Yerevan, 14.October.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
BREAKING
Lavrov: Russia intends to outline concrete steps to resolve issues in Karabakh Armenia President signs decree on calling snap parliamentary elections on June 20 Armenia President petitions to Constitutional Court Armenia legislature convenes special session to consider new Electoral Code Latvia parliament recognizes Armenian Genocide 145 new cases of COVID-19 confirmed in Armenia Armenia acting Deputy PM receives Iran Ambassador Azerbaijanis advance in territory of Nor Ghazanchi village of Karabakh's Martakert again, negotiations underway Lebanon official to Armenians: You were killed by sword, we—by famine, blockade, but culprit is one Al-Arabia: 10,000 people parade with torches in Yerevan in memory of 1.5 million Armenians killed in Ottoman Turkey Greek PM expects to meet with Erdogan in the near future Armenia Ombudsman on protest held in front of Prosecutor General's Office


Ինչո՞ւ և ինչպե՞ս ստեղծվեց կատապուլտը

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Կիսվել

Կատապուլտը կամ հայերեն քարընկեցը պաշարողական ռազմական սարք է, որը նախատեսված է ամրությունների վրա քարեր կամ տեգեր նետելու կամ ուղղակի հարվածներ հասցնելու համար: 

Ընդ որում, ցանկացած նետող մեքենա, որը կրակում է քարերով, նիզակներով կամ նետերով, նշագրվում է հունական տերմինով և անվանվում կատապուլտ: 

Հին հռոմեացի հեղինակները կատապուլտներին տվել են «Tormentum» անվանումը (փաթաթող): Կարծիք կա, որ կատապուլտներ են պատկերված մ.թ.ա. 9-րդ դարի Նեմրուդի ասորական քարանկարներում: 

Սակայն այնտեղ միայն աղեղային տեխնիկայի նկարներ են: Աստվածաշունչը կատապուլտի գյուտը վերագրում է մ.թ.ա. 8-րդ դարում ապրած հրեական Ուզի թագավորին: 

Սակայն համարվում է, որ հեղինակները նկարագրել են ավելի ուշ շրջանի զենքեր: Պատմության մեջ առաջին կատապուլտները սկսել են օգտագործվել մեր թվարկությունից առաջ 5-րդ դարում Հին Հունաստանում, ապա մինչև մեր թվարկության 15-րդ դարը դրանք օգտագործվել են Եվրոպայի բոլոր երկրներում: Դիոդորը կատապուլտի գյուտը վերագրում է մ.թ.ա. 399 թվականին, երբ Սիրակուզայի բռնակալ Դիոնիսիոս 1-ինը հավաքել է արհեստավորների, որպեսզի նրանք ստեղծեն նոր զենք: 

Դիոնիսիոսը լավ վարձատրում էր արհեստավորներին, կոչումներ շնորհում և հյուրասիրում, իսկ նրանք ի պատասխան ստեղծում են տարբեր տեսակի քարանետներ, զենք ու զրահ և նոր տիպի հզոր առագաստանավեր: 

Իսկ արդեն մ.թ.ա. 397 թվականին Դիոնիսիոսի բանակը կատապուլտների օգնությամբ հարվածում է Կարթագենի նավերին և զգալի վնասներ պատճառում: 

Հին կատապուլտները գործել են կամ աղեղի (բալիստա և կարիճ) սկզբունքով կամ կենտրոնախույս ուժի սկզբունքով: Կարիճը եղել է նետերով կրակելու ոչ մեծ սարք: 

Բալիստան նույնի ավելի մեծ տեսակն է եղել: Կենտրոնախույս ուժի սկզբունքով գործող կատապուլտներն օգտագործվել են միջնադարում պաշարումների ժամանակ միայն: «Պարսատիկային պարկի» մեջ, որը կցվել է երկար լծակի վերջին, գունդ կամ քար է դրվել, իսկ նույն լծակի կարճ ծայրին ամրացվել են հակակշիռները:

 Լծակի երկար ծայրը հակաքաշի ազդեցությամբ գործողության մեջ դնելիս կենտրոնախույս ուժի արդյունքում իրականացվել է կրակոց: 

Ընդ որում, կրակելիս գունդը կամ քարը կարող է հասնել մի քանի հարյուր մետր հեռավորության վրա գտնվող իր նշանակետին: Կատապուլտների պատմության մեջ եղել է նաև մեկ այլ նետող մեքենա, որը կոչվել է օնագրա, և որն օգտագործվել է հին հռոմեացիների և հույների կողմից: 

Այն աշխատել է նույն կենտրոնախույս ուժի օգտագործման սկզբունքով, իսկ այն գործողության մեջ դնող ուժը եղել է ոչ թե հակակշիռը, այլ ոլորված նյութի (մազեր, կաշի, ջիլերը և այլն) առաձգականությունը:

 Այն ժամանակներում առանց օնագրայի հնարավոր չի եղել գրավել որևէ պաշտպանված ամրոց կամ բերդ: Դրանց միջոցով հնարավոր է եղել քարեր և բռնկվող հեղուկով լի տակառներ նետել: 

Եվս մեկ այլ զենքի տեսակ, որով կրակոցն իրականացվել է նյութի առաձգականության էներգիայի շնորհիվ, կոչվել է կարբալիստա: 

Կարբալիստան ունեցել է երկու փոկ և երկու լծակ: Այս զենքի մեջ նետվող առարկան եղել է նիզակը, որին նետման էներգիա հաղորդել է երկու լծակներին միացած աղեղը: Լծակների օգնությամբ իրականացվել է աղեղի լարում: 

Հռոմեական բանակը լայնորեն օգտագործել է կարբալիստան մեր դարաշրջանից առաջ 3-րդ դարում ինչպես ծովային, այնպես էլ ցամաքային մարտերի ժամանակ, քանի որ կատապուլտի այդ տեսակը իդեալական է նիզակներ և տեգեր նետելու համար:

Կիսվել
Timeline
“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2% Ucom Measures the Environmental Impact of Its OperationsUnibank Offers USD-Denominated Bonds with an Annual Coupon Rate of 6% Ucom Becomes an Official Partner of the Armenia-UK Business Forum 2026Ucom Sales and Service Center at 20/52 Erebuni Reopens After Renovation Unibank Joins the Armenian Solar Energy AssociationThe Widely Discussed Dvin Crown Project. A New Visibility Platform for Brands Has Emerged in the Heart of YerevanAmeriabank named Most Innovative Digital Bank in Armenia, alongside 9 Global Finance Digital Banking AwardsUnibank and Picsart Academy Host Kids Day for ChildrenUnibank Issues AMD and USD Bonds with Annual Coupon Rates of 10.3% and 6%Artur Hovhannisyan and the Ambassador of Bulgaria to Armenia discussed a number of programs of mutual interest to Armenia and Bulgaria A new and fantastic story was born in the heart of Yerevan—the spirit of the old city at Hayasa Hotel Old YerevanConverse Bank is Lead Sponsor of the BACEE International Banking Conference Ralph Yirikian on the Cost of Digital Transformation at the 13th Regional HR Conference You Can Now Pay with Idram on Glovo: The Long-Awaited Partnership Is Now a RealityRate.Trading: Currency Exchange on a New Digital PlatformIdram's "City of Good Deeds": From Teamwork to Real Charitable Projects Ucom and FAST Bring Together Artificial Intelligence and Green Innovation From Car Selection to Purchase – All in One Place: Ameriabank to Present its Myar.am Platform and Special Offers at Armenian Auto Show IDBank and the “Dekavva Fund” Stand with People from Artsakh Ucom Supports AI-Powered Camera Installation for Nature Conservation Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice Ucom Fellowship Participants Meet Ralph Yirikian at UcomUnibank Becomes Title Sponsor of Alashkert Football ClubSergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invite Young Pianists to Apply for the Prestigious Lang Lang Young Scholars ProgramUnibank Call Center Now Available 24/7 on Weekdays Ralph Yirikian Discusses the Challenges of Modern Leadership with Leadership School ParticipantsUnibank Becomes Lead Sponsor of AGBU’s Global Run in Support of Camp NairiUnibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New LocationUcom Continues Large-Scale Network Modernization, Expanding 5G Coverage and Enhancing Connectivity EBRD’s AMD-denominated bonds listed on AMX; Converse Bank acted as underwriterBecome a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yieldThe Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'All Armflix Content Is Once Again Available on UplayHayk Melikyan Opens the 5th Festival of Armenian Culture in KatowiceHarutyun Harutyunyan: “The Government Has No Intention of Applying for EU Membership and Adopted the Law to Prevent a Referendum”Ucom Supports Coca-Cola Fest 2026 “Orran” Students Start the New Academic Year with Support from “The Power of One Dram”It is with deep awareness of the seriousness of this supposition as well as concern that we pose the question of the above headline“Armenian Virtuosos” Scholarship Recipients Take the Stage at the 4th International Festival of Youth Orchestras of the WorldUnibank Launches a New Promotion "U-Teenager": Grand Prize — a Summer Course at One of the Top Universities AbroadSEROOND Begins: Armenia’s First Authored School Model Based on Whole-Child Development, Enabled by AI"Unisport" Advances to the Main Round of the UEFA Futsal Champions League Cybersecurity Course Graduates Take Part in Ucom’s “Junior Academy” Program
All Timeline »
Most Popular
1 Ucom Measures the Environmental Impact of Its Operations 2 “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across... 3 Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2% 4 BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor 5 Nelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BA...
Poll