Հայաստանում առաջընթաց է գրանցվել վարակիչ որոշ հիվանդությունների դեմ պայքարում․ ԱՀԿ հայաստանյան գրասենյակի ղեկավար

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Հայաստանը դասվում է այն երկրների շարքին, որտեղ առաջընթաց է գրանցվել վարակիչ որոշ հիվանդությունների դեմ պայքարում, և որտեղ արդյունավետորեն իրականացվել են պատվաստումների համապարփակ ծրագրեր։  

«Արմենպրես»-ի թղթակցի հաղորդմամբ՝ Աղվերանում կազմակերպված «Իմունականխարգելման եվրոպական շաբաթ 2025» միջոցառման ժամանակ այդ տեսակետը հայտնեց Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) հայաստանյան գրասենյակի ղեկավար Սիդհարթա Դատտան։ Նա մասնակցում էր լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների համար կազմակերպված իմունականխարգելման և պատվաստանյութերի թեմաներին առնչվող քննարկմանը։  

«Պատվաստումների ծրագիրն առհասարակ ենթադրում է համատեղ պատասխանատվություն։ Այդ պատճառով ԱՀԿ-ն պատրաստակամորեն համագործակցում է ՀՀ առողջապահության նախարարության և Հիվանդությունների վերահսկման ու կանխարգելման ազգային կենտրոնի (ՀՎԿԱԿ) հետ։ 2003-2004 թվականներին, երբ նոր սկսում էի աշխատել հանրային առողջապահության ոլորտում, տեսնում էի, որ իմ հայրենիքում՝ Հնդկաստանում, մեծ թվով պոլիոմիելիտի դեպքեր կային, մինչդեռ Հայաստանում 1995 թվականից ի վեր նշված հիվանդության որևէ դեպք չի արձանագրվել։ Դա իսկապես գոհացուցիչ արդյունք է և երջանկություն է գիտակցել, որ երեխաներն այստեղ չեն տառապում նման հիվանդությամբ։ Այսպիսի արդյունքի, անշուշտ, հասել ենք պատվաստումների օգնությամբ»,- նշեց Դատտան։

Նրա դիտարկմամբ՝ կան երիտասարդ ծնողներ, ովքեր ընդհանրապես տեղյակ չեն, թե պոլիոմիելիտն ինչ է, քանի որ նրանց երեխաները չեն տառապել այդ հիվանդությամբ, և դա պետք է դիտարկվի որպես պատմական ձեռքբերում։ 

«Պատվաստումների ծրագիրն ամբողջ աշխարհում մեկնարկել է հիսուն տարի առաջ, երբ ԱՀԿ-ն ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի ու այլ միջազգային կազմակերպությունների հետ միասին փաստեցին, որ պատվաստումները մարդու իրավունքների մի մասն են կազմում։ Ցանկացած երեխա, անկախ այն հանգամանքից, թե որտեղ է ծնվել, իրավունք ունի ստանալ իրեն հասանելիք պատվաստումները։ Ծրագրի իրականացումից ի վեր 154 միլիոն մարդ փրկվել է տարբեր հիվանդություններից։ Սա փոքր թիվ չէ, եթե հաշվի առնենք, որ աշխարհում պատվաստումների շնորհիվ ամեն վեց րոպեն մեկ փրկվում է մարդկային կյանք։ Հույս ունենք, որ ապագայում այլևս չենք լսի այնպիսի հիվանդությունների մասին, ինչպիսիք են պոլիոմիելիտը, դիվթերիան, փայտացումը, կարմրուկը, կարմրախտը»,- ասաց ԱՀԿ հայաստանյան գրասենյակի ղեկավարը։

Նրա կարծիքով՝ խոսքը միայն փոքր տարիքում ստացած պատվաստումներին չի վերաբերում ։ Դատտան անդրադարձավ մի ցավալի իրողության, ըստ որի՝ շատ երկրներում, որտեղ ծնվում են երեխաներ, նրանց չեն անվանակոչում մինչև հինգ տարեկանը, որովհետև ծնողները համոզված չեն՝ երեխան ողջ կմնա, թե կմահանա հիվանդությունից։ 

«Պատվաստումների ծրագիրը վերաբերում է նաև մեծահասակներին։ Հայաստանում, այլ երկրների նման, կիրառվում է մի պատվաստում, որը թույլ է տալիս կանխել արգանդի պարանոցի քաղցկեղը։ Դրա շնորհիվ կանայք և աղջիկները պաշտպանված կլինեն այդ հիվանդությունից։ Կան շատ երկրներ, որոնց տվյալների հիման վրա հավաքագրվել են ապացույցներ առ այն, որ դրանցում արգանդի պարանոցի քաղցկեղի ցուցանիշները պատվաստումների շնորհիվ գրեթե զրոյական մակարդակի վրա են»,- ասաց Դատտան։

Նա չբացառեց, որ մարդիկ կարող են նաև ունենալ մտահոգություններ ու հարցեր պատվաստումների գործընթացի վերաբերյալ, ինչն, ըստ նրա, նորմալ երևույթ է և կապված է որոշումներ կայացնելու գործընթացի հետ, բայց մյուս կողմից էլ պետք է գիտակցել, որ վարակիչ հիվանդություններից խուսափելու լավագույն տարբերակն այն է, երբ հասարակության 95 տոկոսից ավելին պատվաստված է ու պաշտպանված։ Դատտայի կարծիքով՝ պատվաստանյութերի հանդեպ կասկածները, մարդկանց տատանվելու հանգամանքը չեն վերաբերում միայն հայաստանյան հասարակությանը, մարդիկ ամենուր վախենում են շատ գործոններից։ 

Ըստ նրա՝ «Քովիդ-19»-ից հետո իրավիճակը որոշակիորեն փոխվել է, համավարակի բռնկման ու տարածման օրերին բոլորը խոսում էին պատվաստումների մասին, ինչը դրական շարժ էր զուտ առողջապահության տեսանկյունից։ Այդ գործում կարևոր էին նաև իրազեկվածությունը, մասնագետ բուժաշխատողների տեսակետներն ու գնահատականները, որոնք նույնպես վստահություն էին ներշնչում մարդկանց, հետևաբար առողջապահական համակարգը միշտ պետք է պատրաստ լինի հնարավորինս սպառիչ պատասխաններ տալ խնդրահարույց հարցերին։       

«Երբ ծնողներն իրենց երեխաների հետ գալիս են պոլիկլինիկա, այդժամ հարցեր են ուղղում բուժաշխատողներին, ինչը միանգամայն ճիշտ է։ Սա այն դեպքն է, երբ բոլորս պետք է համագործակցենք՝ լրացուցիչ տեղեկատվություն տալով մարդկանց։ Շատ կարևոր է, որ մտահոգված անձինք ցանկացած պահի ստանան իրենց հուզող հարցերի պատասխանները։ Պակաս կարևոր չէ, որ նրանք այդ հարցերն ուղղեն իսկապես կոմպետենտ մասնագետներին ու կառույցներին։ ԱՀԿ-ի հանձնառություններից մեկը տարբեր երկրների մասնագետների միջև կապ հաստատելն է, որպեսզի բոլոր հարցերի պատասխանները տրվեն։ Մենք ապրում ենք այնպիսի աշխարհում, որտեղ շրջանառվում է հսկայածավալ ինֆորմացիա։ Ցանկացած ծնող կարող է ձեռք բերել տեղեկատվություն, բայց անհրաժեշտ է դիմել կոմպետենտ և հավաստի աղբյուրներին»,- նշեց բանախոսը։  

Նրա դիտարկմամբ՝ «Քովիդ-19»-ը դրա վառ օրինակն էր։ ԱՀԿ-ն հետազոտություններ էր իրականացնում բոլոր երկրներում՝ հստակեցնելով, որ ինֆորմացիայի առաջին աղբյուրը բուժաշխատողներն են։ Մարդիկ դեռևս վստահում են նրանց, ուստի ԱՀԿ-ի հայաստանյան գրասենյակի և ՀՀ առողջապահության նախարարության աշխատանքն ուղղված է բուժաշխատողների մասնագիտական կարողությունների զարգացմանը, որպեսի նրանք պատասխանեն խնդրահարույց հարցերին։ Իսկ երկրորդ աղբյուրը ԶԼՄ-ներն են։ 

«ՀՀ առողջապահության նախարարության ջանքերը, որոնք ուղղված են լրատվամիջոցների հետ համագործակցությունը զարգացնելուն, նույնպես դրվատելի է, և մենք սատարում ենք այդ գործընթացին։ Ցանկանում ենք, որ ՀՀ-ում բոլոր երեխաները ստանան նույն տեսակի և որակի ծառայություններ՝ անկախ ծննդավայրից։ Ծառայությունների հավասար հասանելիությունը մեզ համար չափազանց կարևոր է։ Միշտ պետք է հիշենք, որ եթե պոլիոմիելիտի կամ դիվթերիայի դեպքեր վաղուց չեն գրանցվել, ամենևին չի նշանակում, որ մեր գործն ավարտված է։    Պետք է շարունակենք անել այն, ինչ արել ենք մինչ օրս, այսինքն պաշտպանենք մարդկանց՝ տրամադրելով համապատասխան պատվաստանյութեր։ Փաստ է, որ ժամանակին արված պատվաստումները կանխում են անիմաստ հոսպիտալացումները, նվազեցնում են հիվանդանոցների ծանրաբեռնվածությունը։ Կարծում եմ, որ թափանցիկությունն ու երկխոսությունը թուլ են տալիս, որպեսզի յուրաքանչյուր շահագրգիռ կողմ առաջ տանի պատվաստումների հետ կապված գործընթացը, որպեսզի ապագա Հայաստանում մարդիկ հիվանդությունների մասին չհիշեն։ Մենք դրան կարող ենք հասնել համատեղ ջանքերով»,- եզրափակեց ԱՀԿ հայաստանյան գրասենյակի ղեկավարը։   

Հետևեք մեզ՝ այստեղ