Մեզ նաև լռություն է պետք, որ ի մի բերենք մտքերը, որ առողջ խոսքը մեզ հասնի, որ նորից չսխալվենք․ «Փաստ»
SOCIETY
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Արցախյան առաջին պատերազմի օրերին երեխա էի, որին շատ բան չէին պատմում, հիշողություններս վառարանի շուրջ են պտտվում: Պարզ հիշում եմ վառարանը, որի ներքևի հատվածում նկուղից բերված թաց փայտն էինք շարում, վառարանի վրա մշտապես ջրով լի կաթսա կար, իսկ մի անկյունում էլ պլեճն էր պատրաստվում: Պատերազմի մասին իմ «հիշողությունները» տեսանյութերն են, որոնք հիմա հաճախ եմ դիտում, Լենինի՝ վառարանում այրված հատորները և մի հաստափոր հեռախոսագիրք, մի խունացած թերթ, որտեղ պատմվում է Դուշման Վարդանի, Արմեն Երիցյանի և նրանց հետ զոհված Արայիկ Ավագյանի՝ մայրիկիս հորեղբոր տղայի մասին:
Երեխա էի, որի եղբայրները պատմության ընթացք էին փոխում: Հետո Քառօրյա պատերազմն էր՝ ուրիշ իր տևողությամբ, կորուստների քանակով: Մենք անուն առ անուն ճանաչեցինք բոլոր տղաներին, չհամակերպվեցինք, բայց ընդունեցինք մեր ցավը, ուժ դարձրեցինք այն, որովհետև տղերքը հերթական անգամ պատմություն կերտեցին: 44-օրյա պատերազմ: 44-օրյա աղետ, որի ցավը չհաղթահարած, մեր ցավը չսգացած՝ նորից կորուստների հորձանուտում ենք հայտնվել: Չենք ապրում մեր վշտի հետ մի կարճ ժամանակ, խորապես չենք էլ գիտակցում, թե ինչ ու ոնց եղավ, թե ինչ կորցրեցինք առհավետ: Հաջորդում է մյուս հարվածը ու նորից կորուստների տեսքով: Փորձում ենք ուժերն ի մի բերել, չթուլանալ, օգտակար լինել՝ թեկուզ միայն զգոն լինելով ու չխանգարելով, որովհետև թիկունքում յուրաքանչյուրն իր անելիքը պետք է իմանա, թիկունքը պիտի ամուր լինի, որովհետև բանակն իր անելիքը գիտի, որքան էլ մեզ փորձեն համոզել, որ բանակ չունենք, որ պարտված ենք...
Այլ հարց է, որ ես՝ որպես ՀՀ քաղաքացի, հարցեր ունեմ պաշտպանական գերատեսչությանը, որն անընդհատ ասում է, թե զինված ուժերը որևէ օգնության կարիք չունեն, զուգահեռ իրականության մեջ անհատները կազմակերպում են դրամահավաքներ՝ քնապարկեր, բահ ու քլունգ, տաք հագուստ և այլ անհրաժեշտ իրեր հասցնում տղաներին: Ի վերջո, պետությո՞ւն ենք, թե՞ սահմանափակ անպատասխանատվությամբ կազմակերպություն: Բարդ ժամանակներ են, ծանր, խենթացնող, խելագարության հասցնող: Հեռանա՞լ, ո՞ւր: Գնալու տեղ չունենք: Ունեմ սկզբունք՝ որևէ մեկին չմեղադրել արտագաղթելու համար, մարդկային ճակատագրերը շատ տարբեր են, սակայն ինձ համար հստակ է մեկ բան՝ գուցե եթե շատերս կարգախոս չդարձնեինք «որտեղ հաց, այնտեղ կաց» մտածելակերպը, անկախությունը որպես անտերություն չընկալեինք, տարիների ընթացքում գիտակցված ընտրություն կատարեինք ու ինքներս մեր գլխին մեծագույն աղետը չբերեինք, Հայաստանն այսօր այլ հանգրվանում կլիներ: Հնարավոր է: Որևէ հարցում համոզված լինել այլևս չենք կարող, այնքան բան տեսանք վերջին տարիներին: Երևի խորապես չենք էլ հասկանում, թե ինչ է տեղի ունենում մեզ հետ:
Տղաների նկարներն ու անուններն ենք հրապարակում, որպես հոգու սփոփանք անեծքների տարափ հորդում: Դրանից ավելին անել չենք կարող, չգիտենք՝ ինչ անել: Խառնվել ենք մեր քայլերի, մեր մեղքերի, մեր վախերի ու տագնապի մեջ: Գիտենք, որ «ձուկը գլխից է հոտած», բայց գլուխը փոխելու ելքեր ու տարբերակներ չենք գտնում: Մեզ նաև լռություն է պետք, որ ի մի բերենք մտքերը, որ առողջ խոսքը հասնի մեզ, որ նորից չսխալվենք: Բայց անգամ այս խառը օրերում վախերին տրվել չի կարելի, զգոն լինել է պետք, որովհետև թշնամին նույնն է, նույն շնագայլը, որը կռիվ ունի անգամ զոհված զինվորականների մարմինների հետ:Արյան ծարավ է թշնամին, ուզում է մեզ ոչնչացնել, իսկ մենք արժանապատիվ խաղաղություն ենք ուզում՝ զինված ու մարտական բանակ, զարգացող տնտեսություն, կուռ հասարակություն:
Չպետք է վախով շրջենք մեր երկրում՝ մտածելով, թե թշնամին դարանակալել է հանդիպակաց լեռան հակառակ կողմում և նշանառության տակ վերցրել քեզ: Տագնապ կա՞ իմ ներսում, իհարկե, վախենո՞ւմ եմ, իհարկե, ելքը խուճապահար լինե՞լն է, ոչ: Ի՞նչ կասեն խրամատում ու դիրքերում կանգնած Գոռը, Վարդանը, Արամը, Ավոն, Կարենը, Մխիթարը, Տիգրանն ու մյուսները՝ մենք էստեղ ենք, մի վախեցեք, դուք եք մեր թիկունքը: Բոլորս ենք քննարկում, թե ինչ անենք, ոմանք անգամ հեռանալու մտքեր են ունենում, դա էլ է բնական, բայց երբ քո տան 15- ամյա տղան, որ թերթում է լրահոսը, տեսնում զոհված տղաների լուսանկարները, կիսվում բանակի մասին նյութերով, ասում է՝ փախուստը ելք չէ, որ բոլորս գնանք, բա՞ մեր երկրում ով է ապրելու, հասկանում ես՝ հուսահատվելու իրավունք չունես:
Արթնանում ես առավոտյան, սկսում տունը կարգի բերել, որոշում՝ օրերս պատուհանները մաքրեմ, ձմռանը երկու ամիս մնաց: Մեկ էլ աչքդ ընկնում է դիմացի շենքին՝ մարդիկ անկողինն ու ձմեռային վերմակներն են արևին տվել, իրենք էլ են մնալու: Տեսնես՝ ո՞րն է մեր սրտերն արևին տալու ու մաքրելու տարբերակը:
ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest Project
Idram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden Mall
Ucom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers
IDBank and Idram Continue Cooperation with the “ZARK” Educational Foundation
IDBank issued the 2nd and 3rd tranches of bonds of 2026
Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams
IDBank Launches Special Campaign for SWIFT Transfers
Converse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets Armenia
Ucom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia
The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025
IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial Tool
Safe Workplace as a Guarantee of Development
Spring Promotion at Megamall from Idram&IDBank
“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms
Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure Funding
IDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles Times
AraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive Year
Ucom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee
Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the Diaspora
New Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBank
New Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBank
UBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK
In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms
Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance Group
IDBank Expands Travel Benefits of Premium Cards
Free Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle East
Love Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris
Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin Branch
Ucom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom
Individuals and businesses, near and far, all welcome
Trust and reach across the globe
Choosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank App
Ucom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable Gifts
AraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback 
“My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.
Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network
Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange
Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia
2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca Cards
Order an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashback
IDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes
Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation
KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBank
Ameriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New Customers
Dangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online Surveys
Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobya
Idram, Mediamax and Hayordi Foundation Launch Initiative Ahead of Book Giving Day
AraratBank Receives Mastercard “Excellence in Strategic Marketing” Award
IDBank has opened a representative office in Glendale, California 
