Yerevan, 09.April.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
BREAKING
Lavrov: Russia intends to outline concrete steps to resolve issues in Karabakh Armenia President signs decree on calling snap parliamentary elections on June 20 Armenia President petitions to Constitutional Court Armenia legislature convenes special session to consider new Electoral Code Latvia parliament recognizes Armenian Genocide 145 new cases of COVID-19 confirmed in Armenia Armenia acting Deputy PM receives Iran Ambassador Azerbaijanis advance in territory of Nor Ghazanchi village of Karabakh's Martakert again, negotiations underway Lebanon official to Armenians: You were killed by sword, we—by famine, blockade, but culprit is one Al-Arabia: 10,000 people parade with torches in Yerevan in memory of 1.5 million Armenians killed in Ottoman Turkey Greek PM expects to meet with Erdogan in the near future Armenia Ombudsman on protest held in front of Prosecutor General's Office


«Իրական Հայաստանի» գաղափարախոսություն․ պետականության ամրապնդո՞ւմ, թե՞ ազգային ինքնության սահմանափակում

Կիսվել

The Armenian Mirror-Spectator-ում հրապարակված քաղաքագետ Վահան Զանոյանի վերլուծական հոդվածը անդրադառնում է Հայաստանի ներքաղաքական դիսկուրսում ակտիվորեն շրջանառվող «Իրական Հայաստանի» գաղափարախոսությանը՝ փորձելով բացահայտել դրա իրական նպատակներն ու հնարավոր հետևանքները։

Հեղինակը նշում է, որ 2020 թվականի պատերազմից հետո Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը կառուցվել է «ճկվելու, բայց չկոտրվելու» տրամաբանության վրա։ 

Սակայն նրա գնահատմամբ՝ խնդիրը միայն ժամանակավոր անվտանգության ապահովումը չէ, այլ ավելի խորքային միտում է ձևավորվում՝ ուղղված ազգային հիշողության և ինքնագիտակցության վերափոխմանը։

Զանոյանը փաստում է, որ վերջին տարիներին իշխանությունների քայլերը հաճախ անցնում են զուտ անվտանգային անհրաժեշտությունից այն կողմ։ Դրանց թվում նա նշում է ցեղասպանության թեմայի նսեմացումը, պատմական արդարության հարցի երկրորդականացումը, Բաքվում պահվող հայ գերիների խնդրի դուրս մղումը բանակցություններից, ազգային խորհրդանիշների՝ այդ թվում Արարատի պատկերային նշանակության թուլացումը, ինչպես նաև Հայ Առաքելական եկեղեցու նկատմամբ քննադատական վերաբերմունքը։ Նրա համոզմամբ՝ այս ամենը միասին դիտարկելիս ձևավորվում է մի ընդհանուր քաղաքական գիծ, որը նպատակ ունի վերաձևակերպել ազգային ինքնությունը։

Հոդվածում առանձնացվում են «Իրական Հայաստանի» գաղափարախոսության հիմնական դրույթները և դրանց ենթատեքստը։ 

Առաջինը հայրենիքի նույնացումն է պետության հետ՝ այն սահմանելով բացառապես ներկայիս Հայաստանի Հանրապետության տարածքով։ Զանոյանը համաձայն է, որ պետականությունը առանցքային արժեք է, սակայն ընդգծում է, որ դա չի կարող բացառել ազգային հիշողությունը, պատմական տարածքները, սփյուռքի դերակատարությունն ու մշակութային ժառանգությունը։ Նրա գնահատմամբ՝ նման մոտեցումը հանգեցնում է ազգային ինքնության սահմանափակման։ 

Երկրորդ կարևոր դրույթը ազգ և բնակչություն հասկացությունների տարանջատումն է, որտեղ քաղաքական սուբյեկտ է դիտվում միայն քաղաքացին, իսկ էթնիկ պատկանելությունը դուրս է մղվում պետական որոշումների շրջանակից։ Թեև իրավական տեսանկյունից այս մոտեցումը հիմնավորված է, հեղինակը նշում է, որ այն կարող է թուլացնել ազգային միասնականության զգացումը և նվազեցնել սփյուռքի դերակատարությունը։

Երրորդ առանցքային գաղափարը պետության դիտարկումն է որպես բարեկեցության հասնելու միջոց։ «Ապրիր այնտեղ, որտեղ հաց կա» տրամաբանությունը, ըստ Զանոյանի, վտանգավոր է այն առումով, որ կարող է երկրորդ պլան մղել ինքնորոշման, արժանապատվության և անկախության գաղափարները։ Նա հիշեցնում է, որ Հայաստանի առաջին Հանրապետությունը ձևավորվել է ոչ թե բարեկեցության որոնմամբ, այլ գոյության և ինքնորոշման պայքարի արդյունքում։

Հեղինակը քննադատում է նաև այն մոտեցումը, ըստ որի մարդը ներկայացվում է որպես բարձրագույն արժեք՝ առանց բավարար շեշտադրելու ազգային և պետական արժեքների կարևորությունը։ 

Նրա կարծիքով՝ նման մեկնաբանությունը կարող է նսեմացնել այն հիմքերը, որոնց վրա ձևավորվել է հայկական պետականությունը։

Առանձնակի ուշադրություն է դարձվում նաև վերանայման գաղափարին, ըստ որի բոլոր արժեքներն ու ճշմարտությունները պետք է մշտապես վերաիմաստավորվեն։ 

Զանոյանը զգուշացնում է, որ նման մոտեցումը կարող է կասկածի տակ դնել նույնիսկ պատմական փաստերը, ինչը վտանգավոր է ազգային հիշողության պահպանման տեսանկյունից։

Միևնույն ժամանակ, հեղինակը դրական է գնահատում արտաքին քաղաքականության բազմազանեցման գաղափարը, որը ենթադրում է կախվածության նվազեցում մեկ ուժից և հարաբերությունների զարգացում տարբեր կենտրոնների հետ։ Սակայն նա ընդգծում է, որ այդ գործընթացը պահանջում է նուրբ և հաշվարկված դիվանագիտություն։

Ամենակտրուկ քննադատությունը վերաբերում է այն պնդմանը, թե խաղաղությունը անվտանգության գլխավոր երաշխիքն է։ Զանոյանի համոզմամբ՝ իրականում հակառակն է՝ անվտանգությունն է ապահովում խաղաղությունը, և առանց հզոր պաշտպանական համակարգի խաղաղությունը չի կարող լինել կայուն։

Հեղինակը նաև նշում է, որ տնտեսական և ենթակառուցվածքային որոշ առաջընթացներ հաճախ ներկայացվում են որպես այս գաղափարախոսության արդյունք, մինչդեռ դրանք կարող էին ապահովվել նաև առանց ազգային ինքնության վերաիմաստավորման փորձերի։

Վերջում Զանոյանը ընդգծում է, որ ինքնիշխանության իրական նպատակն ինքնորոշումն է՝ ժողովրդի բնական զարգացման և ազգային ինքնության պահպանման պայմաններում։ Նրա գնահատմամբ՝ եթե պետականությունը զրկվում է ազգային բովանդակությունից, այն կորցնում է իր խորքային իմաստը, իսկ ինքնիշխանությունն առանց ինքնության վերածվում է ձևականության։

Կիսվել
Timeline
“A friend” needs money urgently. IDBank warns that trust can be exploited on social media.Denationalizing the ‘Map’ (Reflections on the ‘Real Armenia Ideology’)AraratBank at Leasing EXPO 2026: Special Leasing Offer for Energy-Efficient EquipmentUcom Offers Virtual Cloud Server (VPS) ServiceIDBank Participates in Regional Conference of the Union of Banks of Armenia, Presenting Innovative Tools for the SME SectorUp to 25% idcoin When Buying Airline Tickets with IDBank Premium CardsAcba bank and the U.S.-based Interactive Brokers have signed an agreementIDBank and Idram Alongside the “Matemik” NGOIDBank Participates in Regional Conference of the Union of Banks of ArmeniaConverse Bank Receives STP Excellence Award Once AgainUnibank to participate in Leasing Expo 2026 with a special offerAraratBank in Lori: Competitive Solutions for Business and Economic DevelopmentIDBank to Provide Scholarships Worth 35 Million Drams to 103 Artsakh Students at YSUUnibank joins the Partnership for Carbon Accounting Financials (PCAF)Safe environment – Equal opportunitiesAraratBank Receives STP Excellence Award from Commerzbank AGWorld Autism Awareness Day reminds us: culture is how we learn to see and embrace one anotherIDBank Receives Commerzbank’s STP Excellence Award 2025IDBank Presented a Special Offer at TOON EXPO 2026FINTECH360 International Conference to Bring Together 500 Participants in YerevanUcom Supports the DemArDem 2026 Regional Youth Forum Prominent Armenian Statesman Levon Sahakyan Passes Away at 89Ucom’s Unity Packages with the Best Fixed Network in Armenia Get 1% idcoin at TOON EXPO with Idram&IDBankOlympic sport should unite people, not become an arena for political campaigns USD 60 Million: Ameriabank Joins Financing of Firebird’s AI Data Center Construction in ArmeniaStatement by Archbishop Bagrat Galstanyan Financial Literacy Course at YSU: Idram and IDBankAmeriabank named the Best Bank in Armenia for 2026 by Global Finance magazine IDBank warns about scams disguised as remote workAraratBank Donates Proceeds from "Armenian Legends and Poems" to the City of Smile Foundation The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest ProjectIdram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden MallUcom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers IDBank and Idram Continue Cooperation with the “ZARK” Educational FoundationIDBank issued the 2nd and 3rd tranches of bonds of 2026Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams IDBank Launches Special Campaign for SWIFT TransfersConverse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets ArmeniaUcom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial ToolSafe Workplace as a Guarantee of DevelopmentSpring Promotion at Megamall from Idram&IDBank“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure FundingIDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles TimesAraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive YearUcom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee
All Timeline »
Most Popular
1 AraratBank Receives STP Excellence Award from Commerzbank AG 2 IDBank to Provide Scholarships Worth 35 Million Drams to 103 Artsakh Students at YSU 3 IDBank and Idram Alongside the “Matemik” NGO 4 Safe environment – Equal opportunities 5 Unibank joins the Partnership for Carbon Accounting Financials (PCAF)
Poll