«Մար­դիկ պետք է իրենք իրենց տրա­մադ­րու­թյու­նը բարձ­րաց­նեն, տար­բեր կերպ բա­վա­րա­րեն շփման պա­հանջ­մուն­քը»

Վերջին օրերի իրադարձությունները, աշխատանքային և ուսումնական գրաֆիկների փոփոխությունները, երկրում արտակարգ դրության հայտարարումն ու այլ երկրներից ստացվող տեղեկատվական հոսքերը, ուզենք թե չուզենք, որոշակի ներքին անհանգստություններ և վախեր են առաջ բերում յուրաքանչյուրիս մոտ, նույնիսկ նրանց, որոնք պնդում են, թե բացարձակ անտարբեր են տեղի ունեցողի նկատմամբ և շարունակում են ապրել իրենց առօրյա կյանքով: Շատ անգամ ենք լսում այն միտքը, որ յուրաքանչյուր մարդ նախ և առաջ ինքն է իր հոգեբանը, բարդ իրավիճակներից սեփական անձը դուրս բերողը, սեփական խնդիրներին լուծում գտնողը:

Հոգեբան Սամվել Խուդոյանը, «Փաստի» հետ զրույցում անդրադառնալով մարդկանց հոգեվիճակին՝ կորոնավիրուսով պայմանավորված, նախ պարզաբանում է, թե որ դեպքում մարդու մեջ առկա անհանգստությունը կարող է բացասական հետևանքներ ունենալ, և որ դեպքերում է սովորական անհանգստությունն ուղղակի զգուշության հետևանք:

«Եթե մարդն անընդհատ նույն թեմայի մասին է խոսում, հաճախ է մտածում դրա մասին, խիստ անհանգստացած է, ինքն իր մեջ զգում է տագնապ, որը կարող է դրսևորվել, օրինակ՝ ուժեղ սրտխփոցով, ոտքերի դողով կամ անքնությամբ, ուրեմն ժամանակն է, որ նա սկսի պայքարել վախի և անհանգստության դեմ: Դա մարդուն օգուտ չի բերի, հակառակը՝ վնաս կտա: Բայց եթե մարդը որոշակի գործողությունների է դիմում, բայց բարդ իրավիճակի մասին չի մտածում, օրինակ՝ դիմակ, ձեռնոցներ է կրում, ձեռքերի հիգիենան է պահպանում, ունի որոշակի պատկերացումներ հիվանդության մասին, ուրեմն դա ուղղակի զգուշություն է, որն, ի դեպ, անհրաժեշտ է»,ասում է Խուդոյանը: 

Նա ընդգծում է՝ չնայած հիվանդությունն արագորեն տարածվում է ամբողջ աշխարհում, բայց բոլոր դեպքերում այն անհամեմատելի է, օրինակ՝ ժանտախտի կամ էլ մահացու այլ հիվանդությունների հետ: «Կորոնավիրուսով վարակված մարդկանց գերակշիռ մասն առողջանում է: Սակայն միևնույն ժամանակ սա չի նշանակում, որ մարդը պետք է լիովին անհոգ լինի, մտածի, որ ամեն ինչ կարող է անել, գնալ ուր որ ուզի, անտեսել վտանգները և չպահպանել որոշակի կանոններ՝ վստահ լինելով, որ այդ վարակն իրեն չի կպնի: Շատերը հենց այդպես են մտածում: Դա սխալ է, պետք է բոլոր միջոցները կիրառել, որպեսզի, ժողովրդական լեզվով ասած, «հետո գլխներին չտան»»,նշում է մեր զրուցակիցը:

Նա հավելում է՝ մարդիկ ոչ միայն մարմնական, այլ նաև հոգեկան առողջությունը պահպանելու վրա պետք է աշխատեն: 

«Պետք է անընդհատ, հատկապես նեղ իրավիճակներում տրամադրությունը բարձր պահել: Կան հատուկ վարժություններ, որոնք ուժեղացնում են իմունիտետը և այլն: Համացանցում դրանք կարելի է որոնել, գտնել ու կատարել, որպեսզի հոգեբանորեն ևս պատրաստ լինեն հաղթահարելու խնդիրները: 

Եթե մարդը մեկուսացման մեջ է, ուրեմն պետք է անպայման բավարարի շփման իր պահանջմունքը: Օրինակ՝ հեռախոսով կամ էլ այլ միջոցներով հաղորդակցվի հարազատների հետ: Բացի դա, ես համաձայն չեմ նրա հետ, որ տանից բացարձակապես պետք է դուրս չգալ: Առավոտյան և երեկոյան ժամերին՝ թեկուզ 10 րոպե, իհարկե, առանց մարդկանց՝ հատկապես հոծ բազմության մեջ մտնելու, կարելի է զբոսնել և մաքուր օդ շնչել: Դա շատ օգտակար է»,-ասում է հոգեբանը: 

Խուդոյանի կարծիքով, յուրաքանչյուրը պետք է ինքն իր ոգին բարձրացնի: «Այսպես թե այնպես, այդ սթրեսը կա: Դա համամարդկային սթրես է, որի դեմ կարելի է պայքարել բարձր տրամադրությամբ: Կարելի է, օրինակ՝ կատակերգություններ, հումորային հաղորդումներ դիտել: Մարդիկ պետք է իրենք իրենց ծիծաղեցնեն: 

Նշեմ, որ ժողովրդի մի մասը հենց այդպես էլ վարվում է: Սոցիալական ցանցերում անընդհատ կարելի է հանդիպել հումորային գրառումների, լուսանկարների ու տեսանյութերի: 

Դա սեփական վախի դեմ պայքարելու, ոգին բարձրացնելու լավագույն միջոցն է, սրան գումարած նաև հոգեբանական վարժությունները»,-ասում է Խուդոյանն՝ ընդգծելով, որ լարված իրավիճակներում շատ կարևոր է նաև քունը, ուստի կարելի է երկար քնել, դա շատ օգտակար է:

Հոգեբանը նշում է՝ ստեղծված իրավիճակից հետո կփոխվեն մարդկանց որոշակի սովորույթները, օրինակ՝ ոմանք գուցե սկսեն ավելի շատ ուշադրություն դարձնել մաքրասիրությանը: Միևնույն ժամանակ մեծ հաշվով այդ իրավիճակը դժվար թե մեծ ազդեցություն ունենա մարդկանց միջև փոխհարաբերությունների վրա:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ