Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ 1980-ականների վերջին տեղադրված արևային վահանակները դեռևս արտադրում են իրենց հզորության ավելի քան 80%-ը

ECONOMICS 12 October, 2025 14:10

Շվեյցարիայի, Ավստրիայի և Գերմանիայի գիտնականների կողմից անցկացված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ 1980-ականների վերջին տեղադրված արևային վահանակները շարունակում են կայուն աշխատել և էլեկտրաէներգիա արտադրել, գրում է itc.ua-ն։

Հետազոտողները մոնիթորինգ են անցկացրել Շվեյցարիայում 1987-1993 թվականներին տարբեր կլիմայական գոտիներում՝ չափավոր հովիտներից մինչև բարձրլեռնային հետազոտական կայաններ, տեղադրված վեց ֆոտովոլտային համակարգերում։ Նշվել է, որ միջինում այդ վահանակները տարեկան կորցնում էին իրենց արտադրողունակության ընդամենը 0.24%-ը։ Գործնականում այդ վահանակների մեծ մասը դեռևս պահպանում է իրենց սեփական հզորության մինչև 80%-ը, ինչը զգալիորեն ավելի երկար է, քան 25-30 տարվա երաշխիքային ժամկետը։
«Այս տվյալները ցույց են տալիս, որ ֆոտովոլտային մարտկոցները կարող են ավելի երկար ծառայել, քան սպասվում էր, և սա կարևոր ուղերձ է ֆոտովոլտային արդյունաբերության համար», — ասել է Հարավային Շվեյցարիայի կիրառական գիտությունների և արվեստի համալսարանի ուսումնասիրության գլխավոր հեղինակ Էբրար Օզկալայը Chemistry World-ի լրագրողներին տված մեկնաբանության մեջ։

Սա հիշեցնում է Ֆրանսիայում 2024 թվականին ստացված արդյունքները։ Վերականգնվող էներգիայի ոլորտում մասնագիտացած Hespul ոչ առևտրային կազմակերպությունը փորձարկել էր երկրի ամենահին արևային վահանակը, որը տեղադրվել էր շենքի տանիքին դեռևս 1992 թվականին։ 31 տարի անց վահանակները դեռևս աշխատում էին իրենց սկզբնական հզորության գրեթե 80%-ով։ Ընդհանուր առմամբ, այս ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ արևային վահանակները, նույնիսկ տասնամյակներ առաջվա հնացած տեխնոլոգիաներովները, կարող են շատ երկար ծառայել։

Շվեյցարիայում արևային վահանակների երկարաժամկետ աշխատանքին անդրադառնալուն ուսումնասիրությունը պարզել է, որ տեղանքը դեր է խաղում։ Մասնավորապես, ցածր բարձրություններում գտնվող քաղաքներում վահանակները ավելի արագ են մաշվում, քանի որ ամռանը նման քաղաքներում վահանակների մակերեսները կարող են հասնել մինչև 80°C ջերմաստիճանի։ Անընդհատ տաքացման և սառեցման ցիկլերը ճնշում են գործադրում նյութերի վրա՝ հանգեցնելով տեղայնացված կոռոզիայի և էլեկտրահաղորդականության նվազման։

Միևնույն ժամանակ, բարձր բարձրության վրա տեղադրված վահանակները զարմանալիորեն լավ են դիմանում ցրտին։ Դրանք ենթարկվել են բարձր ինտենսիվության ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման և ծայրահեղ ջերմաստիճանի փոփոխությունների, բայց ընդհանուր առմամբ ավելի լավ են պահպանում իրենց աշխատանքային բնութագրերը, քան ցածրադիր վայրերում տեղադրված վահանակները։

Մեկ այլ, ոչ պակաս կարևոր ասպեկտ է այն, ինչը ուսումնասիրության հեղինակները անվանում են «նյութի սպեցիֆիկացիա»։ Ուժեղ կապսուլավորող նյութերից, սոսինձներից և շերտավորված հենարանային շերտերից պատրաստված վահանակները շատ ավելի երկար են ծառայել։ 1990-ականների սկզբի մոդուլները օգտագործել են էթիլեն-վինիլացետատից պատրաստված ամուր կապսուլավորող նյութեր։ Հենարանային շերտերը պատրաստված էին Tedlar-ից, իսկ ամուր կառուցվածքները՝ ապակուց և փայլաթիթեղից։ Օրինակ՝ բարձր արդյունավետությամբ Siemens SM55-HO վահանակները նույնիսկ լամինատում ունեին տարբեր լցոնիչներ՝ արդյունավետությունը բարելավելու համար, ինչը ազդում է դրանց երկարակեցության վրա։ Այնուամենայնիվ, ժամանակի ընթացքում ոչ բոլոր վահանակներն են ցուցաբերում նույն արդյունավետությունը։

Հին մոդելները, որոնք պատրաստվել էին մինչև միացություններին ուլտրամանուշակագույն կայունացուցիչների ավելացումը, ավելի հակված էին գունաթափման և շերտազատման։ Մյուսները թերություններ ունեին զոդման միացումներում, ինչը ևս նվազեցնում է դրանց արդյունավետությունը։

Ներկայումս արևային էներգիան այլևս փորձարարական չէ և կազմում է համաշխարհային էլեկտրաէներգիայի սպառման ավելի քան 8%-ը, որը կազմում է 2023 թվականից ի վեր ավելացված բոլոր նոր վերականգնվող էներգիայի հզորությունների մոտ 70%-ը։ Ուսումնասիրության արդյունքները ցույց են տալիս, որ արդյունավետության աճի վրա խնայելը կամ որակը զոհաբերելով ծախսերը կրճատելու ցանկությունը կարող է սխալ լինել։ «Նյութերի ցանկը, վահանակի մեջ մտնող ամեն ինչ, ազդում է աշխատանքի վրա, նույնիսկ եթե այն ամբողջությամբ արտադրվում է նույն ընկերության կողմից», — բացատրել է ԱՄՆ Ազգային վերականգնվող էներգիայի լաբորատորիայի ֆոտովոլտային տեխնոլոգիաների մասնագետ Դիրք Ջորդանը։

Ժամանակակից ֆոտովոլտային մոդուլները պատրաստված են ավելի բարակ, ավելի էժան նյութերից։ Սա կարող է նվազեցնել արևային վահանակների արժեքը, բայց միևնույն ժամանակ դրանց կյանքի տևողությունը ավելի կարճ կլինի։ Մասնավորապես, Հնդկաստանի Գուջարաթ քաղաքում 2009-2013 թվականներին կառուցված շատ արևային վահանակներ լուրջ վնաս են կրել և փոխարինման կարիք ունեն ընդամենը 8-12 տարի անց, ինչը շատ ավելի քիչ է, քան ստանդարտ 25-ամյա կյանքի տևողությունը։ Պատճառներից են միկրոճաքերը և վատ կառուցման որակը, զոդման միացումների թերությունները և վատ սպասարկումը։

Հին վահանակները հիշեցնում են, որ դիմացկունությունը նույնքան կարևոր է, որքան արդյունավետությունը։ Ավելի երկարակյաց վահանակները նշանակում են ավելի քիչ փոխարինումներ, ավելի քիչ ծախսեր և ածխածնային հետքի կրճատում։

Ուսումնասիրության արդյունքները հրապարակվել են EES Solar ամսագրում։

Հայաստանում արևային պանելներ արտադրող առաջին և միակ ընկերությունը Սոլարոնն է։

Տեղադրե՛ք SolarOn արևային կայան և զրոյացրեք էլեկտրաէներգիայի ծախսը։

Գրե՛ք կամ զանգահարեք և ստացեք անվճար հաշվարկ Ձեզ անհրաժեշտ արևային կայանի հզորությանն ու արժեքի վերաբերյալ։

Զանգահարեք 8757, 010 440055

էլ. փոստ ֊ [email protected]