Համագործակցություն է անհրաժեշտ, որ բիզնեսը չտուժի, մյուս կողմից՝ չլինեն «առիթավորվողներ»․«Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Վերջին մի քանի օրերին խոսվում է այն մասին, որ 2-3 անգամ թանկացել են ծաղիկներն ու ծաղկեպսակները, իսկ ավելի վաղ էլ տեղեկություններ էին տարածվում, որ բարձրացել է զինվորական համազգեստի գինը։ Այս ամենն՝ Արցախում ընթացող պատերազմի ֆոնին: Երկու դեպքում էլ քաղաքացիների դժգոհություններին անդրադարձել էր ՏՄՊՊՀ-ն՝ նշելով, որ ծաղկի աճեցմամբ ՀՀ-ում զբաղվում են հազարավոր փոքր ջերմոցային տնտեսություններ, շուկան մրցակցային է, չկան գերիշխող դիրք ունեցող տնտեսվարողներ, հետևաբար հանձնաժողովն իրավասու չէ օրենքով սահմանված կարգով վարույթ հարուցել:

Իսկ զինվորական համազգեստի պարագայում ստուգումները շուկայում դեռևս շարունակվում են։ Խախտումներ արձանագրելիս ՏՄՊՊՀ-ն խորհուրդ է տալիս դիմել իրենց։ Այս հարցում ոչ այնքան խնդրահարույց է այն, որ ծաղկի գինը բարձրացել է, ինչը մեկ այլ պարագայում մենք կարող էինք անուշադրության մատնել, այլ հարցն ունի բարոյական կողմ։ Ի՞նչ խղճով մի քանի հարյուր դրամ ավելի գումար աշխատել հայրենիքի համար կյանքը զոհած տղաների հաշվին։ Ինչևէ։

Բացի այս թանկացումները, դեռևս նախքան պատերազմական գործողությունների մեկնարկը շուկայում նկատելի էին պարենային ու ոչ պարենային ապրանքների թանկացումներ, օրինակ՝ 700 դրամ արժողությամբ ձեթը թանկացել և դարձել է 770 դրամ այն պատճառաբանությամբ, որ ներկրվում է Կրասնոդարից, իսկ այս տարի այնտեղ արևածաղկի բերքը բավարար քանակի չի եղել, արտադրության և բնականաբար ներկրման ծավալները քչացել են, ինչն էլ ազդել է գնի վրա: «Սպառողների ասոցիացիայի» փորձագետիրավաբան Սյուզաննա Չիլինգարյանն ասում է՝ անբեկանելի է մեկ բան՝ որքան էլ մենք այսօր պատերազմի մեջ ենք, մեկ վայրկյան անգամ տնտեսության աշխատանքը չպետք է կանգ առնի։ «Բիզնեսը պետք է ապրի, կատարի իր պարտավորությունները՝ հարկերի ու աշխատավարձերի վճարում և այլն։ Պետք է հարցին անպայման այս կողմից էլ նայել։

Բիզնեսն անպայման պետք է աշխատի, որովհետև այդ գումարի շրջանառությունից է ձևավորվում պետական բյուջեն, որտեղից էլ գումարներն ուղղվում են կենսաթոշակների վճարմանը, սոցիալական այլ պարտավորությունների կատարմանը և այլն։ Ուստի հարցը քննարկելիս պետք է մետաղադրամի երկու կողմը դիտարկել։ Խոսքը բնավ այն անբարեխիղճ տնտեսվարողների մասին չէ, որոնք, օգտվելով «առիթից», որոշում են այս ծանր օրերին գումար աշխատել։ Դա քննարկման այլ թեմա է։ Չպետք է քաջալերենք նրանց»,- «Փաստի» հետ զրույցում ասում է Չիլինգարյանը։ Նա նշում է, որ, օրինակ՝ նույն ծաղկի շուկան կանոնակարգելու և նման աստղաբաշխական գնաճ թույլ չտալու մասով ՏՄՊՊՀ-ն, ցավոք, որևէ լծակ չունի։ Նա միայն կարող է հորդորել, կոչով հանդես գալ, խիստ նկատողություն անել, բայց վերահսկել չի կարող։ Շուկան ազատականացված է, այսինքն՝ տնտեսվարող սուբյեկտը, վաճառողն ու արտադրողն ինքն է որոշում ու սահմանում ապրանքի գինը։ Այս պայմաններում պահանջարկից առաջանալու է առաջարկը։ Այստեղ պետությունը պետք է շատ լուրջ լծակներ ստեղծի իրավիճակը կանոնակարգելու համար։

Ճիշտ չի լինի, եթե պետությունը վարչական մեծ տույժեր կիրառի, քանի որ այս պարագայում էլ կստացվի, որ պետությունը ճնշում է բիզնեսին, որն էլ կարող է ընդվզել և ասել՝ ինձանից հարկ ես պահանջում, բայց թույլ չես տալիս ազատականացված շուկայի սկզբունքով որոշակի գործառույթ իրականացնեմ, որպեսզի կարողանամ այս պայմաններում գոյատևել։ Այս դեպքում էլ պետության ձեռքերն են կապված։ Մնում է, որ նա որոշակի վերահսկողություն իրականացնի կամ էլ գնա փոխզիջման ճանապարհով։ Օրինակ՝ որոշակի հարկեր նվազեցնի, ներումներ իրականացնի կոնկրետ ժամանակով, արտոնություններ սահմանի և տնտեսվարող սուբյեկտն էլ այս պարագայում պարտավորություն ունենա չբարձրացնել հատկապես առաջին անհրաժեշտության սպառման ապրանքների գինը։

Այս պահին սա կարող է լուծում լինել, միայն խիստ պատժատեսակների կիրառումն այս պահին խելամիտ չէ, որովհետև բիզնեսը կսնանկանա, այդ դեպքում կավելանա գործազրկությունը, պետբյուջեի գումարային շրջանառությունը, իսկ սա էլ իր բնական հետևանքները կունենա»,-նշում է մեր զրուցակիցը։ Այսպիսով՝ ըստ Չիլինգարյանի, պատերազմական և սոցիալ-տնտեսական բարդագույն շրջանում՝ կապված կորոնավիրուսի համաճարակի հետ, լավագույն լուծումը կդառնա պետություն-տնտեսվարող սուբյեկտ համագործակցությունը, երբ պետությունը ինչ-որ ժամանակի համար որոշակի լուծումներ կառաջարկի տնտեսվարողներին, իսկ նրանք էլ պարտավորություն կստանձնեն այս ծանրագույն պայմաններում ապրանքների թանկացումը մինիմումի հասցնել։

Նա նաև նշում է՝ պետությունը, ի դեմս կառավարության և մյուս գերատեսչությունների, պետք է ամուր կապ ստեղծի բիզնեսով զբաղվող մարդկանց հետ։ «Պետք է պարբերական հանդիպումներ կազմակերպվեն, հարցեր ուղղվեն բիզնեսմեններին՝ ինչ խնդիրներ ունեն, ինչպիսի լուծումներ են իրենք առաջարկում։ Բայց նման հանդիպումներ գրեթե չեն կազմակերպվում: Եթե ցանկանում են արդյունք ունենալ, ուրեմն պետք է ավելի սերտորեն համագործակցեն»,- եզրափակում է Սյուզաննա Չիլինգարյանը։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում