Yerevan, 21.September.2026,
00
:
00
BREAKING


Զորավարժությունների նպատակային նշանակությունը. ինչո՞ւ ենք «խաղից դուրս» մնում. «Փաստ»

ANALYSIS

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Մինչ ՀՀ իշխանությունները շարունակաբար հավաստիացնում են, թե հավատարիմ են խաղաղության օրակարգին, որից չեն շեղվելու, Ադրբեջանը ցույց է տալիս, որ իր պատկերացրած խաղաղությունը ենթադրում է հայաստանյան տարբեր տարածքների բռնազավթում։ Բաքուն առանց քողարկելու ներկայացնում է իր մտադրությունները։ Միևնույն ժամանակ՝ բանակցային գործընթացի վրա ազդելու նպատակով Ադրբեջանը փորձում է կիրառել նաև ուժի ցուցադրության իր լծակները։ Դա է պատճառը, որ Ադրբեջանը գրեթե ամեն շաբաթ զորավարժություններ է անցկացնում երկրի ներսում։ Մյուս կողմից էլ՝ Ադրբեջանը որպես հայկական կողմին ուղղված ուղերձ է դիտարկում Թուրքիայի հետ համատեղ զորավարժությունների անցկացումը։

Միայն 2022 թվականին Թուրքիան և Ադրբեջանը 12 համատեղ զորավարժություն են անցկացրել։ Թուրք-ադրբեջանական զորավարժությունների շարքը շարունակվում է նաև այս տարի՝ չնայած Թուրքիայում տեղի ունեցած երկրաշարժը որոշակիորեն խոչընդոտեց դրանց շարունակականությանը։ Այդ զորավարժությունների ընթացքում, որոնք ընթանում են հիմնականում Թուրքիայում, իսկ երբեմն էլ՝ Ադրբեջանում, թուրքական կողմը ցուցադրում է, որ Ադրբեջանը միայնակ չէ, իսկ թուրք զինվորականներն իրենց գիտելիքները և փորձը փոխանցում են ադրբեջանցի զինվորականներին։ Նման վարժանքները շատ են կարևորվում Ադրբեջանի կողմից սեփական բանակը թուրքական չափանիշներին համապատասխանեցնելու տեսանկյունից։ Միևնույն ժամանակ, դրանց արդյունքում էականորեն աճում է թուրքական ազդեցությունն Ադրբեջանում։

Բայց Թուրքիան ու Ադրբեջանը զորավարժությունների անցկացման համատեքստում ձգտում են առաջին հերթին մեկուսացնել Հայաստանին։ Այս շրջանակներում Անկարան ու Բաքուն ակտիվորեն աշխատում են Թբիլիսիի հետ և ձեռնամուխ են լինում նաև Թուրքիա-Ադրբեջան-Վրաստան եռակողմ ձևաչափով զորավարժությունների անցկացմանը։ Գրանցվել են նաև դեպքեր, երբ թուրքադրբեջանական զորավարժություններին մասնակցել են նաև Հարավային Կովկասի սահմաններից դուրս գտնվող երկրներ։ Օրինակ՝ 2021 թվականի սեպտեմբերին տեղի ունեցան Ադրբեջանի, Թուրքիայի և Պակիստանի հատուկ ուժերի «Երեք եղբայր-2021» կոդային անվամբ համատեղ զորավարժությունները: Այս պայմաններում կարող է թվալ, թե Հայաստանն էլ պետք է իր հերթին զորավարժություններ անցկացներ՝ Ադրբեջանին ցույց տալու համար, որ պատրաստ է դիմագրավելու ցանկացած սադրանքի։

Հատկապես կարևոր է այն հանգամանքը, որ հայկական կողմը, ներգրավված լինելով միջազգային զորավարժությունների շրջանակում, կարող էր մատնանշել, որ մեկուսացված չէ և աջակցություն ունի այլ երկրների կողմից։ Եվ հատուկ կարևորություն կարող են ունենալ հատկապես ՀՀ տարածքում նախատեսվող զորավարժությունները։ Այս տարի Հայաստանում նախատեսվում էր ՀԱՊԿ «Անքակտելի եղբայրություն-2023» զորավարժությունների անցկացումը, բայց հայկական կողմը նպատակահարմար չհամարեց Հայաստանի տարածքում ՀԱՊԿ խաղաղապահ ուժերի հետ զորավարժություն անցկացնելը։ Իսկ Փաշինյանը հայտարարեց, թե Հայաստանում ՀԱՊԿ–ի զորավարժություն չի արվում, քանի որ դրանով կարող է առիթ ստեղծվել թուրք-ադրբեջանական տանդեմի՝ Հայաստանի դեմ սպառնալիք ստեղծելու համար, իսկ մյուս կողմից էլ դժգոհեց, որ ՀԱՊԿ-ը չի արձագանքում Ադրբեջանի կողմից ՀՀ տարածքների օկուպացմանը։

Բայց առանց ՀԱՊԿ-ի զորավարժությունների անցկացման փաստի էլ թուրք-ադրբեջանական տանդեմը հակված է տարբեր առիթներ օգտագործել Հայաստանի դեմ ռազմական ագրեսիան զարգացնելու համար։ Հետաքրքրական է, որ օրերս Պենտագոնի խոսնակի տեղակալ Սաբրինա Սինգհը հաստատեց, որ Հայաստանի զինվորականները մասնակցելու են Եվրոպայում ԱՄՆ հովանու ներքո անցկացվելիք Defender-23 («Պաշտպան-23») զորավարժություններին։ Բայց ժամեր անց ԱՄՆ պաշտպանության նախարարության կայքում խմբագրվեց «Պաշտպան 23» զորավարժության մասին հոդվածը, և Հայաստանը հանվեց մասնակիցների ցանկից։ Հանրության համար այդպես էլ անհասկանալի մնաց, թե ինչու է Հայաստանը հանվել մասնակիցների ցանկից։

Հասկանալի է՝ կա՛մ զորավարժությունների կազմակերպիչներն են հանել Հայաստանին, կա՛մ էլ Հայաստանն է հրաժարվել մասնակցությունից՝ ինչ-ինչ ազդակների կան հանգամանքների բերումով: Ճիշտ է, ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը նշեց, որ ընթացիկ տարում պլանավորում են մասնակցել Եվրոպայում ԱՄՆ ցամաքային զորքերի հրամանատարության կողմից կազմակերպվող 2 այլ՝ KFOR (Կոսովոյի ուժեր) և Saber Junction (Միաձուլված սուր) զորավարժություններին, բայց այդպես էլ որևէ տրամաբանական պատասխան չհնչեց, թե ինչու է հանվել Հայաստանի անունը Defender-23-ից:

Միևնույն ժամանակ այս համատեքստում հարց է ծագում նպատակահարմարության հետ կապված, թե արդյոք պե՞տք է Հայաստանը մասնակցեր ԱՄՆ-ի գլխավորությամբ զորավարժություններին, երբ չի մասնակցում այն ռազմաքաղաքական դաշինքի զորավարժություններին, որին անդամակցում է։ Բայց և մյուս կողմից՝ միգուցե հայկական կողմը կարող էր մասնակցել և՛ ՀԱՊԿ զորավարժություններին, և՛ ԱՄՆ հովանու ներքո անցկացվելիք Defender-23 («Պաշտպան-23») զորավարժություններին։ Բայց, ինչպես երևում է, ՀՀ գործող իշխանությունները չունեն այդքան ճկունություն, ինչպես նաև վիճակը հասցրել են նրան, որ Հայաստանն այլևս որպես գործոն չդիտարկվի թե՛ ռազմավարական դաշնակցի, թե՛ հավաքական Արևմուտքի կողմից, դեպի ուր «սլանում» է Նիկոլ Փաշինյանը։

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice Ucom Fellowship Participants Meet Ralph Yirikian at UcomUnibank Becomes Title Sponsor of Alashkert Football ClubSergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invite Young Pianists to Apply for the Prestigious Lang Lang Young Scholars ProgramUnibank Call Center Now Available 24/7 on Weekdays Ralph Yirikian Discusses the Challenges of Modern Leadership with Leadership School ParticipantsUnibank Becomes Lead Sponsor of AGBU’s Global Run in Support of Camp NairiUnibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New LocationUcom Continues Large-Scale Network Modernization, Expanding 5G Coverage and Enhancing Connectivity EBRD’s AMD-denominated bonds listed on AMX; Converse Bank acted as underwriterBecome a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yieldThe Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'All Armflix Content Is Once Again Available on UplayHayk Melikyan Opens the 5th Festival of Armenian Culture in KatowiceHarutyun Harutyunyan: “The Government Has No Intention of Applying for EU Membership and Adopted the Law to Prevent a Referendum”Ucom Supports Coca-Cola Fest 2026 “Orran” Students Start the New Academic Year with Support from “The Power of One Dram”It is with deep awareness of the seriousness of this supposition as well as concern that we pose the question of the above headline“Armenian Virtuosos” Scholarship Recipients Take the Stage at the 4th International Festival of Youth Orchestras of the WorldUnibank Launches a New Promotion "U-Teenager": Grand Prize — a Summer Course at One of the Top Universities AbroadSEROOND Begins: Armenia’s First Authored School Model Based on Whole-Child Development, Enabled by AI"Unisport" Advances to the Main Round of the UEFA Futsal Champions League Cybersecurity Course Graduates Take Part in Ucom’s “Junior Academy” ProgramUcom Introduces Green Tariff Plans, Turning Everyday Connectivity into Environmental Impact Ucom Launches “Unity Back to School” Special Offer for the New School YearUcom’s Sales and Service Center Reopens at 7 Sayat-Nova Street in Gyumri "Unisport" Competes in the UEFA Futsal Champions LeagueAram Barseghyan Appointed CEO of Team Telecom Armenia, Hayk Yesayan to Lead Team GroupLetter of Congratulations to His Holiness Karekin II on His 75th Birthday “Side by Side” Program for Artsakh Families in the Sevan Community: IDBankArega Hovsepyan is our candidate for Chair of the Committee on European IntegrationThe Final Round of the Junius Tournament Has BegunAwards Ceremony for the “Top 100 Students of Armenia” Competition: Presentation of CertificatesNew Samsung Galaxy A27 as Part of Ucom’s Special “Back to School 2026” OfferMillennials, Gen Z, or Gen Alpha: How Different Generations Prepare for the New School Year: Idram&IDBankFinancial Literacy at the Republican Center for Children and Youth Tent Camp: Idram & IDBankUnlocking the Secrets of the Financial World at ''Hayordi'' Camp with Idram&IDBankUcom Supports the Second Phase of ArmDrone’s FPV Drone Educational Program "The Power of One Dram" to "Orran" Charitable Non-Governmental OrganizationUcom and Microsoft Innovation Center’s Cybersecurity Education Program Concludes with a Mini CTF CompetitionCustomer Appreciation Day - This Time at IDBank’s “Erebuni” BranchResults of the Junius Tournament Announced: The Next Round AheadUcom Expands International Roaming Capabilities"Urgently Confirm Your Card Details": IDBank Warns of Hotel Booking ScamsMher Ananyan joins Unibank's Management Board Ucom Supports the Launch of "Remember the Animals" Educational Game Moody’s changes the outlook on IDBank’s ratings to positive IDBank Introduces the New Mastercard World Card with Exclusive Travel Benefits and a Special Launch CampaignConverse Bank and Visa expand their strategic partnership to introduce new customer solutions Ucom and FPWC Ensure Round-the-Clock Wildlife Monitoring in Gnishik Through Solar Energy