«Իսկանդերյան հեղափոխություն»․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

strana.ua-ն «Իսկանդեր-մայդան. ինչ է սպասվում Հայաստանին բանակի կողմից Փաշինյանի հրաժարականը պահանջելուց հետո» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայաստանում իրավիճակը թեժացել է անցյալ տարվա նոյեմբերին Ղարաբաղի համար պատերազմում պարտվելուց հետո Նիկոլ Փաշինյանի պաշտոնանկության պահանջի և բողոքի զանգվածային ցույցերի ֆոնին: Հինգշաբթի օրն ամբողջ Երևանում մարդիկ, վանկարկելով «Նիկոլ դավաճան», դուրս են եկել փողոց՝ պաշտպանելու Հայաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի դիրքորոշումը, այն է՝ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջը: Փաշինյանն ավելի վաղ գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանին աշխատանքից ազատելու միջնորդություն էր ներկայացրել: Դա տեղի է ունեցել այն բանից հետո, երբ հայկական բանակի հրամանատարությունը հայտարարություն էր ստորագրել ընդդեմ գլխավոր շտաբի պետի առաջին տեղակալի պաշտոնանկության: Զինվորականները կարծում են, որ Տիրան Խաչատրյանին պաշտոնանկ անելու որոշումը կայացվել է առանց Հայաստանի ազգային և պետական շահերը հաշվի առնելու՝ հիմնվելով բացառապես անձնական ամբիցիաների վրա:

«Նման բարդ պայմաններում նման որոշումը հակապետական և անպատասխանատու քայլ է», - ասված է հայտարարության մեջ: Հայտարարության մեջ նաև նշվում է, որ Հայաստանի վարչապետն ու կառավարությունն այլևս ի վիճակի չեն համարժեք որոշումներ կայացնել ներկա ճակատագրական և ճգնաժամային պահին: «Երկար ժամանակ հայկական զինված ուժերը համբերատարությամբ դիմացել են ներկայիս իշխանությունների հարձակումներին բանակի վրա, բայց ամեն ինչ սահման ունի: Հայաստանի զինված ուժերը պատվով են կատարել իրենց պարտքը, ժողովրդի հետ կողք կողքի կռվել են թշնամու դեմ: Ներկայիս իշխանությունների անարդյունավետ կառավարումը և արտաքին քաղաքականության լուրջ սխալներն են երկիրը հասցրել մահվան եզրին, - ասվում է հայտարարության մեջ: - Ստեղծված իրավիճակից ելնելով ՝ զինված ուժերը պահանջում են վարչապետի և կառավարության հրաժարականը, միևնույն ժամանակ նախազգուշացվում է ժողովրդի դեմ ուժի կիրառման անթույլատրելիության մասին»:

Ավելի վաղ լրատվամիջոցները հաղորդել էին, որ Խաչատրյանը ծաղրել է կառավարության ղեկավարի խոսքերը ռուսական «Իսկանդեր» օպերատիվ-մարտավարական համալիրների մասին: Իր վերջին հարցազրույցում Փաշինյանը քննադատել էր ռուսական համակարգերը՝ ասելով, որ անցյալ տարվա աշնանը Ղարաբաղում հակամարտության սրման ընթացքում դրանք իրենց լավ չեն դրսևորել: Այդ կապակցությամբ Երևանում տեղի ունեցող իրադարձություններն արդեն իսկ ստացել են «Իսկանդերային հեղափոխություն» կամ «Իսկանդեր-մայդան» անունը: Միևնույն ժամանակ, Փաշինյանը դիմել է իր աջակիցներին և ասել, որ երկրում իրավիճակը լարված է, բայց կառավարելի, և զինված ուժերը ենթարկվում են ժողովրդին և կառավարության ղեկավարին: «Մենք երկրի ներսում թշնամիներ չունենք: Սա ամենակարևոր փաստն է: Բայց կան հարցեր, որոնք պետք է քննարկել», - ասել է նա:

Փաշինյանն իր կողմից պաշտոնանկ արված զինվորականներին անվանել է «եղբայրներ» և «հայրենիքի զինվորներ», ինչպես նաև խոստացել է, որ ո՛չ ինքը, ո՛չ էլ նրա ընտանիքը մտադիր չեն փախչել երկրից «ոչ մի պարագայում»:

Նա մեգաֆոնի միջոցով դիմել է իր աջակիցներին՝ փողոցով քայլելով ամբոխով շրջապատված, բայց անվտանգության աշխատակիցները անցորդներին թույլ չեն տվել մոտենալ վարչապետին: Հայկական սոցիալական ցանցերում դա բնութագրել են հետևյալ կերպ. Փաշինյանն «իրեն շրջապատում է մի քանի հազար ոստիկաններով, որպեսզի ընդամենը 100-500 մետր քայլի»:

«Սա ռազմական հեղաշրջում չէ, այլ գլխավոր շտաբի կողմից կառավարությանը ուղղված հրաժարականի կոչ, և եթե Հայաստանի զինված ուժերը հեղաշրջում կատարեին, ապա վարչապետն արդեն իսկ կլիներ մեկուսացված, և ապա հայտարարություն կլիներ: Բանակն ասել է, որ պահանջում է կառավարությունից հրաժարական տալ, իսկ կառավարությունը պատասխանում է հանրահավաքով: Ո՞վ կապահովի դրա անվտանգությունը: ԱԱԾ-ն, ոստիկանությունը պետք է որոշեն և հայտարարություն անեն, հակառակ դեպքում իրավիճակի վերահսկողությունը կորցնելու մեծ հավանականություն կա», - մեզ հետ զրույցում ասել է քաղաքագետ Հրաչյա Արզումանյանը: Փորձագետների կարծիքով, շատ բան կախված է Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի դեսպանատների արձագանքից: ՌԴ-ն չեզոք է: ՌԴ նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը հայտարարել է, որ Կրեմլը «անհանգստությամբ» է հետևում իրավիճակի զարգացմանը, բայց դա «բացառապես Հայաստանի ներքին գործն է»:

Արևմուտքը, որը համարվում է Փաշինյանի պաշտպան, դեռ ոչ մի կերպ չի արձագանքել Հայաստանում կատարվածին: Բայց հայաստանյան իրադարձությունները դատապարտել է Թուրքիան, ինչը մասնագետները նվաստացուցիչ են անվանել (հաշվի առնելով, որ Երևանը կորցրել է Ղարաբաղը և պարտվել է Անկարայի կողմից աջակցվող Բաքվին): Միևնույն ժամանակ, ՀՀ նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը քաղաքացիներին կոչ է արել աջակցել զինվորականներին: «Պատերազմում պարտված և հող հանձնած իշխանությունը պետք է հեռանա: Դա է այն երաշխիքը, որն առաջին հերթին անհրաժեշտ է մեր ազգային վերածննդի համար», - ասել է նա:

Երկրի նախկին երկու նախագահներ Ռոբերտ Քոչարյանն ու Սերժ Սարգսյանը, ինչպես նաև Հայ եկեղեցու գլխավոր առաջնորդները ՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն և Մեծի տանն Կիլիկիո Արամ Ա կաթողիկոսը, դիմել են վարչապետին՝ պահանջելով հրաժարական տալ: Դեռ աշնանն են փորձագետները կանխատեսել, որ Փաշինյանի քաղաքականության վրա կարելի է խաչ դնել: Ավելին, նման արդյունքը ըմբռնում կունենա ինչպես ռուսական, այնպես էլ միջազգային խաղացողների շրջանում: Բայց եթե ընդդիմությունը ավելի վաղ հեռացներ Փաշինյանին և խզեր պայմանավորվածությունները, ապա պատերազմը կարող էր վերսկսվել: Ուստի վարչապետին թույլ են տվել ավարտել իր «կեղտոտ գործը»՝ համաձայնագրերը հասցնել անվերադարձելիության կետին։

«Շատ հայեր Փաշինյանին համարում են դավաճան, և նրան աջակցելու համար կարող է հավաքվել միայն վարչապետին մոտ կանգնած օլիգարխների կազմակերպած ամբոխը: Այն, ինչ տեղի է ունենում, կոչվում է ԳԿՉՊ-ի երևանյան փորձ (բայց ոչ հեղաշրջում, քանի որ բանակը հանդես է եկել միայն հայտարարությամբ, որին որևէ գործողություն չի հետևել): Ամենայն հավանականությամբ, բոլորը Փաշինյանին կսեղմեն, և երկրում կհայտարարվեն նոր ընտրություններ», - ասել է լրագրող Արթուր Դանիել յանը:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում