Իրավախախտման արձանագրում՝ անձնական կյանքի գաղտնիության հաշվին

Մարդկանց անձնական տվյալների գաղտնիությունը պարբերաբար խախտվում է, չնայած գործում է ոլորտը կարգավորող օրենքը: Տարբեր լրատվամիջոցներում, սոցիալական հարթակներում, պետական գերատեսչությունների հաղորդագրություններում երբեմն սպրդում են մարդկանց անձնական տվյալներ՝ սկսած անուն-ազգանունից վերջացրած լուսանկարով: 

Կար ժամանակ, երբ քաղհասարակության ներկայացուցիչները, խնդրով զբաղվող փորձագետները գրեթե ամեն օր նշում էին, որ, օրինակ՝ պետք չէ հեռուստացույցով ցուցադրել հանցագործության մեջ կասկածվող անձի դեմքը և հրապարակել անձնական տվյալները, քանի որ վերջինիս մեղքը դեռևս ապացուցված չէ դատական կարգով, նա ընդամենը կասկածյալ է: 

Տարիների ընթացքում այս խնդիրը կարգավորվեց:

 

Անձնական տվյալների գաղտնիության թեմային այս հրապարակման մեջ անդրադառնում ենք՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով ԱԺ-ի կողմից օրերս երկրորդ ընթերցմամբ ընդունված երթևեկության կանոնների խախտումները նկարահանելու և ոստիկանությանը փոխանցելու օրենքի նախագիծը: 

Բացի դա, սոցիալական ցանցերում կան տարաբնույթ խմբեր, որտեղ վարորդները և քաղաքացիները նկարահանում և տեղադրում են ճանապարհային երթևեկության խախտումներ: Արդյո՞ք չի խախտվում քաղաքացիների անձնական տվյալների պաշտպանության իրավունքը, երբ նրանց տեսանկարահանում են, լուսանկարում և նյութերը տեղադրում հասանելի հարթակներում՝ առանց նրանց համաձայնության: 

Իսկ հիմա էլ արդեն օրենքով քաղաքացիները հնարավորություն կունենան տեսանկարահանել խախտումները և ուղարկել ճանապարհային ոստիկանությանը, որը, սակայն, պետք է միայն վերամշակի տեսանյութը, վարչական ակտն ուղարկի խախտում կատարած անձին: 

Նա իրավունք չունի հրապարակել տեսանյութը: 

Բայց արդյոք տեխնիկական կարգավորումներն այնպիսին կլինե՞ն, որ քաղաքացիները չկարողանան իրենց իսկ տեսագրած տեսանյութը հրապարակային դարձնել կամ էլ օգտագործել այլ՝ ոչ բարի նպատակներով: 

 

«Վարորդի ընկեր» իրավապաշտպան ՀԿ-ի նախագահ Տիգրան Քեյանը նշում է՝ որպես քաղաքացի կողմ չէ, որ տեսանյութերում և լուսանկարներում երևում են մարդկանց դեմքերը:

«Մարդկանց դեմքերը պետք է փակվեն, բայց առկա իրավիճակում լրատվամիջոցների կատարած տեսագրությունները, ուղիղ եթերներն իրավախախտման փաստեր են ֆիքսում: Վերջերս մի քանի տեսանյութեր հրապարակվեցին, որտեղ քաղաքացիները տրանսպորտում վարորդներին ծխելուց նկարահանել էին: 

Այսինքն՝ նրանց ֆիքսել էին իրավախախտում կատարելիս: Վարորդների հետ կապված դեպքերում՝ քաղաքացիները ֆիքսում են նրանց կատարած իրավախախտումները: 

Հիմա, եթե օրենքով արձանագրենք, որ վարչական իրավախախտում կատարելու դեպքում իրավունք չունես անձին նկարելու, դա նույնն է, որ եթե խուլիգանություն կամ գողություն անեն, արգելք լինի այդ փաստերը նկարելու: 

Կունենանք մի իրավիճակ, երբ մեր անվտանգությունը հոգալու համար պայման կդրվի Հայաստանում բոլոր տեսախցիկները հանելու»,-ասում է Քեյանը՝ ընդգծելով, որ այս հարցին բավականին զգույշ պետք է մոտենալ, քանի որ նկարահանում իրականացնելով՝ նաև հանցանքներ են բացահայտվում: 

«Օրինակ՝ քաղաքացին նկարահանում է գողության դեպք, բայց բացի գողություն կատարող անձից տեսանյութի մեջ կարող են հայտնվել նաև այլ մարդկանց դեմքեր: 

Բնական է՝ նրանք չեն ցանկանա, որպեսզի իրենց դեմքերը երևան տեսանյութում: Եթե լրատվամիջոցները ունեն հնարավորություն դեմքերը փակելու մոնտաժային տարբեր ծրագրերի օգնությամբ, ապա քաղաքացիները նման տեխնիկական միջոցներից օգտվելու հնարավորություն ոչ միշտ ունեն: 

Հիմա ասե՞նք՝ գողության փաստը մի արձանագրեք»,-«Փաստի» հետ զրույցում նշում է մեր զրուցակիցը: «Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնի» հիմնադիր նախագահ Շուշան Դոյդոյանը սոցիալական ցանցերում տեսանյութերի հրապարակումն անձնական տվյալների գաղտնիության խախտում է համարում: 

Նա նաև անդրադառնում է օրենքին, որով քաղաքացիները հնարավորություն ստացան տեսանկարահանել և ՃՈ ուղարկել երթևեկության խախտումները: 

«Պետք է հստակ պատասխանել բոլոր հարցերին, թե կոնկրետ ինչպե՞ս են կատարվելու նկարահանումները, որպեսզի բացառվի անձանց նույնականացումը: 

Այստեղ պետք է խնդիր լինի մեքենայի համարանիշը և իրավախախտումն արձանագրելը, բայց մեքենայում գտնվող մարդիկ, որոնք կապ չունեն այդ իրավախախտման հետ, չպետք է նույնականացվեն: Տեսանյութերի մշակման գործընթացում այնպես պետք է արվի, որ մարդկանց դեմքերը որևէ կերպ չարձանագրվեն: 

Դա պետք է օրենքով կարգավորվի: Ինձ, օրինակ՝ շատ հետաքրքիր է, թե կոնկրետ այդ նախագծի վերաբերյալ եղե՞լ է անձնական տվյալների պաշտպանության գործակալության դրական եզրակացությունը, արդյոք այն ասե՞լ է, որ բոլոր ռիսկերը գնահատված են և ճիշտ լուծումներ են առաջարկված: Վստահ չեմ»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Դոյդոյանը

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ