ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (5 ԴԵԿՏԵՄԲԵՐԻ)․ Սկիզբ է դրվել ոսկու տենդին․ «Փաստ»

 

Տնտեսական և սոցիալական զարգացման համար պայքարող կամավորների համաշխարհային օր, Ռուսաստան՝ Կամավորների օր:

 

 

1837- ծնվել է հայագետ Ստեփաննոս Պալասանյանը:

 

1837 – վախճանվել է հայագետ Հակոբ Շահեն-Ջրպետյանը։

 

1917- ռուսների և թուրքերի միջև կնքվել է, այսպես կոչված, Էրզինջանյան հրադադարը, որը բերել է Արևմտյան Հայաստանից ռուսական զորքերի մասսայական վերադարձի Ռուսահայաստան:

 

1918- սկսվել է հայ-վրացական պատերազմը Լոռվա համար, որի ժամանակ Դրոյի գլխավորած հայկական բանակը կարճ ժամանակում Վրաստանին հասցրել է ծանր հարված։

 

1920 - ՀԽՍՀ հեղկոմի առաջին հրամանով ստեղծվել է ՀԽՍՀ Ռազմական գործերի ժողովրդական կոմիսարիատ։

 

1920-Երևանում լույս է տեսել ՀԿԿ Կենտկոմի և Հայհեղկոմի օրգան «Կոմունիստ» օրաթերթի առաջին հայերեն համարը, որը 1921ից վերանվանվել է «Խորհրդային Հայաստան», ապա՝ «Հայաստան»։

 

1921– Նեմեսիս գործողության շրջանակներում Արշավիր Շիրակյանը Հռոմում սպանել է երիտթուրքերի առաջին կաբինետի ղեկավար Սայիդ Հալիմին։

 

1936 - շահագործման է հանձնվել ՔանաքեռՀԷԿ-ը:

 

1936 - ԽՍՀՄ խորհուրդների 8-րդ արտահերթ համագումարում ընդունվել է ԽՍՀՄ նոր Սահմանադրությունը, որը հռչակել է «սոցիալիզմի լիակատար հաղթանակը», լուծարվել է Անդրկովկասի Խորհրդային Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետությունը, իսկ Հայկական ԽՍՀ -ն դարձել է միութենական հանրապետություն։

 

1965– ծնվել է երաժիշտ, երգահան Վահան Արծրունին։

 

1988- Բաքվում ցրել են Ղարաբաղի համար անցկացվող ցույցը, ձերբակալվել է 547 ցուցարար, զոհվել է երկու մարդ:

 

1992 - վախճանվել է նկարիչ Կարլոս Աբովյանը:

 

2005-սկսվել է ԱՄՆ-ի նախագահ Բուշի և Վրաստանի նախագահ Սաակաշվիլու դեմ մահափորձ իրականացնելու մեջ մեղադրվող՝ Վրաստանի քաղաքացի Վլադիմիր Հարությունյանի դատավարությունը:

 

2005 - Գիտությունների ազգային ակադեմիայում նշվել է Տիգրան Մեծի գահակալության 2100-ամյակը:

 

2011-Երևանի կենտրոնում գտնվող «Փարիզյան սուրճ» խանութ-սրճարանի բացօթյա հատվածը ապամոնտաժվել է, որովհետև քաղաքապետը որոշել է, որ պետք է մաքրել Աբովյան փողոցը:

 

2013-«Դեմ եմ ՀՀ պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգին» նախաձեռնությունը մեքենաներով բողոքի երթակցիա է կազմակերպել մայրաքաղաքի կենտրոնական փողոցներում:

 

2017-խորհրդարանը մերժել է ԵԱՏՄ-ին Հայաստանի անդամակցությունը դադարեցնելու «Ելք»-ի նախաձեռնությունը օրակարգ ընդգրկելու հարցը:

 

2018-խորհրդարանական ընտրությունների նախընտրական քարոզչության շրջանակներում Հանրային հեռուստատեսության ուղիղ եթերով տեղի է ունեցել բոլոր 11 ուժերի առաջին դեմքերի հեռուստաբանավեճը:

 

2019-Գեղարքունիքի մարզի Արծվաշեն համայնքի նախկին բնակիչները բողոքի ցույց են կազմակերպել կառավարության շենքի դիմաց և փոխհատուցում են պահանջել իրենց կորցրած տների համար։

 

2021-Հայաստանի խոշորացված 36 համայնքում տեղի են ունեցել ՏԻՄ ընտրություններ:

 

2022- Հանրապետության հրապարակում տեղի է ունեցել «Մանկական Եվրատեսիլ 2022»-ի բացման պաշտոնական արարողությունը:

 

 

մ.թ.ա.63- Կապիտոլիումի Տուլլինյան բանտում մահապատժի է ենթարկվել Կատալինի դավադրության հինգ մասնակից. դա իրականացվել է մեկ օր առաջ Սենատի կայացրած թույլտվության համաձայն, ըստ որի, ավագ կոնսուլ Ցիցերոնը առանց դատի կարող է մահապատժի ենթարկել մարդկանց:

 

1349 - Նյուրնբերգում սկսվել են հրեական ջարդեր, քանի որ հրեաները կասկածվել են ժանտախտի տարածման մեջ:

 

1456-տեղի է ունեցել երկրաշարժ, որը ավերել է Նեապոլը, 35 000 մարդ զոհվել է:

 

1484-Հռոմի պապ Ինոկենտի 8-րդը հրապարակել է բուլլա, որը սկիզբ է դրել 16-17րդ դարերում Եվրոպայում իրականացվող վհուկների որսին:

 

1492- Քրիստափոր Կոլումբոսը հասել է Հայիթի կղզի:

 

1766- Լոնդոնում (Անգլիա) հիմնադրվել է «Քրիստիս» աճուրդային տունը:

 

1791– վախճանվել է ավստրիացի աշխարհահռչակ երգահան Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտը։

 

1803 –ծնվել է ռուս բանաստեղծ Ֆյոդոր Տյուտչևը:

 

1812 - Նապոլեոնը թողել է իր զորքը Ռուսաստանում և ուղևորվել Փարիզ:

 

1848 –ԱՄՆ-ի նախագահ Ջեյմս Պոլկը հաստատել է Կալիֆորնիայում ոսկի գտնելը, որը բերել է ոսկու տենդին:

 

1890 - ծնվել է գերմանացի ռեժիսոր, սցենարիստ, համր կինոյի մեծագույն վարպետ Ֆրից Լանգը:

 

1901– ծնվել է ամերիկացի կինեմատոգրաֆիստ, մուլտիպլիկատոր, գործարար Ուոլթ Դիսնեյը։

 

1904 - Ռուս-ճապոնական պատերազմի ժամանակ Պորտ-Արտուրի մոտ ճապոնացիները ոչնչացրել են ռուսական նավատորմը:

 

1925 - տեղի է ունեցել Էյզենշտեյնի «Պոտյոմկին զրահանավը» ֆիլմի պրեմիերան:

 

1926– վախճանվել է ֆրանսիական իմպրեսիոնիզմի հիմնադիրներից մեկը՝ ֆրանսիացի ճանաչված գեղանկարիչ Կլոդ Մոնեն։

 

1941- Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Մոսկվայի տակ սկսվել է խորհրդային զորքերի հակահարձակումը:

 

1946 - ծնվել է իսպանացի օպերային երգիչ (տենոր) Խոսե Կարերասը:

 

1952– Լոնդոնի վրա հսկա փոշու ամպ (սմոգ) է իջել, որը ցրվել է միայն 4 օր անց. ծխի հետևանքով զոհվել է մոտ 12 000 մարդ։

 

1957– ջուրն է իջեցվել խորհրդային «Լենին» ատոմային սառցահատը, որը աշխարհում առաջին միջուկային շարժիչով աշխատող վերջրյա նավն էր։

 

2009 - ռուսական Պերմ քաղաքի «Կաղ ձի» ակումբում բռնկվել է հրդեհ, որի արդյունքում զոհվել է 156 մարդ:

 

2013 - վախճանվել է Հարավ-Աֆրիկյան Հանրապետության առաջին սևամորթ նախագահ, մարդու իրավունքների ամենահայտնի ակտիվիստ Նելսոն Մանդելան։

 

2020 - ճապոնական «Հայաբուսա-2» զոնդը Երկիր է բերել Ռյուգա աստերոիդից վերցված գրունտը:

 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում