Գիտնականները հաստատել են հույների և հայերի հնագույն ընդհանրությունը

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Այսօր աշխարհի բնակչության 40%-ը խոսում է հնդեվրոպական լեզուներով, սակայն դրանք խոսող ժողովուրդների վաղ պատմությունը դեռևս բավականին վատ է ընկալվում: Հասկանալի է, որ նրանք արևմտյան եվրասիական տափաստաններից եկած մարդկանց ժառանգներն էին, բայց թե կոնկրետ երբ փլուզվեց նրանց միասնությունը, որ խմբերի մեջ և ինչպես են դրանք հետագայում զարգացել, գիտնականների ամենաթեժ բանավեճի առարկան է: Էսկե Վիլերսլևի խումբը նոր աշխատանքում ուսումնասիրել է հարցի գենետիկ կողմը և շատ հետաքրքիր բաներ հայտնաբերել։

Գենետիկների միջազգային խումբն ուսումնասիրել է մարդկանց 314 գենոմ, որոնք ապրել են մ.թ.ա. 3200-ից 100 թվականներին Միջերկրական ծովում և մոտակա շրջաններում, այնուհետև արդյունքները համեմատել են աշխարհի տարբեր մասերի ժամանակակից մարդկանց գենոմների հետ: Բացի այդ, 224 հնագույն կմախքի մնացորդները նույնպես հետազոտվել են ստրոնցիումի իզոտոպների հարաբերակցության համար։ Դրանցից կարելի է պարզել՝ մարդը մահացել է ծնված վայրում, թե եղել է միգրանտ։ Նոր տվյալները ցույց են տվել  հնդեվրոպացիների վաղ պատմության վերաբերյալ գոյություն ունեցող մի շարք վարկածների ճիշտությունը և մրցակցող տարբերակների սխալ լինելը։ Մասնավորապես, պարզվել է, որ իտալացիների և կելտերի նախնիները մեկ խումբ էին, ինչպես և հույների և հայերի նախնիները։ Հոդվածի տեքստն իր եզրակացություններով տեղադրված է bioRxiv.org կայքում։

Գենետիկները ցույց են տվել, որ Միջերկրական ծովի և հարակից շրջանների հնդեվրոպական ժողովուրդներն ունեն նախնիների երկու տարբեր խմբեր։ Իտալիայի, Իսպանիայի և Ֆրանսիայի բնիկ (սպիտակ) բնակչությունը սերում է Բել Բեյքերի մշակույթից (մ.թ.ա. 2800-1900 թթ.), հայտնում է Naked Science-ը։ Նրա նախնիները նույնպես տափաստանային մարդիկ են եղել, բայց նրանք Արևմտյան Եվրոպա են եկել մինչև մ.թ.ա. 2800 թվականը:

Բայց հին հույներն ու հայերը սերում են եվրասիական տափաստաններից հնդեվրոպացիների գաղթի երկրորդ, ավելի ուշ ալիքից՝ Յամնայա մշակույթի կրողներից (Ք.ա. 3300-2600 թթ.): Նոր հետազոտության հեղինակները կարծում են, որ հայերը Վրաստանում կապված են Թրիալեթիի մշակույթի հետ և բուն Անդրկովկասում մուտք են գործել մ.թ.ա. III հազարամյակի վերջին։ Այդ ժամանակվանից նրանք ապրում են այնտեղ՝ առանց երկարատև գաղթի ձեռնարկելու։ Հույները, գենետիկորեն ավելի մոտ լինելով հին հայերին, քան մյուս հնդեվրոպական ժողովուրդներին, իրենց գաղթը դեպի ժամանակակից Հունաստանի տարածք ավարտեցին որոշ ավելի ուշ՝ մոտ մ.թ.ա. 1800-1700 թվականներին։

Ավելին, գենետիկորեն Հին Իտալիայի Ադրիատիկ ծովի հարավ-արևելյան ափի բնակչությունը գրեթե նույնական է Էգեյան ծովի ափին գտնվող միկենյան շրջանի հույներին: Ակնհայտ է, որ նրանք Իտալիայի ծայրամասեր են հասել մ.թ.ա 2-րդ հազարամյակում ծովային ճանապարհով։

Նոր պատկերը զգալիորեն ընդլայնել է մեր գիտելիքները վաղ հնդեվրոպացիների մասին։ Թեև դանիացի լեզվաբան Հոլգեր Պեդերսենը դեռ 1924 թվականին պարզել է, որ հայոց լեզուն ամենամոտ է հին հունարենին, սակայն նրա եզրակացությունները մինչև մեր օրերը մշտապես վիճարկվել են։ Հիմա պարզվում է, որ Պեդերսենը ճիշտ էր՝ Անդրկովկասի բնակչությունը հին հույների ամենամոտ ազգականն է։ Մինչ այս, այս տարածաշրջանի և Միկենյան Հունաստանի միջև սերտ կապի մասին որևէ հստակ հայտարարություն ավելի շատ կարելի էր տեսնել արգոնավորդների հին հունական առասպելում, քան գիտական ​​գրականության մեջ: Գենետիկների տվյալները փաստացի փակեցին հնդհունական տարածված վարկածը, ըստ որի հին հույների ամենամոտ ազգականները հնդ-իրանցիներն էին։

Բացի այդ, նոր տվյալները ցույց են տվել, որ լեզվաբանների հայտնի իտալա-գերմանական վարկածը ճիշտ չէ։ Համաձայն դրա՝ հին հռոմեացիները, սաբինները և իտալական այլ ցեղերն ունեցել են նույն նախնիների խումբը, ինչ գերմանական ցեղերը։ Այժմ պարզ է, որ իտալո-կելտերի և գերմանացիների նախնիները զգալիորեն ավելի վաղ են բաժանվել, քան կելտերի և շեղագրերի նախնիները: Պարզվում է, որ լեզվաբանների մեկ այլ խմբի իտալոկելտական ​​վարկածը ճիշտ էր։

Պրոտոգերմանական ցեղերը, հիմնվելով նոր գիտական ​​աշխատության վրա (չնայած դրա հեղինակները սկզբում ուշադրություն չէին դարձնում դրանց վրա), պատկանում էին մեկ այլ հնագիտական ​​մշակույթին` լարային կերակուրին, որը նաև հայտնի է որպես մարտական ​​կացինների մշակույթ (Ք.ա. 3200-1800 թթ.), որի կրողները ապրել են Սկանդինավիայում, Արևելյան և Կենտրոնական Եվրոպայում։

 Հետևեք մեզ՝ այստեղ