Yerevan, 05.July.2026,
00
:
00
BREAKING


Հայաստանի տնտեսությունը վտանգավոր շրջադարձի առաջ

ECONOMICS

Հայ-ռուսական հարաբերությունների շարունակական վատթարացումը, որը վերջին տարիներին խորացել է Նիկոլ Փաշինյանի իշխանավարման ընթացքում, արդեն դուրս է եկել միայն քաղաքական հարթությունից և աստիճանաբար վերածվում է տնտեսական լուրջ սպառնալիքի Հայաստանի համար։ Տարբեր փորձագետներ և տնտեսական շրջանակներ պարբերաբար զգուշացնում են, որ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների խզումը կամ Եվրասիական տնտեսական միությունից դուրս գալը կարող է Հայաստանի համար ունենալ ծանր և երկարաժամկետ հետևանքներ։

Վերջին շրջանում ռուսական կողմից ևս բազմիցս հնչել են նախազգուշացումներ, որ տնտեսական համագործակցության ներկայիս մակարդակի պահպանումը հնարավոր է միայն գործընկերային հարաբերությունների պահպանման դեպքում։ Մասնագետների գնահատմամբ՝ Եվրասիական տնտեսական միությունից դուրս գալու պարագայում Հայաստանը կարող է կորցնել իր համախառն ներքին արդյունքի 15-20 տոկոսը, ինչը գնահատվում է առնվազն 5 միլիարդ դոլար։

Այս ֆոնին առավել մտահոգիչ են նաև առևտրաշրջանառության վերջին տվյալները։ Հայաստանի՝ Եվրոպական միությանն անդամակցելու ձգտումների շուրջ ակտիվ քննարկումների պայմաններում, մեր երկրների միջև ապրանքաշրջանառությունը 2025 թվականին կտրուկ նվազել է՝ 45,4 տոկոսով։ Տնտեսագետների կարծիքով՝ սա արդեն ազդանշան է, որ քաղաքական լարվածությունը սկսում է անմիջական ազդեցություն ունենալ տնտեսության վրա։

Հայաստանը Եվրասիական տնտեսական միությանը միացել է 2015 թվականին։ Այդ ժամանակ երկրի համախառն ներքին արդյունքը կազմել է 10,55 միլիարդ դոլար, իսկ տասը տարվա ընթացքում այն աճել է մինչև 26,37 միլիարդ դոլար։ Տնտեսական աճի այս ցուցանիշները հաճախ կապվում են ընդհանուր շուկայի հնարավորությունների, արտահանման ծավալների մեծացման և էներգետիկ արտոնյալ պայմանների հետ։

Հայաստանի համար առանցքային նշանակություն ունի նաև ռուսական շուկան։ Այս պահին հայկական արտահանման մոտ 25 տոկոսը բաժին է ընկնում Ռուսաստանին։ Բացի դրանից, Հայաստանը շարունակում է օգտվել բնական գազի արտոնյալ սակագնից։ Ռուսաստանը Հայաստանին գազ է մատակարարում 1000 խորանարդ մետրի դիմաց 177,5 դոլար գնով, մինչդեռ եվրոպական շուկայում նույն ծավալի գինը հասնում է 633 դոլարի։ Տնտեսագետների համոզմամբ՝ նման տարբերությունը կարևոր դեր ունի ինչպես բիզնեսի մրցունակության, այնպես էլ հասարակ քաղաքացիների սոցիալական վիճակի պահպանման հարցում։

Փորձագիտական շրջանակներում ավելի հաճախ են հնչում գնահատականներ, որ արտաքին քաղաքական կտրուկ շրջադարձերը կարող են ծանր հարված հասցնել Հայաստանի տնտեսությանը, հատկապես այն պայմաններում, երբ երկիրը շարունակում է կախված մնալ արտաքին շուկաներից, էներգակիրներից և արտահանման հիմնական ուղղություններից։

Այս ամենի ֆոնին իշխանությունները շարունակում են խուսափել Եվրասիական տնտեսական միությունից դուրս գալու հնարավոր հետևանքների մասին բաց և առարկայական քննարկումներից։ Սակայն արդեն այսօր ակնհայտ է, որ նման գործընթացը կարող է անմիջական ազդեցություն ունենալ յուրաքանչյուր քաղաքացու կյանքի վրա՝ սկսած գների աճից մինչև աշխատատեղերի կրճատում և տնտեսական անկայունություն։

Քաղաքական և տնտեսական բազմաթիվ վերլուծաբաններ համոզված են, որ Հայաստանի զարգացման և կայունության համար անհրաժեշտ է կանխել նոր տնտեսական ցնցումները և վերականգնել կանխատեսելի ու հավասարակշռված արտաքին քաղաքականությունը, քանի դեռ դրա հետևանքները չեն դարձել անդառնալի։

EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month "Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven Visions is redefining world-class hospitality Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank "Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick" “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025 Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in ArmeniaUnibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders Business registration is now available at UnibankUp to 20% idcoin for International Shopping with IDBank Visa CardsAI Solutions, Expanded Geography and Much More. Eventhub's New Features and Offers Unibank and Unisport took part in the "Tricolor" Yerevan Beat Run. Moody’s affirms IDBank’s Ba3 rating with a stable outlookUcom’s Sales and Service Center Reopens at 16 Bagratunyats Street Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing ImpairmentsUcom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026 Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in BarcelonaTop Travel Destinations of 2026: IDBank Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBankMoody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook ''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram'' Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026 Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBankWildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase ServiceZCMC Joins the United Nations Global Compact Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee From Small Steps to Big Changes: “The Power of One Dram” Turns 6Junius is back — with a new tournament and valuable prizes Ameriabank and FMO Sign EUR 120 Million Agreement to Support MSMEs and Advance Green Finance in Armenia International Children’s Day with EU and “Armenian Virtuosos”There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan Firebird’s AI Megaproject Enters Final Stage of Phase One Construction0% Commission on Leveraged Share Purchases via the ARARATBANK Trading PlatformCustomer Appreciation Day in Gyumri: IDBankSolis CJSC, managed by Amber Capital and combining a portfolio of solar power plants, issues bonds Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in a Panel Discussion at RISE Powered by Silicon Mountains Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank Ameriabank Won in 4 Categories at AMX Awards 2026