«Փո­փո­խու­թյունը որոշիչ դեր չի ունենա»․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Արդարադատության նախարարությունն առաջարկում է լրացում կատարել վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքում։ Հանրային քննարկման ներկայացված նախագծի հիմնավորման մեջ նշվում է՝ ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման ոլորտում կատարված վարչական իրավախախտումների և Հայաստանում հայտարարված արտակարգ դրության իրավական ռեժիմի և կարանտին հայտարարելու որոշմամբ կիրառվող սահմանափակումների խախտման հիմքով նշանակված տուգանքների կատարման ցուցանիշների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ այդ տուգանքների ճնշող մեծամասնությունը պարտապանների կողմից կամավոր կերպով չի կատարվում։ Այս իրավիճակը հանգեցնում է ոստիկանության և վարչական դատարանի ծանրաբեռնվածության բարձրացմանը։

Բացի դա, այս ակտերը կամովին չկատարելու դեպքում դրամական պահանջները ներկայացվում են հարկադիր կատարման, ինչն էլ բարձրացնում է արդեն հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության ծանրաբեռնվածությունը։ Արդարադատության նախարարության ներկայացրած վիճակագրական տվյալներից պարզ է դառնում, որ 2019-2020 թվականներին ԴԱՀԿ-ում ճանապարհային ոստիկանության կողմից ներկայացված անբողոքարկելի վարչական ակտերի հիման վրա ընթացք է տրվել մոտ երկու միլիոն կատարողական վարույթի, իսկ ներկայումս ընթացիկ վիճակում է 71030 կատարողական վարույթ։ Այսպիսով՝ նախարարությունն առաջարկում է, եթե վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքի մի շարք հոդվածներով նախատեսված իրավախախտումների համար նշանակվել է համապատասխան տուգանք, և քաղաքացին սահմանված կարգով և ժամկետներում մարում է դրա 50 տոկոսը, ապա տուգանքի վճարման պարտավորությունը համարվում է պատշաճ կատարված։ Ակնհայտ է, որ այս տարբերակով նախարարությունը փորձում է թեթևացնել ոստիկանության, ԴԱՀԿ-ի և վարչական դատարանների ծանրաբեռնվածությունը, ինչպես նաև այս դեպքում պետբյուջե որոշակի դրամական մուտքեր ապահովել։

ՀՀ ոստիկանության պետին կից հասարակական խորհրդի անդամ, «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգություն և վերահսկողություն» ՀԿ-ի ղեկավար Սերգեյ Ղահրամանյանը նշում է՝ նախագծի հիմնավորման մեջ ասվում է՝ խնդիրները կապված են նրա հետ, որ մարդիկ չեն վճարում, դրա հետևանքով ծանրաբեռնվում է ԴԱՀԿ-ի աշխատանքը։ «Բացի դա, ենթադրվելիք այն գումարը, որը պետք է մուտք գործի պետբյուջե, չի մուտքագրվում։ Այս ամենը հաշվի առնելով՝ ՃՈ որոշ տուգանքների համար այս փոփոխությունն են ցանկանում իրականացնել՝ տուգանքի կեսը վճարելու դեպքում այն համարվելու է մարված։ Կարելի է ավելի լավ առաջարկ անել՝ մարդկանց չտուգանել, որպեսզի պարտքեր չկուտակվեն։ Ընդ որում, սա հանգեցնելու է ոչ թե վճարումների գործակցի բարձրացմանը, այլ, եթե նախկինում արվում էր իքս տուգանք և չէր վճարվում իգրեկ գումար, ապա այսօր այս փոփոխության արդյունքում երկու անգամ կկատարվի իքս խախտում և չի վճարվի այդ նույն իգրեկ գումարը։

Գուցե լինի տոկոսային ինչ-որ տարբերություն, բայց միևնույն է՝ խնդիրը դրանից չի լուծվի, որովհետև չվճարողը չի վճարում, իսկ պարտաճանաչ վճարողը վճարում է։ Ասում են, որ այս փոփոխությունն օգտակար է բարեխիղճ վարորդների համար։ Նշեմ՝ նրանք խախտումներ չեն անում կամ էլ գուցե տարվա մեջ մեկ խախտում անեն, մեծ հաշվով իրենց համար սա որոշիչ փոփոխություն չէ»,-ասում է «Փաստի» զրուցակիցը։ Նա նշում է, որ նախագծի ընդունման դեպքում այս փոփոխությունները վերաբերելու են հինգ և տասը, մի քանի դեպքում էլ քսան հազար դրամանոց տուգանքներին։ ՀԿ-ի ղեկավարը ընդգծում է՝ անհասկանալի է, թե ինչու է արդարադատության նախարարությունը ցանկանում նման փոփոխություններ իրականացնել։ «Դեռևս 2016, 2017 թվականներին նման նախագծեր ներկայացվել են Ազգային ժողովի պատգամավորների կողմից, բայց կառավարությունը միշտ մերժել է դրանք։

Նման նախագիծ ներկայացվել է նաև այս ԱԺ-ի պատգամավորների կողմից ու նորից մերժվել։ Այսքան մերժումներից հետո հիմա նորից արդարադատության նախարարությունը նման առաջարկով է հանդես գալիս։ Իմ անձնական կարծիքով՝ եթե օրենքի այս փոփոխությունն ուժի մեջ մտնի, ապա այն քաղաքացիների 30-40 կամ ավելի քիչ տոկոսը կվճարի տուգանքներն այս տարբերակով, որոնց ակտերի վարույթները ԴԱՀԿ-ում են կամ էլ տարբեր՝ քաղաքից բացակայելու, ծանուցումը չստանալու, տվյալ պահին ֆինանսական միջոցներ չունենալու պատճառներով նրանք չեն կարողացել վճարումները կատարել, բայց ֆինանսների հավաքագրման տեսանկյունից կարծում եմ, որ սա որոշիչ դեր չի ունենա։

Ի վերջո, վճարողը կվճարի, չվճարողը՝ ոչ։ Նույն պատկերը կունենանք նաև դիմակները չկրելու համար նախատեսված տուգանքների վճարման դեպքում։ Շատերն արդեն իսկ վճարել են տուգանքները, ոմանք այդպես էլ չեն վճարի, որոշներն էլ գուցե օգտվեն այս փոփոխությունից։ Այսինքն՝ հարկերի հավաքագրման տեսանկյունից այս փոփոխությունն արդյունավետ գործիք չի կարելի համարել»,-եզրափակում է Սերգեյ Ղահրամանյանը։

Լուսինե Առաքելյան

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում