնում են դիմացկուն, նույնիսկ սովորական վարակների բուժումը կարող է երկարել կամ բարդանալ։

Բժիշկները ստիպված են լինում կիրառել ավելի ուժեղ, ավելի թանկ և երբեմն ավելի մեծ կողմնակի ազդեցություններ ունեցող դեղամիջոցներ։ Որոշ դեպքերում արդյունավետ բուժման տարբերակներն արդեն սահմանափակ են։

Այս խնդիրը կարող է ազդել նաև վիրահատությունների, օրգանների փոխպատվաստման, քաղցկեղի բուժման և այլ բժշկական միջամտությունների անվտանգության վրա, քանի որ այդ գործընթացներում վարակների կանխարգելումը կարևոր նշանակություն ունի։

Ի՞նչ են կանխատեսում գիտնականները

Առողջապահության ոլորտի մասնագետները հակաբիոտիկակայունությունը դասում են 21-րդ դարի ամենամեծ առողջապահական մարտահրավերների շարքին։

Նրանց կարծիքով, եթե հակաբիոտիկների կիրառման նկատմամբ վերահսկողությունը չուժեղացվի և նոր դեղամիջոցների մշակումը չարագանա, ապագայում բուժումը կարող է զգալիորեն դժվարանալ։

Հենց այդ պատճառով բազմաթիվ երկրներ ներդրում են կատարում նոր հակամանրէային դեղամիջոցների, արագ ախտորոշման մեթոդների և վարակների կանխարգելման ծրագրերի մշակման մեջ։

Ի՞նչ կարող է անել յուրաքանչյուր մարդ

Բժիշկները հիշեցնում են, որ հակաբիոտիկների արդյունավետությունը պահպանելու գործում կարևոր դեր ունի նաև յուրաքանչյուր քաղաքացի։

Մասնագետները խորհուրդ են տալիս.

• հակաբիոտիկներ ընդունել միայն բժշկի նշանակմամբ,

• երբեք ինքնուրույն չընտրել կամ չփոխել դեղամիջոցը,

• ամբողջությամբ ավարտել նշանակված բուժման կուրսը,

• չօգտագործել ուրիշին նշանակված հակաբիոտիկներ,

• չպահել և հետագայում չօգտագործել «մնացած» դեղերը առանց բժշկական խորհրդատվության։

Հայաստանը նույնպես պետք է զգոն լինի

Հակաբիոտիկակայունությունը համաշխարհային խնդիր է, սակայն այն վերաբերում է նաև Հայաստանին։ Մասնագետները կարևորում են հակաբիոտիկների պատասխանատու կիրառումը, բնակչության իրազեկվածության բարձրացումը և բժշկական հսկողության ուժեղացումը։

Բացի այդ, անհրաժեշտ է շարունակել հիվանդանոցներում վարակների վերահսկման միջոցառումների կատարելագործումը և խթանել հակաբիոտիկների ճիշտ նշանակման մշակույթը։

Հակաբիոտիկները շարունակում են մնալ ժամանակակից բժշկության կարևորագույն գործիքներից մեկը, սակայն դրանց արդյունավետությունը անսահման չէ։ Եթե դրանք կիրառվեն անհարկի կամ սխալ ձևով, բակտերիաները կարող են զարգացնել դիմադրողականություն, և բուժումը կդառնա ավելի դժվար։

Մասնագետների համոզմամբ՝ այս խնդրի լուծումը կախված է ոչ միայն բժիշկներից և գիտնականներից, այլև յուրաքանչյուր մարդուց։ Հակաբիոտիկների պատասխանատու օգտագործումը կարող է օգնել պահպանել դրանց արդյունավետությունը նաև ապագա սերունդների համար։

Past.am-ը շարունակելու է հետևել առողջապահության ոլորտի կարևոր զարգացումներին և ներկայացնել հանրությանը գիտական փաստերի վրա հիմնված վերլուծական նյութեր։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ