«Գործ ունենք էկոլոգիական լայնամասշտաբ աղետի հետ». «Փաստ»

INTERVIEW 16 July, 2022 11:04

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

«Տարիներ առաջ մեր կազմակերպությանը հրավիրեցին Հովտաշեն՝ ահազանգելով արագիլների աղտոտման մասին, այնտեղ անկած արագիլ նաև հայտնաբերեցինք: Փորձաքննություն եղավ, ասացին, որ փետուրները յուղոտվել են, դրա համար չի կարողացել թռչել և անկել է: Հետո արագիլների աղտոտման դեպքերն ավելացան, բնապահպանական շարժում սկսվեց, կամավորները և միջազգային կազմակերպությունները սկսեցին օգնել արագիլներին և այլն: Կարծիք կար, որ հաջորդ տարիներին նման դեպքեր չեն լինի, քանի որ ուղղակի ինչ-որ յուղային ապրանք տանող մեքենան շուռ է եկել ջրի մեջ և աղտոտել այն, հետևաբար՝ նաև արագիլներին: Բայց այդպես չեղավ. 2017 թ.-ից հետո անընդհատ բախվում ենք այս խնդրի հետ: Ամեն տարի հունիսի վերջերին, հուլիսին արագիլների աղտոտման խնդիրն առաջանում է»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է բնապահպան Սիլվա Ադամյանը:

Պատկան մարմինների մեկնաբանությամբ, պատճառը աղբավայրերն են, որտեղ սնվում են արագիլները: «Սա իրականություն է, բայց միայն սա չէ պատճառը, մասնագետները պնդում են, որ ջրային ռեսուրսները յուղային նյութ են պարունակում, ինչը կարող է վնասել արագիլների փետուրներին»,-նշում է մեր զրուցակիցը: Բայց սրանք ընդամենը վարկածներ են, հստակ պատճառները որևէ մեկը չգիտի: «Այս առումով պատկան մարմինները, հատկապես տեսչական մարմինը, իրենց տեղում չեն, ոչինչ չի արվում այս խնդրի առաջացման պատճառները պարզելու համար: Այն, ծածկվելով միջազգային կազմակերպությունների, կամավորների և ՀԿ-ների աշխատանքով, փորձում է ցույց տալ, որ աշխատում է»,-հավելում է բնապահպանը:

«Լինում են արագիլների անկման դեպքեր, քանի որ արագիլն ուղղակի կարող է սովից սատկել՝ չկարողանալով իր բուն բարձրանալ, սնունդ հայթայթել, աղտոտել իր ձագուկներին և այլն: Հիմա պետք է խոսենք այն մասին, որ Հայաստանում, մասնավորաբար Արարատյան հարթավայրում ունենք էկոլոգիական լայնամասշտաբ աղետ, որի լուծմամբ զբաղվում են բացառապես կամավորները: Բոլոր ահազանգերն ուղարկում եմ նաև տեսչական մարմնին, բայց կառավարությունը, շրջակա միջավայրի նախարարությունը լռում են, տեսչական մարմնի մասին չեմ էլ խոսում արդեն: Տեղում որևէ հետազոտություն չի արվում: Սա մեկ անգամ ևս փաստում է, որ մեր երկրում շրջակա միջավայրի պահպանությունը շատ ցածր մակարդակի վրա է դրված»,-ընդգծում է Ադամյանը:

Երբ կենդանին վտանգ է զգում, նա սկսում է տեղափոխել իր բնադրավայրը: «Դեռևս այդ վիճակում չենք, բայց եթե որևէ քայլ չարվի, հնարավոր է նաև՝ արագիլներն ուղղակի հեռանան: Մի կողմից՝ կա հարցի, այսպես ասենք, հոգևոր կողմը՝ արագիլը Հայաստանի սիմվոլն է: Մյուս կողմից՝ կկտրվի էկոլոգիական շղթան, հայտնի չէ, թե դրանից հետո ինչ կլինի, օրինակ՝ կարող է ջրային փոքր կենդանիների և գորտերի պոպուլյացիան շատանալ, բնության մեջ ինչ-որ բան խախտվի: Մի կենդանու կորուստը բնության մեջ շատ բան կարող է փոխել»,-ասում է բնապահպանը:

Նրան անհանգստացնում է մեր երկրում ցանկացած՝ մեծ ու փոքր հարցերի դեպքում պատկան մարմինների դրսևորած այս անտարբերությունը: «Որևէ մեկն իր տեղում չէ, բոլոր ոլորտներում մասնագետների պակաս կա: Մասնագիտացված ՀԿ-ներ կան, անհատներ, որոնք կարող են առաջարկներ ներկայացնել, խորհուրդներ տալ, բայց նրանց ուղղակի չեն լսում: Նույն հանքարդյունաբերության ոլորտում, տեսեք, մեկ օրում Լոռիում 5-6 հանրային լսում են նախաձեռնել: «Ընդերքի մասին» օրենքն էլ ընդունեցին, ինչ ուզեն, կանեն: Եվ այս իրավիճակում հույս ունենալ, որ ինչ-որ բան կանեն արագիլներին փրկելու համար... Դա կանեն կա՛մ կամավորները, կա՛մ էլ միջազգային կազմակերպությունները: Մինչդեռ պետական մոտեցում պետք է լինի, մեր գիտական սեկտորը ողբալի վիճակում է, մասնավորաբար՝ կենդանաբանության, պետությունն ամեն ինչ բաց է թողել, ոչնչի մասին չի մտածում»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

Նրան զայրացնում է այն փաստը, որ այսքան խնդիրների մեջ, հիմա, երբ մենք փաստացի երկիր ենք կորցնում, բոլորը Քրիստոսի արձանի հարցն են քննարկում:

«Ինքս կողմ եմ այդ արձանի տեղադրմանը, Հայաստանը դառնալու է մի վայր, որտեղ ժամանելու են աշխարհի քրիստոնյաները: Այո, նախքան որոշում կայացնելը պետք է փորձաքննություններ անել, հանրային լսումներ կազմակերպել, եթե կարիք լինի, փոխել տեղը, մինչդեռ նախարարությունները, պետական կառույցները մեկը մյուսից կարծես անտեղյակ լինեն: Սա պարզ օրինակն է նրա, թե ինչպես են աշխատում պետության ներսում գերատեսչությունները՝ կարևոր հարցերը մոռացած, իրարից անտեղյակ»,-եզրափակում է Սիլվա Ադամյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում