Հա­յաս­տա­նի բնակ­չու­թյան թի­վը նվա­զում է, մտադ­րու­թյուն­նե­րը՝ ձա­խող­վում

Ժամանակակից աշխարհը շարունակում է վերափոխումների ենթարկվել, մեծ արագությամբ զարգանում են տեխնոլոգիաները։ Իսկ յուրաքանչյուր պետության հզորության հիմնական բաղադրիչները մնում են անփոփոխ՝ ինչպես տնտեսական և ռազմական ներուժը և աշխարհաքաղաքական դիրքը, այնպես էլ բնակչության թվաքանակը։

Ի տարբերություն զարգացող երկրների, զարգացած երկրներում բնակչության ծերացում է նկատվում, և միտումներ են դրսևորվում բնակչության թվաքանակի նավազեցման ուղղությամբ։ Ուստի այս երկրները ծնելիության մակարդակը բարձրացնելու ուղղությամբ խոշոր ծրագրեր են իրականացնում ու այս նպատակի համար ներգրավում մեծ ռեսուրսներ։

Բնակչության ծերացման խնդիրն առկա է նաև Հայաստանում, որն ունի իր ուրույն պատճառները։ Երկրի բնակչության կենսամակարդակը և եկամուտները շարունակում են մնալ ցածր սանդղակի վրա։ Իսկ կառավարության կողմից կիրառվող բազմազավակության խրախուսման գործիքները բավարար չեն։ Եվ մեծ թվով քաղաքացիներ նախընտրում են արտագաղթել երկրից։

Սակայն պետք է նկատի ունենալ, որ բարդ աշխարհաքաղաքական դիրք ունեցող Հայաստանի համար դեմոգրաֆիական խնդիրը ռազմավարական նշանակություն ունի, քանի որ այն նաև երկրի անվտանգությանը վերաբերող կարևորագույն բաղադրիչ է։

Բացի այդ, Հայաստանն, ունենալով ծնելիության ցածր մակարդակ և բնակչության կառուցվածքում մեծ տոկոս կազմող թոշակառուներ, այժմ արդեն բախվում է բյուջետային լուրջ խնդիրների, որոնք ապագայում՝ դեմոգրաֆիկ վիճակի կտրուկ բարելավում չարձանագրելու դեպքում, միայն խորանալու են:

Եվ պատահական չէ, որ ՀՀ տարբեր իշխանություններ տարիներ շարունակ խոսում են բնակչության թվաքանակն ավելացնելու մասին։ Սակայն պետք է նկատի ունենալ, որ բնակչության թվաքանակն ավելացնելու մասին հայտարարություններ անելը քիչ է, լուրջ գործնական քայլեր են պետք, որոնք թերի են։

Այսպես, օրինակ՝ անցյալ տարի Ստեփանակերտում Համահայկական 7-րդ խաղերի անցկացման կապակցությամբ Վերածննդի հրապարակում հրավիրված հանրահավաքում ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, ներկայացնելով մինչև 2050 թվականը իրականացվելիք ռազմավարական նպատակները, նշեց, որ մինչև 2050 թվականը պետք է կարողանան Հայաստանի բնակչությունը հասցնել առնվազն 5 միլիոն մարդու։

Ճիշտ է՝ այս հայտարարությունը շատերը լուրջ չընդունեցին, բայց ենթադրենք, որ ներկայիս իշխանությունը շարժվում է այս ռազմավարական նպատակին համահունչ, և ի՞նչ պատկեր ունենք։

Սա ենթադրում է, որ գործող իշխանությունների պաշտոնավարման ընթացքում, անկախ նրանից՝ դա մեկ, երկու, թե չորս տարի է, երկրի բնակչության թվի որոշակի ավելացում պետք է լիներ։ 

Սակայն, ի հեճուկս իշխանությունների ամպագոռգոռ հայտարարությունների, վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած տվյալներից պարզ է դառնում, որ 2019 թվականին արձանագրվել է նորանկախ Հայաստանի բնակչության ամենացածր թիվը՝ 2 մլն 962 հազար մարդ։ 

Ճիշտ է՝ 1992-ից սկսած բնակչության թիվը սկսել է նվազել, ավելին, մինչև 1998 թվականը ունեցել ենք սարսափելի մեծ քանակի արտագաղթ, սակայն բնակչության ամենացածր թվաքանակը գրանցվել է հենց անցյալ տարի։

 Բնակչության նվազման միտումը պահպանվել է նաև այս տարվա առաջին երեք ամիսների ընթացքում։ Վիճակագրական կոմիտեի տվյալներով, մշտական բնակչության թվաքանակի ցուցանիշն այս տարվա ապրիլի 1-ի դրությամբ կազմել է 2 մլն 956 հազար 900 մարդ՝ պակասելով մոտ 5200-ով։

Այս ցուցանիշները փաստում են, որ իրավիճակը շատ լուրջ է, և այս պահի դրությամբ 5 մլն բնակչություն ունենալու՝ իշխանությունների մտադրությունը ձախողված է։ Ներգաղթ ապահովելու խոստումներն այդպես էլ գրվում են սառույցին։ Իսկ այս իրավիճակի համար կոնկրետ ովքեր են պատասխանատվություն կրելու. այդ հարցը մնում է ժողովրդի դատին։

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ