«Ծա­ռա­հա­տում­նե­րի հար­ցը չպետք է դի­տար­կել մի­այն օրեն­քի տե­սան­կյու­նից.կա սո­ցի­ա­լա­կան խնդիր»

Անխնա ծառահատումներ, իրենց չարդարացնող ծառատունկեր և այսպես շարունակ: Գուցե իրականանա այն մտավախությունը, որ տարիներ անց, եթե այսպես շարունակվի, Հայաստանում անտառ չի մնա:

Իրավաբան, բնապահպան, «Հայաստանի անտառներ» հ/կ տնօրեն Նազելի Վարդանյանը «Փաստի» հետ զրույցում ասում է, որ այս մտավախությունն իրական է: «Դրա մասին շատ է խոսվել: Անտառների լրիվությունն իջել է՝ 0,55-ից 0,3 է դարձել, այսինքն՝ նոսրույթներ են առաջացել: Թեքությունների վրա հողային էռոզիան շատ արագ է կատարվում, և անապատացման պրոցեսներ են սկսվում: Հումուսային շերտը, հողը հեռանում են այդտեղից, և այնպիսի պրոցեսներ են սկսվում, որ հնարավոր չէ նորից ծառ տնկել և վերականգնել անտառը: Բացի դա, կարող են սկսվել սելավային, սողանքային գործընթացներ: Հետագայում շատ մեծ գումարներ պետք է ծախսվեն այդ տարածքներում ծառեր տնկելու և անտառներ ունենալու համար: Փոխվել է նաև անտառների որակական կազմը: Բարձրարժեք ծառատեսակներին՝ կաղնուն ու հաճարենուն, փոխարինել են բոխին և ղաժին: Շատ ժամանակ նոր տնկված անտառներում օգտագործվում են ներմուծված վայրի ծառատեսակներ, որոնք ագրեսիվ են և կարող են փոխարինել մեր տեղական տեսակներին: Ցածրարժեք ծառատեսակները շատ արագ են զարգանում, ցածրարժեք փայտանյութ ունեն և չեն թողնում, որ բնական վերաճով մեր բարձրարժեք ծառատեսակները վերականգնվեն», ասում է Վարդանյանը:

Նա նշում է, որ ծառահատումների հետևանքով լուրջ խնդիր է առաջանում. «Ծառերը սխալ են հատում, նոսրույթները շատանում են: Արդյունքում անտառում ուժեղ քամիների ժամանակ ավելանում են քամատապալ ծառերը: Միասնական էկոհամակարգի լրիվությունը պետք է պահպանվի, որպեսզի անտառը որակական և քանակական կազմով ցածր ցուցանիշներ չունենա», - ընդգծում է մեր զրուցակիցը:

Պարբերաբար իրականացվող ծառատունկերի մասին իրավաբան-բնապահպանն այն կարծիքին է, որ դրանք չպետք է ինքնանպատակ լինեն: Բացի դա, ծառը տնկելուց հետո պետք է այն խնամել: «Այն տարածքները, որտեղ խոնավ է, կարելի է տնկել ու թողնել, որ իրենք իրենց ծառերն աճեն, չնայած կպչողականությունն էլի ցածր կլինի: Բայց Երևանում, օրինակ, կիսաանապատային գոտի է և առանց ջրելու հնարավոր չէ: Օձունում` հարավային լանջի վրա, 100 հեկտար անտառ ենք տնկել և 50 աստիճան թեքությունների վրա 6 տարի ձեռքով ջրել: Հակառակ դեպքում ՝ այդ ծառերը չէին աճի, 99 տոկոս կպչողականություն ենք ապահովել: Ծառը երեխայի պես է՝ պետք է պահես, մեծացնես, մինչև ինքն ինքնուրույն կարողանա աճել:

Թե չէ եթե տնկես, առաջին մի քանի տարին չջրես, ծառը չի կպնի, անտառ չի դառնա: Երևանում առհասարակ վիճակը շատ ծանր է: Թթվածնի պակաս կա, մեքենաների արտանետումներն ազդում են մարդկանց առողջության վրա, կլանիչներ չկան: Երևանը կիսաանապատային գոտում է, և եթե անտառ չլինի, ապա այս գոտին բնակվելու համար չէ: Հայաստանում մեկ շնչին ընկնում է 0,1 հա կանաչ տարածք, իսկ ԱՊՀ երկրներում՝ 2,7: Սա նշանակում է, որ մեր քաղաքացին 27 անգամ ավելի քիչ թթվածին է շնչում և ավելի քիչ կլանիչներ ունի», - ասում է Նազելի Վարդանյանը:

Անդրադառնում ենք նաև օրենքներին: Որքանո՞վ են դրանք կանխում ապօրինի ծառահատումները: «Օրենքի հետ կապված խնդիր չունենք: Մեր օրենքները շատ խիստ են, երևի թե՝ ամենախիստը, բայց կիրառությունն է շատ թույլ: Վերջին տարում կարծես թե ուժեղացվել է, փայտի վերամշակման շատ արտադրամասեր փակվում են դրա հետ կապված: Բայց այս հարցը միակողմանի լուծում չի կարող ստանալ, որովհետև կա սոցիալական խնդիր, կա վառելափայտի սոցիալական պահանջ, և պետք է այդ հարցերը լուծվեն: Հակառակ դեպքում՝ որևէ արդյունք չի լինի: Մարդը գնալու է, հատի ծառը և տաքացնի իր տունը: Գուցե խնդիրը լուծելու համար պետք է էլեկտրաէներգիայի և գազի սակագները վերանայվեն, բայց սոցիալական խնդիրը պետք է լուծվի, որպեսզի մարդիկ կարողանան գազը և էլեկտրականությունն օգտագործել, կամ էլ լինեն այլընտրանքային աղբյուրներ, ասենք, օգտագործվի արևային էներգիան, գոմաղբը և այլն: Թե չէ միակողմանի խստությամբ որևէ բանի չենք հասնի: Պետք է հետևողական վերահսկողություն լինի», - եզրափակում է «Հայաստանի անտառներ» հ/կ տնօրենը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ