«Պաշտոնյաներն իրենց տեղում չեն. կառավարությունում պետք է գլուխներն աշխատեցնեն». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

«Ինչ վնաս եղել, եղել է, այսօր մեր սպասելիք բերքի 50 տոկոսից պակասն ունենք»,«Փաստի» հետ զրույցն այսպես է սկսում «Ագրարագյուղացիական միավորում» ՀԿ նախագահ Հրաչ Բերբերյանը: Հիշեցնում է՝ բնությունն իր գործն արեց, Լարսի ճանապարհը փակվեց, մթերքը չի արտահանվում, դրա հետևանքով են երևանյան շուկայում մթերքի գները նվազել:

«Պատկան մարմինները պետք է դրանով զբաղվեին ու այդպես էլ ոչինչ չարեցին, այլընտրանքային ճանապարհ չգտան: Մեր ունեցած տեղեկություններով, 1000 տոննայից ավելի գյուղմթերք այսօր Լարսի ճանապարհին է մնացել, դա անմիջապես պետք է հետ բերել ու հանձնել պահածոների գործարաններին վերամշակման: Սա միակ փրկությունն է, որ այդ ամենը չկորչի, վերածվի այլ արտադրանքի, որը հաստատ շուկա կունենա: Կառավարությունում պետք է գլուխներն աշխատեցնեն: Այն, որ մասնագետ չունեն, վաղուց գիտեմ, իսկ այս պատահական նախարարներով ու փոխվարչապետներով շատ առաջ չեն գնա: Բայց առաջարկ ամեն դեպքում անում եմ՝ գյուղմթերքը, պետության միջնորդությամբ, հանձնել գործարաններին՝ ստանալ հյութ, ջեմ և այլն, այդ արտադրանքը հետո արտահանել նույն ռուսական շուկա»,- նշում է մեր զրուցակիցը:

Լարսի փակ լինելու համատեքստում ֆլեշմոբեր սկսվեցին հատկապես ծիրանի մասով, թե ծիրան գնենք և օգնենք գյուղացուն, մինչդեռ շատերն իսպառ մոռացան, որ կան նաև այլ մթերքներ, որոնք նույնպես մնացել են Լարսում՝ անվերջանալի հերթում: Մոռացան նաև, որ մենք պետություն ենք, ոչ թե ինքնակազմակերպվող հասարակություն:

«Վերջից սկսեմ՝ կազմալուծվող հասարակություն ենք: Հիմա՝ ծիրանի մասին: Տեսեք՝ մեկ անձը տարեկան սպառում է 6-7 կգ՝ մուրաբան էլ հետը: Ոչ ոք այս թիվը չգիտի: Մեր 2 մլն ազգաբնակչությունը տարեկան սպառում է 15 հազար տոննա, իսկ Հայաստանում այսօր կա 22-23 հազար տոննա ծիրան: Այդ ֆլեշմոբերն ուղղակի ծիծաղելի են: Նման բաները պարզ տգիտության հետևանք են: Արդարության համար նաև ասեմ՝ Լարսը սեզոնին միշտ ծանրաբեռնված է, այս խնդիրը մենք միայն Նիկոլի ժամանակաշրջանում չենք ունեցել: Պետք է ազնիվ լինենք այս առումով: Ուղղակի այստեղ խնդիրն այն է, որ պետական այրերը գյուղատնտեսության մասին այն ժամանակ են մտածում, երբ դանակը հասնում է ոսկորին: Բացի Քոչարյանից, Լևոնն էլ, Սերժն էլ գյուղատնտեսություն չեն սիրել, Նիկոլն էլ չի սիրում: Իրենք միայն սիրում են գյուղմթերք ուտել»,-ասում է ՀԿ նախագահը:

Շեշտում է՝ ղեկավարը պետք է իր տեղում լինի, նրա անձը կապ չունի: «Նա քաշում է թելերը, վերահսկում բոլորի աշխատանքը: Բայց երբ պաշտոնյաներն իրենց տեղում չեն, պատկերն էլ սա է լինելու»,-ընդգծում է նա:

Գյուղատնտեսության բնագավառում ամեն տարի պետք է սկսել մտածել հաջորդ տարվա մասին: «Պարարտանյութի հարցը ձախողեցին, թունաքիմիկատները մոտ 2,5 անգամ թանկացել են, դիզվառելիքն անբացատրելի թանկացել է, մինչդեռ հայկական դրամն ուժեղացել է, դիզվառելիքի գինը չպետք է բարձրանար: Անցած տարի մեր ֆերմերներն այն ձեռք էին բերում 320-350 դրամով՝ կախված, թե որ երկրի արտադրանքն է, այս տարի ձեռք են բերում 650-700 դրամով, այն դեպքում, երբ այսօր դրամը հզոր արժույթ է: Կարծես թե, մրցակցային հանձնաժողով ունենք, ո՞ւր է, կամ ասում են՝ կառավարությունը կապ չունի, ախր ո՞նց կապ չունի: Ինչո՞ւ է բենզինն այսքան թանկացել, ինչո՞ւ այս հարցը չի բարձրացվում: Կամ եթե պարարտանյութը ժամանակին ձեռք բերեինք 6000 դրամով, հետո ինչո՞ւ պետք է գյուղացին 18-20 հազար դրամով գներ: Տիգիտությունը հանգեցնում է նրան, որ վերջում կանգնում ենք կոտրած տաշտակի առաջ: Կառավարության վերջին չորս տարվա մոտեցումներն ապշեցնում են: Կամ՝ գյուղացու անվան տակ սուբսիդիաները ստանում են բանկերը, գործարարները, ներկրողները, բայց գյուղացու անվան տակ: Փոխանակ սուբսիդիան ստանա գյուղացին և ինքն ընտրի, թե, օրինակ՝ ինչ պարարտանյութ է ուզում ձեռք բերել, փոխարենը հիմնականում ընտրում են մի խումբ պատահական ներկրողների: Լավ, նախարարն ինչպե՞ս է ընտրում այս մարդկանց ու կազմակերպություններին, ի՞նչ սկզբունքներով է առաջնորդվում: Մինչդեռ անգամ երեխան սկսում է հասկանալ, թե ինչ է կատարվում, ինչի համար է սա արվում»,-հավելում է Բերբերյանը:

Մթերման սեզոնին սկսվում է մեկ այլ «հակամարտություն» ևս՝ մթերող-գյուղացի: Գյուղացին ասում է՝ գործարանն իմ ապրանքը շատ էժան է ընդունում, մթերողն էլ հակադարձում է՝ ես այդ գինն եմ առաջարկում: Այնուհետև բոլորը հայացքն ուղղում են պետությանը՝ մթերող-գյուղացի օղակում ի՞նչ դեր և ազդեցության գործիքներ ունի պետությունը: «Պետությունն, իհարկե, անելիք ունի: Բացատրեմ խաղողագործության օրինակով: Խաղողի գնումները պետք է գնահատվեն ոչ միայն տոննայով, այլև շաքարայնությամբ, սա պարտադիր պայման պետք է լինի, մինչդեռ կառավարությունը համառորեն այդ որոշումը չի ընդունում: Ընդ որում, այս քայլերը չեն դիտարկվի այնպես, որ պետությունը միջամտում է մթերողի և գյուղացու հարաբերություններին: Ֆրանսիայի օրինակը բերենք: Այն գործարաններին, որոնք փորձում են խաղողագործությամբ կամ գինեգործությամբ զբաղվել, իրենց գործունեության լիցենզիան տալիս են ֆերմերային պալատները, որպեսզի իրենց տարածքում դրանք գործունեություն վարեն:

Այսինքն, իրենք դառնում են մեկ թիմ, վարկի հարց չի լինում, գյուղացիները գիտեն, որ դա իրենց գործարանն է, հանձնում են խաղողը և որևէ խնդիր չունեն՝ գնահատման, վճարումների և այլնի: Մեր երկրում բոլորին պետք է բերել օրենսդրական դաշտ, օրենքը պետք է գործի, որը մշակված է միջազգային նորմերով, ես նոր բան չեմ հնարում: Ամեն ինչն էլ հնարավոր է կարգի բերել, ցանկություն է պետք և մասնագիտական գիտելիքներ: Կարվե՞ն համապատասխան քայլեր, մեկ-երկու տարի հետո մենք էլ գյուղատնտեսական խնդիրների մասին չենք խոսի: Խնդիր է նաև այն, որ տարիների ընթացքում պաշտոնյաները չեն պատժվում կատարած սխալ քայլերի համար: Իրենց խելացի մարդիկ ձեռք չեն տալիս, իրենց ձեռք են տալիս խեղկատակներ, միմոսներ, որոնք մատի մի շարժումով այս ու այն կողմ պիտի վազեն, բայց այդպես պետություն չի կառուցվի: Շարունակում եմ պնդել՝ կադրային քաղաքականությունը մեր երկրի դժբախտությունն է»,-եզրափակում է Հրաչ Բերբերյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում