«Ամե­նա­թո­ղու­թյան մթնո­լոր­տը ան­նե­րե­լի հե­տև­անք­նե­րի կա­րող է հան­գեց­նել»

Լուրջ խնդիր, որն ավելի խորն է: Լուրջ խնդիր, որը չի կարելի դիտարկել պարզապես մեկ դատավորի նկատմամբ ճնշում իրականացնելու համատեքստում: 

Փաստաբան Լուսինե Սահակյանի եզրահանգումն է, որը խոսելով Սահմանադրական դատարանի նախագահի, նրա ընտանիքի անդամների նկատմամբ իրականացվող գործողություններից, ավելի վաղ ժամանակահատվածում տեղի ունեցած օրինակները զուգորդում է այսօրվա իրողությունների հետ: 

«Սա ճնշում չէ մեկ դատավորի նկատմամբ: 

Հիշենք, որ միայն այդ դատավորի նկատմամբ չէ, որ ճնշում էր սկսվել: 

Մենք տեսնում ենք, որ գործադիրը հետևողականորեն ամեն ինչ անում է, որ դատական իշխանությանը ենթարկեցնի իրեն: Իսկ այն դեպքերում, երբ դատավորներն ընդդիմանում են, ճնշումները շատ ավելի խիստ են լինում: 

ՍԴ-ի առումով նախ տեսանք, որ ներկայացվեց մի դրույթ, ըստ որի՝ Բարձր դատարանի դատավորներին առաջարկվում է ժամանակից շուտ դատավորի պաշտոնը թողնելուց հետո պահպանել աշխատավարձը: 

Տեսան, որ սա չստացվեց, և սկսվեցին ճնշումներ, որոնք հետևողականորեն մեծ թափ են ստանում: Այդ ամենի հետևանքով այսօր հասել ենք մի իրավիճակի, երբ արդեն կա հարուցված քրեական գործ: 

Իսկ ամենասարսափելին այն է, որ արդեն ճնշումներ են սկսվել ընտանիքի անդամների նկատմամբ: Սա անթույլատրելի է: 

Ցանկացած դեպքում, անկախ նրանից՝ դատական իշխանությունը մեզ դուր է գալիս, թե՝ ոչ, պետք է հասկանալ, որ գործադիրն իրավունք չունի ճնշում գործադրել դատական իշխանության վրա: 

Եթե հասարակությունը լռի, ու գործադիր իշխանությունը կարողանա դատական իշխանությանը ենթարկեցնել իրեն, եթե մենք չկարողանանք իշխանությունների տարանջատման սկզբունքն ապահովել, ապա պետության համար շատ լուրջ խնդիր է առաջանալու»,-«Փաստի» հետ զրույցում նշեց Լ. Սահակյանը՝ ընդգծելով, որ գործ ունենք ոչ թե անձերով պայմանավորված հարցի, այլ պետության ապագային առնչվող խնդրի հետ:

«Մեր պետության ապագայի մասին մտածո՞ւմ ենք, թե՞ ոչ: Խնդիրը սա է: 

Եթե այս ամենը հիմա չկանխվի, և գործադիրն իրեն ենթարկեցնի թեկուզ մեկ դատավորի, ապա դրանով իսկ ենթարկեցնելու է նաև մյուս դատավորներին: 

Այդ ամենի հետևանքով, բնականաբար, վախի մթնոլորտը հանգեցնելու է մի իրավիճակի, երբ մյուսները շատ ավելի ձգված են լինելու: Այդ առումով արդեն խնդիրներ ունենք:

Դատարանների նկատմամբ հետևողական պայքարն արդեն ունեցել է իր արդյունքը՝ շատ դատավորներ արդեն կատարում են իշխանության կամքը»,-ասաց մեր զրուցակիցը՝ նկատելով, որ նախկինում ևս դատական իշխանությունը եղել է գործադիրի ազդեցության տակ, բայց այն ժամանակ այլ վիճակ էր:

«Այդուհանդերձ, գոնե եղել են դատավորներ, որոնք փորձել են անկախ լինել: Բայց հիմա նման մթնոլորտի առկայության պարագայում շատ կասկածելի է, թե այդ դատավորներն ինչ դիրքորոշում կունենան: 

Եթե մենք դատական իշխանության անկախությունը վերացնում ենք, բնականաբար, մնացած բոլոր օղակներին, մարմիններին այլևս վերահսկել հնարավոր չի լինի: 

Հաշվի առնելով վերջին զարգացումները՝ մենք տեսնում ենք, որ գործադիր մարմինն ակնհայտ ապօրինությունների է գնում, և մնացել է միայն դատական իշխանությունը, որը որոշ գործերով ինչ-որ կերպ փորձում է պահել մի վիճակ, ըստ որի՝ մարդու իրավունքներն այդչափ ոտնահարված չեն լինի: 

Եթե մենք այս օղակը հանում ենք, արդյունքում ստացվում է, որ չկա այն մարմինը, որը կլիներ արգելք ու թույլ չէր տա, որ «բեսպրեդել» սկսվի: 

Հիմա գործադիր մարմնի «բեսպրեդելը» հանգեցնում է նրան, որ դատարաններն այլևս չգործեն, և այդ «բեսպրեդելի» չափերը գնալով մեծանալու են»,-շեշտեց փաստաբանը:

Նրա խոսքով, դատական բարեփոխումների անվան տակ այլ նպատակ կա. 

«Այսպես ասած, բարեփոխումների հիմնական նպատակը դատական իշխանությանը ենթարկեցնելն է, որն այնքան ակնհայտ է: 

Նախկին իշխանությունների օրոք ևս եղել է այդ խնդիրը, բայց դա արվել է այնպես, որ գոնե տեսանելի չլինի: 

Իսկ հիմա տեսանելի, ուղիղ ճնշում է գործադրվում դատական իշխանության նկատմամբ: 

Այդ բացահայտ ճնշումն իրականացվում է նաև օրենսդիր մարմնի ներկայացուցիչների կողմից, որոնք իրենց հաճախ թույլ են տալիս այնպիսի արտահայտություններ, որոնք տրամաբանությունից դուրս են: 

Կարելի է անգամ լսել «ինչ ցանկություն ունենք, մնացածը պետք է ենթարկվեն ու կատարեն այն» տրամաբանության մեջ արվող արտահայտություններ: Ազնիվ են: 

Ազնվորեն ասում են, որ ճնշում են, որ իրենց նպատակը բոլորին ենթարկեցնելն է»:

Լուսինե Սահակյանը շեշտեց, որ այսօր հասարակության մի ստվար զանգված իշխանության ցանկացած գործողություն ծափահարություններով է ողջունում. 

«Բայց երբ վերջապես հասարակությունը հասկանա, որ այս ամենը կործանարար է, հետադարձի հնարավորություն չի լինելու: 

Դրա համար հենց այս պահին պետք է փորձել կանգնեցնել այս ամենը: 

Պետք է փորձենք հասկացնել, եթե չեն հասկանում՝ պարտադրել, որ այս ամենաթողությունը վերացվի, որովհետև հիմա մեզ մոտ ամենաթողության մթնոլորտ է: 

Բոլորն անում են այն, ինչ ուզում են, բոլորը խոսում են, ու կապ չունի՝ հասկանում են, թե չեն հասկանում նրանից, ինչից խոսում են:

 Այս իրավիճակը արդեն կարող է աններելի հետևանքների հանգեցնել, և մենք կարող է այլևս չկարողանանք այդ կետից հետադարձ կատարել»: 

Փաստաբանը շեշտեց, որ, ցավոք, գործադիրն իրականում չի լսում առողջ մասսայի կարծիքը, այն մասսայի, որը խոսում է վտանգների մասին:

«Ինչպես նշեցի՝ խոսում են բոլորը, կան անձինք, որոնք ծափահարում են իշխանության ցանկացած գործողությանը: 

Միգուցե այդ մթնոլո՞րտն է իշխանությանը հնարավորություն տալիս, որ շարունակի իր այս գործելաոճը և չլսի, թե ինչ են ասում մարդիկ, ինչ վտանգների մասին են խոսում: 

Բայց չեմ կարծում, թե իշխանությունն ինքը չի պատկերացնում այդ վտանգները: 

Իրենք շատ լավ գիտեն՝ ուր են գնում, բայց իրենք այդ գործընթացը սկսել են և ցանկանում են այն ավարտին հասցնել: 

Այսինքն, նպատակը տոտալ հսկողություն իրականացնելն է բոլոր օղակների վրա, ինչպես նաև իրենց կամքը պարտադրելը: 

Մարդիկ, որոնք իրականում մտածում են պետության մասին, կարևոր է, որ խնդիրն անձերով չպայմանավորեն ու հասկանան, որ եթե անգամ իրենց սիրելի քաղաքական գործիչն է սխալ թույլ տալիս, պետք է նրան ասեն այդ սխալի մասին, որ դրանք չշարունակվեն: 

Եթե, իհարկե, այդ քաղաքական գործիչը ընդհանրապես ցանկանում է լսել նրանց: Այնուամենայնիվ, եթե սկսեն շատերը խոսել, գործադիր մարմինն ուզի, թե՝ ոչ, պետք է լսի հասարակությանը: 

Վերջին հաշվով, նախկին իշխանություններն ունակ չէին լսել հասարակությանը, և եղավ այն, ինչ եղավ: 

Հիմա արդեն շատ ավելի վտանգավոր իրավիճակ է, երբ հասարակությունը ծափահարում է իշխանության ցանկացած քայլը, նաև սխալը: 

Հուսով եմ, որ չենք հասնի այն իրավիճակին, որ այդ անձանց դուռը թակելուց հետո միայն պետք է հասկանան, որ սխալը պետք է կանգնեցնել: 

Այս ամենը պետք է փորձենք կանգնեցնել, որովհետև այսպես այլևս հնարավոր չէ: Անկեղծ ասած, ես իմ 23 տարվա պրակտիկայում նման բան չեմ տեսել: 

Ես չեմ տեսել, որ այսպիսի ճնշումներ լինեն կոնկրետ անձանց նկատմամբ, ու դա կրի այնպիսի բնույթ, որը կհասնի արդեն ընտանիքներին:

 Ամեն կերպ՝ օրինական, անօրինական կամ ցանկացած այլ ճանապարհով, ուզում են, որ անձն իրենց ճանապարհից հեռանա»,-շեշտեց մեր զրուցակիցը:

Լուսինե Սահակյանը նկարագրված իրավիճակի համատեքստում խոսեց մեկ այլ խնդրի մասին: «Մենք տեսնում ենք, որ բացառիկ իրավապաշտպաններ են մնացել, որոնք դեռևս իրենց իրավապաշտպանական գործունեությունն են շարունակում: 

Զուգահեռ տեսնում ենք, որ կան իրենց իրավապաշտպան կոչող անձինք, որոնք գոնե լռեին… 

Բայց չեն լռում, փոխարենն իրենք էլ են ծափահարում իշխանության ապօրինի գործողություններին և մարդու իրավունքների ոտնահարումների դեպքերին: 

Այստեղ ևս լուրջ խնդիր է առաջանում. միգուցե հենց ամենաթողության մթնոլո՞րտն է հանգեցնում նաև այն իրավիճակին, երբ իշխանությունը գիտի, որ իրավապաշտպաններն էլ իրեն կծափահարեն: Խնդիրը լուրջ է դառնում հատկապես այն պարագայում, երբ դաշտում հայտնվել են մարդիկ, որոնք իրենց կոչում են իրավապաշտպան, բայց իրականում իրավապաշտպանությունից ընդհանրապես գաղափար չունեն: 

Ճիշտ հակառակը՝ իրենց ամբողջ կյանքում մարդու իրավունք են ոտնահարել և իրենց գործողություններով հիմա էլ շարունակում են նույնն անել: Միգուցե այս ամբողջ մթնոլո՞րտն է հանգեցրել այն ամենին, ինչն այսօր մենք ունենք»,-եզրափակեց Լ. Սահակյանը:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ